Որպեսզի Գորիս-Կապան ճանապարհին ադրբեջանական մաքսակետ չտեղադրվեր, պետք էր նորմալ պետություն կառուցել

Այսօր բոլորը բողոքում են Գորիս-Կապան ճանապարհին ադրբեջանական նոր մաքսակետերի տեղադրման դեմ։ Կարծես բոլորի համար նորություն է դարձել, որ ադրբեջանցիները վաղ թե ուշ գնալու են նման քայլի։ Ի վերջո, եթե Հայաստանն ընդունել է, որ ճանապարհի այս հատվածը Ադրբեջանի տարածքն է, ապա տրամաբանական է, որ ինչ-որ պահից ադրբեջանցիները պետք է այնտեղ մաքսակետեր հիմնեին։ Հակառակ դեպքում նրանք կպահանջեին Հայաստանից Ադրբեջանին Նախիջևանի հետ կապող ճանապարհ տրամադրել՝ առանց նրա վրա հայկական մաքսակետ դնելու։

Այլ հարց է, որ հայ մարդու հոգեբանության համար շատ դժվար է ընդունել, որ Գորիսից Կապան ճանապարհին նա պետք է անցնի ադրբեջանական մաքսակետով։ Սակայն հարկ է նշել, որ այս մաքսակետը ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմում Հայաստանի պարտության հետեւանք է։ Եթե ​​այս պատերազմում հայկական կողմը պարտություն չկրեր, ապա մենք նման խնդիր չէինք ստանա։

Իսկ պատերազմը հետևանք է այն բանի, որ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գալուց հետո Թուրքիան և Ադրբեջանը զգացին, որ Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև անվստահության լուրջ խնդիր է առաջացել։ Ե՛վ Անկարան, և՛ Բաքուն հիանալի տեսան, թե ինչպես է Փաշինյանը ծաղրում ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղար Յուրի Խաչատուրովին՝ ձերբակալելով նրան և ուղերձներ հղում Ռուսաստանի Դաշնության արտաքին գործերի նախարար Լավրովին, որ Մոսկվան պետք է հարմարվի Երևանի պահանջներին, և ոչ թե հակառակը։ Թուրքիան և Ադրբեջանը հասկացան, որ չպետք է բաց թողնել նման հնարավորությունը, քանի որ նման հնարավորություն հարյուր տարին մեկ է լինում, ինչպես դա եղել է հայոց պատմության մեջ ուղիղ 100 տարի առաջ։

Նմանատիպ իրավիճակ հնարավոր է դառնում, երբ իշխանությունը զավթում են փողոցից։ Ինչպես հայտնի է, «փողոցային գործիչների» համար կարևոր է ոչ թե պետական ​​շահը, այլ փողոցային սկզբունքներով ու գաղափարներով կառավարումը, քանի որ «փողոցային գործիչն» այլ պատկերացում ունենալ չի կարող։ Բայց ինչպե՞ս ստացվեց, որ «փողոցայիններին» հաջողվեց զավթել իշխանությունը մեր երկրում։

Հենց սա է հիմնական խնդիրը, առանց որի լուծման ուղիները պատկերացնելու, անհնար է առաջ շարժվել, քանի որ պետք է խոստովանել, որ մինչև 2018 թվականը մենք այնպիսի պետություն ենք կառուցել, որ շարքային քաղաքացին եղել է իշխանությունից եւ պետական համակարգից օտարված։ Երկիրը կառավարվում էր ոչ թե օրենքներով, այլ բարքերով։ Հենց այդ պատճառով էլ ժողովուրդը ինչ-որ պահի վերածվեց ամբոխի և իշխանության բերեց «փողոցայիններին»։

Պատմության մեջ նման դեպքեր եղել են այլ երկրներում, օրինակ՝ նույն 1917 թվականին ռուս մուժիկը ապստամբեց և իշխանության բերեց «փողոցային բոլշևիկներին»։ Իսկ 1930-ականներին սովորական գերմանացի բյուրգերը կատաղեց նախկին իշխանությունների վրա, ինչ-որ պահի վերածվեց ամբոխի և բերեց իշխանության «փողոցային նացիստների։

Պետության փլուզումը տեղի է ունենում հենց այս ալգորիթմի համաձայն։ Եվ եթե զարմանում ենք, թե ինչու է Գորիս-Կապան ավտոճանապարհին ադրբեջանական մաքսակետ տեղադրվում, բայց չենք հասկանում այս խնդրի խորքային պատճառները, ապա վաղը-մյուս օրը, օրինակ, նման մաքսակետ կարող է հայտնվել Նոյեմբերյան-Իջեւան հատվածում։ Ապագայում, ինչու չէ, Սեւան-Երեւան կամ Գյումրի-Երեւան հատվածներում։

Եթե ​​պետությունը վերածվում է ռեզերվացիայի, ապա դրանից հետո օտարները պետք է տնօրինեն ազգային կյանքը։ Չե՞ք հավատում, ուրեմն այդ մասին հարցրեք ամերիկացի հնդկացիներին, նրանք ձեզ մանրամասն կպատմեն այդ մասին։

Սա՛ է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան