«Թուրքական միջանցքով» ԵՄ հասնելն անհնար է

Որքա՞ն կարժենա Փաշինյանի նախաձեռնությունը:
Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանն Alpha News-ի եթերում «Վերնագիր» հեղինակային հաղորդման ընթացքում ներկայացրել է թեմայի շուրջ մասնագիտական վերլուծություն:
«ՀՀ Ազգային ժողովն այսօր ՝ փետրվարի 12-ին, առաջին ընթերցմամբ ընդունել է ԵՄ-ին Հայաստանի անդամակցության գործընթացի մեկնարկի մասին օրինագիծը: «Օրենքի նախագծի օգտին քվեարկել է 63 պատգամավոր, որոշումն ընդունված է»,- հայտարարել է Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանը։

Հասկանալի է, որ ՌԴ-ից և ԵՄ-ից ինչպես պաշտոնյաները, այնպես էլ ինստիտուտները դեռ կհասցնեն մեկնաբանել այս որոշումը (ԵՄ-ից արձագանքի կամ Բրյուսելի հետ համաձայնեցման անհրաժեշտության մասին մենք կխոսենք վերջում), սակայն արդեն իսկ հայտնի են որոշ հնարավոր մեկնաբանությունների ընդհանուր ուրվագծերը։

Չնայած այն հանգամանքին, որ նախաձեռնության հեղինակները չեն թաքցնում՝ ձգտում են այս նախաձեռնությամբ Հայաստանը ԵԱՏՄ-ից դուրս բերել, Մոսկվայից կարող են հետևել այս տեսակ բովանդակությամբ մեկնաբանություններ. «ԵՄ անդամակցության գործընթացի մեկնարկը ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու սկիզբն է»: Միգուցե Մոսկվայից դա նկատելի չէ, սակայն այս ձևակերպումը քարոզչական տեսանկյունից ձեռնտու է ՀՀ իշխանություններին, քանի որ ստեղծվում է այն պատրանքը, թե գործընթացը «երբևէ կբերի Հայաստանին ԵՄ»: Հատկանշական է նաև այն, որ ի տարբերություն քաղաքական գործիչների, Ռուսաստանի փորձագիտական համայնքում ավելի սթափ են գնահատում իրավիճակը և նշում են, որ սկսված գործընթացը ոչ միայն տնտեսական ինքնասպանություն է, այլև կարող է առաջացնել այլ բնույթի մի շարք ռիսկեր։

Բայց ի՞նչ է թաքնված «ԵՄ անդամակցության գործընթացի մեկնարկը ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու սկիզբն է» ձևակերպման տակ:

Հասկանալի է, որ սա ոչ միայն հանրաքվեի ամսաթվի նշանակումն է, այլև, օրինակ, նոր Սահմանադրության նախագծում Հայաստանի Հանրապետության եվրոպական նկրտումների մասին կետի ներառում կամ ՀՀ կառավարության կառուցվածքի փոփոխություն՝ եվրաինտեգրման հարցերով փոխվարչապետի պաշտոնի ընդգրկմամբ: «Փաշինյանի կոալիցիոն գործընկերների»՝ «Եվրոպական ինտեգրացիայի» վերաբերյալ նախաձեռնության քննարկման առանձնահատկություններից մեկն այն էր, որ բազմիցս և իրավացիորեն նշվեց՝ արժե մտածել ոչ միայն սկսված գործընթացի տնտեսական հետևանքների, այլև ԵԱՏՄ-ի հետ հարաբերությունների խզման հետևանքների մասին։ Խզում, որը կարող է հանգեցնել առնվազն երկու սցենարի.

1. Այլընտրանքների բացակայության պայմաններում ՀՀ-ի տնտեսական կախվածությունը Թուրքիայից կարող է ձեռք բերել նույն հատկանիշները, ինչ Թուրքիա-Սիրիա հարաբերություններում (երկրում թուրքական լիրայի աննախադեպ տարածման պատճառով Դամասկոսում քննարկում են երկիրը թուրքական արժութային գոտու մեջ ընդգրկելու հարցը։ Այլ կերպ ասած, թուրքական լիրան կարող է դառնալ Սիրիայի ազգային արժույթը)։ Դրանից հետո «հարմար պահին» կհետևի ռազմական ինտերվենցիան։

2. Անհապաղ թուրքական ռազմական ինտերվենցիա։ Նիկոլ Փաշինյանը բոլորից էլ լավ գիտի ոչ միայն այն, որ «թուրքական միջանցքով ԵՄ հասնել հնարավոր չէ», այլև այն, որ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալն իր քաղաքական նշանակությամբ համարժեք կլինի ՀԱՊԿ-ից դուրս գալուն, այսինքն՝ «անվտանգության հովանոցի» ոչնչացմանը:
Իրականում, մեր ամբողջ վերլուծությունը կարելի էր տեղավորել մեկ հարցի պատասխանում. «նախաձեռնությունը համաձայնեցվե՞լ է Եվրոպայի, պաշտոնական Բրյուսելի հետ»։ Այս հարցի պատասխանը հետևյալն է. «Եվրոպայի հետ համաձայնեցնելու կարիք չկա, պետք է համաձայնեցնել Թուրքիայի հետ, քանի որ նա է շահառուն ՌԴ-ի և ՀՀ-ի հարաբերությունների խզման»։

Պաշտոնական Երևանն, ակնհայտ է, սադրում է, որ ՌԴ-ն ինքը Հայաստանին վռնդի ԵԱՏՄ-ից և ՀԱՊԿ-ից։

Մտածե՛ք այդ մասին․․․»։