Ինչո՞ւ Սերժ Սարգսյանը հրաժարվեց ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին մասնակցելուց

Այսօր արդեն արտերկրի լրատվամիջոցները զարմանքով են տեղեկացնում, որ Հայաստանը անսպասելիորեն հրաժարվեց մասնակցել ՆԱՏՕ-ի «Agile Spirit 2017» զորավարժություններին, որն անցկացվում է Վրաստանում: 

Ընդ որում, զարմանքը պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Հայաստանը նախապես հայտ էր ներկայացրել մասնակցության համար և մասնակցելու հրաժարումը եղել է վերջին պահին: Բացի այդ, հայկական կողմը ոչ մի պատճառ չի բերել, իսկ Պաշտպանության նախարարության մամլո խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը հրաժարվում է մեկնաբանել սույն քայլը:
Արտերկրի և տեղական մամուլը միահամուռ Հայաստանի այս քայլը բացատրում են Սերժ Սարգսյանի և Վլադիմիր Պուտինի հանդիպման փաստով: Այս վարկածը հնչում է մոտավորապես հետևյալ ձևով. Մոսկվան նյարդայնացած էր Հայաստանի մասնակցությամբ ՆԱՏՕ-ի համանման զորավարժություններին` օգոստոսի սկզբին, հավանաբար այդ մասին Պուտինը փոխանցեց Սերժ Սարգսյանին, և վերջինս հետևություն անելով որոշում կայացրեց հրաժարվել սեպտեմբերյան զորավարժություններին մասնակցելուց, որպեսզի չգրգռի Ռուսաստանին: Ուշադրություն դարձնենք այն հանգամանքի վրա, որ Հայաստանի նման պահվածքը արդեն ավանդական է դառնում, այս քայլը հեղինակազրկում է ոչ միայն Հայաստանին, այլ նաև` Ռուսաստանին: Գիտակցո՞ւմ է արդյոք այս ամենը Սերժ Սարգսյանը, դժվար է ասել: 

Ինչո՞ւ է Հայաստանն ավադաբար հայտնվում անհարմար վիճակի մեջ

Սա արդեն ոչ թե բալանսավորված քաղաքականություն է, այլ դրա "տնազը": Սկսած 2008 թվականից Հայաստանի իրոք բալանսավորված արտաքին քաղաքականությունը վերափոխվել և դարձել է "Էկլեկտիկ", "դիսկրետ" քայլերի : Ընդ որում, տպավորությունն այնպիսին է, որ այս քաղաքականության ձախ ձեռքը չգիտի, թե ինչ է անում աջ ձեռքը: Սակայն սա միայն տպավորություն չէ, քանզի այսօր Հայաստանում չկան լուրջ կառույցներ և ինստիտուտներ, որոնք կուղղորդեին երկրի զարգացումը այս ոլորտում: Բանից պարզվում է, որ գործող նախագահը չունի նաև քիչ թե շատ օգնականներ և խորհրդականներ այս հարցում: Եվ տպավորությունն այնպիսին է, որ այս ոլորտում նա գործում է միայնակ` իր ուրույն պատկերացումների համաձայն:

Իսկ ի՞նչ պետք է աներ Սերժ Սարգսյանը, որ Հայաստանը չհայտնվեր այսպիսի վիճակի մեջ

Նախ Հայաստանը միանշանակ պետք է հրաժարվեր մասնակցել ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին օգոստոսի սկզին, քանցի ակնհայտ է, որ օգոստոսի 8-ը Ռուս- վրացական պատերազմի սկսման օրը, մոգական թիվ է համարվում և Վրաստանում, և Ռուսաստանում: Վրացիները բնականաբար այդ օրը միշտ նշելու են հատուկ ձևով, և զարմանալի չէր, որ այդ զորավարժությունների ժամանակ Վրաստան ժամանեց Միացյալ Նահանգների փոխնախագահ Փենսը: Ի պատասխան` Պուտինը այց կատարեց Աբխազիա: Եվ զարմանալի չէր, որ այդ զորավարժություններին Ադրբեջանը հրաժարվեց մասնակցելուց: Եվ զարմանալի էր, որ հայկական կողմը, չգիտակցելով դա, մասնակցեց այդ զորավարժություններին: Պարզ է նաև այն, որ Սերժ Սարգսյանի այս քայլը խիստ նյարդայնացրել էր Պուտինին: Եվ տրամաբանական է հնչում, որ հավանաբար հենց այս հանգամանքն էլ հաշվի առնելով Սերժ Սարգսյանը որոշում է կայացնում չմասնակցել ՆԱՏՕ-ի սեպտեմբերյան զորավարժություններին: Մինչդեռ Հայաստանը պետք է կատարեր ճիշտ հակառակ քայլերը:

Այն է, Հայաստանը պետք է չմասնակցեր օգոստոսյան զորավարժություններին, Պուտին – Սարգսյան հանդիպման ժամանակ Հայաստանի նախագահը պետք է այս քայլը կապիտալիզացներ իր օգտին, իսկ սեպտեմբերյան ՆԱՏՕ-ի զորավարժություններին Հայստանը պետք է մասնակցեր` ցույց տալով, որ իրոք վարում է հավասարակշռված, կոմպլիմենտար քաղաքականություն: Եվ բնականաբար, ռուսներն էլ չէին մեղադրի Հայաստանին, և Վաշինգտոնն էլ ըմբռնումով կընկալեր Հայաստանյան քայլերը: Ի դեպ, Ադրբեջանը հենց այդպես էլ վարվեց: Օգոստոսի զորավարժություններին նա չմասնակցեց, իսկ սեպտեմբերին նա մասնակցում է: Այս ամենը ցույց է տալիս, թե ինչ գավառական մթնոլորտ է տիրում երկրի իշխող վերնախավում, որտեղ միջազգային կոնյուկտուրայի մասին պատկերացում չունեն, և բացի պարզ` Լեռնային Ղարաբաղի գործընթացից և Հայաստան ներդրումներ բերելու փորձից ոչ մի այլ բան չի հետաքրքրում:

Երբեք Հայաստանն այսպիսի խղճուկ վիճակի մեջ չի եղել, ինչպես այսօր: Երբեք Հայաստանի պետական, քաղաքական վերնախավը այս աստիճանի սնանկ չի եղել: Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան