ԱՄՆ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ռազմական գործողությունների կապակցությամբ Հայկական զինուժն ունի 16 զոհ եւ 100-ից ավելի վիրավորներ. ԱՀ ՊԲ հրամանատարի տեղակալ Յուրի Խաչատուրով. Առավոտյան եղել եմ նախարարությունում, հիմա գնում եմ գլխավոր զինկոմիսարիատ
28
Արծրուն Հովհաննիսյանի հարցազրույցը Пограничная ZONA ալիքին. Տեսանյութ ՀՀ ՊՆ-ն հրապարակել է նահատակված զինծառայողների անունները Արցախի արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանի մամուլի ասուլիսը. Ուղիղ РБК. Հայաստանն Ադրբեջանի գործողությունները համարել է պատերազմի հայտարարում. Տեսանյութ Ռուս ռազմական փորձագետները վերլուծել են Արցախյան պատերազմի առաջին օրը. Տեսանյութ Ադրբեջանի կենդանի ուժի և զինտեխնիկայի կորուստները. Տեսանյութ ՊԲ ստորաբաժանումները առգրավել են թշնամու 11 միավոր զրահատեխնիկա իրենց մարտական լրակազմով, այդ թվում՝ ՀՄՄ-3 Մեզ հետ պատերազմում է նաև Թուրքիան, մենք հաղթելու ենք. Արայիկ Հարությունյան. Տեսանյութ Հարությունյանը սեպտեմբերի 27-ին հրավիրել է Անվտանգության խորհրդի ընդլայնված արտահերթ նիստ. Տեսանյութ Ինտենսիվ մարտերը դեռ ընթանում են, Ադրբեջանն ունի մոտ 200 մարդկային կորուստ, մոտ 30 զրահատեխնիկայի և շուրջ 20 ԱԹՍ–ի կորուստ․ Արծրուն Հովհաննիսյան. Տեսանյութ Գլխավորը Կորոնավիրուսի մասին
Արծրուն Հովհաննիսյանի հարցազրույցը Пограничная ZONA ալիքին. Տեսանյութ Երևանի պետական բժշկական համալսարանի և համալսարանական հիվանդանոցների բժիշկները նույնպես Արցախ են մեկնում. Տեսանյութ Ադրբեջանական ԶՈՒ-ի կողմից հրետակոծության հետևանքով հղի կին է լրջորեն վիրավորվել. Արցախի ՄԻՊ Ռազմական դրությամբ պայմանավորված՝ դադարեցվում է պլանային կարգով ԲԿ-ներ դիմած պացիենտների ընդունումը․ ՀՀ առողջապահության նախարարություն ՀՀ ՊՆ-ն հրապարակել է նահատակված զինծառայողների անունները ԱՄՆ-ը հանդես է եկել հայտարարությամբ՝ ղարաբաղյան հակամարտության գոտում ռազմական գործողությունների կապակցությամբ Արցախի արտաքին գործերի նախարար Մասիս Մայիլյանի մամուլի ասուլիսը. Ուղիղ РБК. Հայաստանն Ադրբեջանի գործողությունները համարել է պատերազմի հայտարարում. Տեսանյութ Մռավ լեռը վերահսկողության տակ վերցնելու հակառակորդի փորձերը կանխվել են Ռուս ռազմական փորձագետները վերլուծել են Արցախյան պատերազմի առաջին օրը. Տեսանյութ Ադրբեջանի կենդանի ուժի և զինտեխնիկայի կորուստները. Տեսանյութ Հայ ժողովուրդը, Արցախը հաղթելու են. Սեյրան Օհանյան. Տեսանյութ «Պատերազմի պատասխանատուն որքան Բաքուն, այնքան էլ Անկարան է». Դիոգո Պինտո ՊԲ ստորաբաժանումները առգրավել են թշնամու 11 միավոր զրահատեխնիկա իրենց մարտական լրակազմով, այդ թվում՝ ՀՄՄ-3 «Աղոթում ենք հանուն Արցախի ու Հայաստանի պաշտպանության իրենց կյանքը վտանգող քաջ տղամարդկանց ու կանանց համար». Քիմ Քարդաշյան «Պետք է պատասխանատվության ենթարկել Ադրբեջանին». Ադամ Շիֆ Ամբողջ Հայաստանի տարածքում հերթեր են՝ կապված հայտարարված զորակոչի հետ. Տեսանյութ Քադիրով. «Լեռնային Ղարաբաղը դարձել է արնահոսող վերք, որի ապաքինումը թույլ չեն տալիս որոշակի ուժեր» Ի՞նչ է ենթադրում ռազմական դրությունը Նիկոլ Փաշինյանը հանդիպել է ՊՆ և ԶՈՒ ղեկավար կազմին. Քննարկել են հայկական զինուժի կողմից պատժիչ քայլերը Թոքի քաղցկեղ. Ի՞նչ է պետք հաշվի առնել արդյունավետ բուժման համար. Լուսանկար Այս ագրեսիան ոչ միայն կանխամտածված էր Ադրբեջանի կողմից, այլև ուղեկցվում է Թուրքիայի մեծածավալ աջակցությամբ. Զոհրաբ Մնացականյան. Տեսանյութ «Նրանց, միայն նրանց է ձեռնտու պատերազմը։ Հայաստանին՝ ոչ»․ Գարիկ Մարտիրոսյան Վարդենիս-Մարտակերտ ավտոմայրուղին ադրբեջանական բանակի վերահսկության տակ չէ․ ՊՆ-ն հերքում է Չզանգահարել բաց կապով Արցախ, պահպանել զգոնությունը. Անժելա Էլիբեգովա. Տեսանյութ Հակառակորդի կորուստները՝ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ «Մեր հարևանները մեզ համար առաջնահերթություն են, պատրաստ ենք լավ պայմաններ առաջարկել բանակցությունների անցկացման համար»․ Իրանի ԱԳ նախարարը՝ ԼՂ-ում ռազմական գործողությունների մասին Մեզ հետ պատերազմում է նաև Թուրքիան, մենք հաղթելու ենք. Արայիկ Հարությունյան. Տեսանյութ Հայկական կողմը տիրապետում է Թուրքիայի միջամտության վերաբերյալ տեղեկությունների Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի հետ Հարությունյանը սեպտեմբերի 27-ին հրավիրել է Անվտանգության խորհրդի ընդլայնված արտահերթ նիստ. Տեսանյութ Դոնալդ Տուսկ. Շատ մտահոգված ենք Լեռնային Ղարաբաղում բախումներով Սիրիայից Արցախի սահման բերված 81 ահաբեկիչ է սպանվել․ սիրիական աղբյուր «Եթե կողմերից մեկը ցանկանա հաղթել, դա կհանգեցնի միայն լարվածության սրմանն ու երկարամյա բախումների». Գորբաչովը մեկնաբանել է հակամարտության սրումն Արցախում Ինտենսիվ մարտերը դեռ ընթանում են, Ադրբեջանն ունի մոտ 200 մարդկային կորուստ, մոտ 30 զրահատեխնիկայի և շուրջ 20 ԱԹՍ–ի կորուստ․ Արծրուն Հովհաննիսյան. Տեսանյութ Մենք ժողովուրդ ենք, որ միշտ պաշտպանել ենք ինքներս մեզ՝ անցնելով պատմության քառուղիներով. այս անգամ ևս հաջողելու ենք․ Լևոն Արոնյանը՝ ԼՂ շփման գծում ռազմական գործողությունների վերսկսման մասին Մոսկվայի եւ Համայն Ռուսիո պատրիարքը աղոթել է Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման համար «Սա մեր վերջին կռիվն է, որը փառքով ենք տանելու». Սասուն Միքայելյան «Կոչ ենք անում լիցքաթափել իրավիճակը և վերադառնալ երկխոսության առկա ձևաչափերին». Մոլդովայի ԱԳՆ Ադրբեջանական զինտեխնիկայի հերթական կորուստները. Տեսանյութ Ինչպես նախապատրաստվել արյունատվության Մեկնարկել է «Մենք ենք, մեր սահմանները. բոլորս Արցախի համար» խորագրով համազգային դրամահավաք-արշավ. ՀՀ ՊՆ Փաշինյանը զանգահարել է Պուտինին Ալիևի հրամանագրով՝ սեպտեմբերի 28-ից Ադրբեջանի ամբողջ տարածքում ռազմական դրություն կսահմանվի Մի քանի ժամվա ընթացքում Արցախի պաշտպանության բանակը ոչնչացրել է Ադրբեջանաի տանկերի մոտ 10 տոկոսը ԱԺ-ում հավաքված ճառ ասողներ, գնացե՜ք, կատարեք ձե՜ր պարտականությունը, ու ապահովեք մեր հաղթանակը Հայկական զինուժն ունի 16 զոհ եւ 100-ից ավելի վիրավորներ. ԱՀ ՊԲ հրամանատարի տեղակալ Այո, Արցախի ճանաչման հարցը մեր օրակարգից տեղափոխվում է քննարկման սեղանին. Փաշինյան ՆԱՏՕ-ն կոչ է անում դադարեցնել ռազմական գործողությունները ղարաբաղյան հակամարտության գոտում Խնդրում եմ ուշադրություն դարձնել ապաստարանների և թաքստոցների կահավորման ու պատրաստվածությանը. Վայոց Ձորի մարզպետ

Թուրք-ադրբեջանական լոբբին ԱՄՆ-ում ՝ ընդդեմ Ամուլսարի ոսկու հանքի շահագործմանը. Լուսանկարներ, տեսանյութեր

Մենք արդեն առիթ ունեցել ենք անդրադառնալու Ադրբեջանի կողմից իրականացվող հակաքարոզչությանն՝ ուղղված Ամուլսարում ոսկու հանքի շահագործման դեմ: Իր ծավալներով այդ հակաքարոզչությունը կարելի է համեմատել, օրինակ՝ Մեծամորի Ատոմակայանի շահագործման  դեմ  ուղղված  քաղաքականությանը, որը տարիներ ի վեր համակարգված ձևով իրականացնում են թե՛ պաշտոնական Բաքուն, թե՛ պաշտոնական Անկարան: Սակայն պետք է ընդգծենք, որ այս պահին թուրք-ադրբեջանական քարոզչության թիրախում գտնվում է «Լիդիան Արմենիայի»  Ամուլսարի ներդրումային ծրագիրը: Պետք է  նշենք, որ հակաքարոզչությունն՝ ուղղված Ամուլսարում հանքի շահագործման դեմ, դուրս է եկել միջազգային հարթակ, և ադրբեջանցիները օգտագործում են իրենց «զինանոցում» գտնվող բոլոր միջոցները:

Ադրբեջանի ընկեր Պիտեր Տեյս

Պաշտոնական Բաքուն վերջին տարիներին ակտիվորեն սկսել է կիառել «փափուկ ուժի» տարբեր գործիքներ՝ սեփական քաղաքական օրակարգը կյանքի կոչելու համար:

«Փափուկ ուժի» գործուն մեխանիզմներից է այլ պետություններում զանազան ՀԿ-ներ ձևավորելու պրակտիկան, ինչպես նաև հետագայում այդ ՀԿ-ների ներկայացուցիչների շուրթերով ցանկալի մտքեր հնչեցնելը:

Նման օրինակներից է  Պիտեր Տեյս անունով անձը, ով  ադրբեջանի իշխանությունների գործուն մասնակցությունների շնորհիվ ԱՄՆ-ում հիմնել է կառույց՝   International Affairs:

Այս կառույցը մասնագիտանում է ո՛չ միայն Լատինական Ամերիկայում և ԱՄՆ-ում տարբեր հետազոտություններ իրականացնելու ուղղությամբ, այլ նաև առանձին աշխատանքներ է իրականացնում Ադրբեջանի հետ կապված  հարցերով: Ավելին՝ Պիտեր Տեյսը հանդիսանում է ադրբեջանական պետական լրատվամիջոցների սիրելի հերոսներից մեկը, ինչպես նաև պարբերաբար մասնակցում է պետական մակարդակով իրականացվող տարբեր հումանիտար ծրագրերին՝ ինչպիսիք են, օրինակ, 2019 թ.-ին  իրականացված Մուլտիկուլտուրալիզմի  ամառային դպրոցըՊիտեր Տեյսը դասվում է նաև «Ադրբեջանի բարեկամների շարքին»:

Այս պահին Տեյսի  հիմնական գործառույթներից մեկն է ապատեղեկատվության տարածումը Ամուլսարի հանքի շահագործման վերաբերյալ: Ադրբեջանական քարոզչի հիմնական փաստարկներից մեկն այն է, որ Ամուլսարի հանքի շահագործումը կարող է վնասել նաև Կովկասի ջրային պաշարները: Տեյսն իրականում կրկնում է այն թեզը, որն այստեղ՝ Հայաստանում, տարբեր ձևերով հանրությանն են ներկայացնում իրենց Ամուլսարի պահապաներ հռչակած անձիք:

Իհարկե սուտ կլիներ ասել, որ Տեյսը մասնագիտացված է միայն Ամուլսարի խնդրի հարցով. իրականում իրեն օգտագործում են տարբեր ուղղություններով, այդ թվում նաև Ղարաբաղյան հակամարտության վերաբերյալ Ադրբեջանի տեսակետը միջազգային հանրությանը ներկայացնելու համար:

 

Նա նաև անգլերեն լեզվով գրքեր է գրում «Նախիջևանի պատմության» մասին և գրքերում ներկայացնում է տարածաշրջանի պատմության ադրբեջանական տարբերակը:

 

Սակայն փաստը մնում է փաստ, որ ադրբեջանական քարոզչամեքենայի գործիքներից մեկը փորձում է ակտիվ ներգրավվածություն ունենալ միջազգային հարթակներում Հայաստանում խոշորագույն ներդրողի դեմ հակաքարոզչություն իրականացնելու գործում: Ընդհանրապես պետք է ընդգծել, որ ԱՄՆ-ում թուրք-ադրբեջանական լոբբիստական շրջանակները բավական ակտիվ կերպով փորձում են ո՛չ միայն ներգրավվել ներհայաստանյան գործընթացների մեջ,  այլ նաև  փորձում են միջազգային ասպարեզում կարծիք ձևավորել հայաստանյան հեղափոխական իշխանությունների վերաբերյալ:

«Հին ծանոթ»  Մեթյու Բրայզա

Դեռ մեկ տարի առաջ, երբ Ամուլսարի թեման կրկին ակտիվ էր, ԵԱՀԿ մինսկի խմբի ամերիկացի նախկին նախագահ Մեթյու Բրազյան «168 ժամ»  օրաթերթին տված իր հարցազրույցում ընդգծել էր, որ  Բաքվում ամենաբարձր մակարդակներով վստահություն է ձևավորվել Հայաստանի նոր ղեկավարի՝ Նկոլ Փաշինյանի հանդեպ, և Բաքվում ցանկանում են իր հետ միասին առաջ ընթանալ Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացում, սակայն ընդգծել էր նաև, որ միշտ կան կասկածներ առ այն, թե ունակ կլինի արդյո՞ք Փաշինյանը էֆեկտիվորեն կոնսոլիդացնել սեփական քաղաքական ուժը և դիմագրավել նախկին իշխանությունների ճնշումներին՝ ղարաբաղյան հակամարտության կարգավարման համատեքստում:

Փաստացի, Մեթյու Բրազյան ակնարկել էր, որ նախկինում վարչապետ Փաշինյանը համաձայնություն էր տվել կյանքի կոչելու մի գործընթաց, որը պայմանականորեն կոչվում էր «Բոլթնի ծրագիր», սակայն ինչ-ինչ պատճառներով վարչապետը հետ էր կանգնել ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորմանման Բոլթոնյան ծրագրից, ինչը ակնհայտորեն դժգոհություն էր առաջացրել ո՛չ միայն Բաքվում, այլ նաև ԱՄՆ-ում, քանզի այնտեղ լուրջ ծրագրեր կային, ըստ որոնց, ղարաբաղյան հարցի կարգավորումից հետո Հայաստանը պետք է մաս կազմեր հակաիրանական քաղաքականության իրագործման մեջ:

Քանի որ Արևմուտքում ակնհայտորեն հիասթափված են Ղարաբաղյան հարցը արագ կարգավորելու հարցում Փաշինյանի վճռականության պակասից, այնտեղ որոշում էր կայացվել Փաշինյանի դեմ կիառել ճնշումների տարբեր մեխանիզմներ: Այդ ճնշման ձևերից մեկն է օգտագործել քաղաքացիական հասարակությունն ընդդեմ գործող կառավարությանը, և այդ ամենը իրականացնելու առիթներից մեկը Ամուլսարի խնդիրն է:

Կարող ենք ենթադրել, որ Արևմուտքում՝ հիասթափվելով Փաշինյանից, մշակում են այսպես կոչված «Պլան՝ B, C, D…», որի կիառմամբ հնարավոր կլինի Հայաստանում քաղաքական իրավիճակ փոխել և անգամ նոր իշխանություն ձևավորել, իսկ Ամուլսարի հարցը կարող է լինել այն փոքրիկ «կայծը», որից մեծ քաղաքական գործընթացներ կսկսվեն, առավել ևս, որ հայկական պատմության մեջ արդեն եղել է դեպք, որ էկոլոգիական շարժումը հանգեցրել է մեծ քաղաքական փոփոխությունների: Ուղղակի, եթե 1988-ին սկսված էկոլոգիական շարժման արդյունքում ձևավորվեց ազգային ազատագրական պայքարի գաղափարը, և մենք կերտեցինք երկու անկախ հայկական պետություն, ապա Ամուլսարի պարագայում հնարավոր քաղաքական գործընթացը ունենալու է ապազգային քաղաքական կոդ՝ հաշվի առնելով այն, թե ինչ օտարերկրյա ուժեր են ներգրավվելու այդ հնարավոր գործընթացի  մեջ:

Վերջաբան

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ գերմանացիները ֆինասավորում և աջակցում էին բոլշևիկներին, որպեսզի իրենք ներսից քանդեին ցարական Ռուսաստանը:

Թուրքերն ու Մոսկվա ֆինասավորում էին հայկական բոլշևիկներին՝ Առաջին Հանրապետությունը տապալելու համար, այսօր էլ թուրքական, ադրբեջանական և ամերիկյան որոշ շրջանակների շահերը համընկնում են, և  նրանք աջակցում են այժմյան հայկական «բոլշևիկներին», ովքեր ականջահաճո կարգախոսների տակ կարող են գործընթաց իրականացնել, որը լուրջ աշխարհաքաղաքական փոփոխությունների կենթարկի տարածաշրջանը:

Ավելին՝ այդ քայլին միջազգային լեգիտիմություն հաղորդելու նպատակով թուրք-ադրբեջանական շրջանակները  աշխատեցնում են լոբբիստական մեծ ցանց: Ամուլսարի հարցն ընդամենը պատրվակ է, որով փորձ է կատարվում խարխլել հայկական պետականության հիմքերը՝ հետագայում իսկ արդեն սեփական ծրագրերը կյանքի կոչելու համար: Հենց այդ պատճառով է, որ Ադրբեջանը ակտիվ շահագրգիռ կողմի մոտեցումներ է դրսևորում Ամուլսարի հանքի շահագործման խնդրի վերաբերյալ և հենց այդ պատճառով է, որ իրենք քարոզում են, որ Ամուլսարի հանքի շահագործումը կարող է վնասել Հարավային Կովկասի բնությանը: Ինչը, իհարկե, չի համապատասխանում իրականությանը:

Պետք է ևս մեկ անգամ ընդգծենք, որ 1980-ականների վերջում Հայաստանում հանրային աջակցություն ստացավ էկոլոգիական շարժումը, ապա երրորդ ուժերը կարող են ևս մեկ անգամ փորձել օգտագործել այս «խաղաթուղթը»: Սակայն, եթե անցյալ անգամ բնապահպանական շարժումը հանգեցրեց պետության ստեղծմանը, ապա այս դեպքում այն կարող է բերել տնտեսության կազմաքանդմանը:

Եթե Ամուլսարի հանքը չշահագործվի, ապա հաջորդ տրամաբանական հարցը վերաբերվելու է Հայաստանում արդեն գործող 8 հանքերի շահագործմանը: Չէ՞ որ տրամաբանական է, որ, եթե չի աշխատելու Ամուլսարի հանքը, որի շահագործումը անվտանգության տեսանկյունից մի քանի կարգով ավելի բարձր է, քան այլ հանքերի պարագայում, ապա ինչո՞ւ պետք է աշխատեն մնացած հանքերը:



Հանքարդյունաբերությունը մեր տնտեսության կարևորագույն բաղադրիչներից մեկն է և, եթե հանքարդյունաբերության ոլորտը փակենք, ապա սա ոչ միայն տնտեսական կոլապս կառաջացնի, այլ նաև կխարխլի մեր անվտանգության համակարգի հիմքերը:

Անկեղծ պետք է լինենք և նշենք, որ բնապահպանական թեմաները իրապես շատ զգայուն են մեր հասարակության համար, և մեր հակառակորդները դա նույնպես լավ են գիտակցում: Սակայն կա մի կարևոր հանգամանք. 90-ական թվականներին մարդիկ իրենց մաշկի վրա զգացին, թե ինչ է նշանակում Ատոմակայանի փակումը, և հիմա այս խաղաքարտը շատ ավելի դժվար է կիրառել, բայց այլ նմանատիպ թեմաներ ակտիվորեն շահարկվում են երրորդ ուժերի կողմից:

Բայց այստեղ հարց է առաջանում. արժե արդյո՞ք երկրորդ անգամ «նույն գետը մտնել»: Եթե 90-ականներին Ատոմակայանի փակումը բոլորն են իրենց մաշկի վրա զգացել, ապա Ամուլսարի հնարավոր չշահագործման հետևանքները հանրությունը իր մաշկի վրա կզգա միջնաժամկետ և երկարաժամկետ կտրվածքով

Սևակ Դանիելյան

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan