Իսկ ի՞նչ է ասելու հիմա Փաշինյանը, երբ փողոցում հանդիպի 30 տարվա ստաժ ունեցող իր ուսուցչին. Տեսանյութ Ծեծվածներն ու ծեծողները. Վանաձորում պարեկներն ասում են մետաղական ձող, քաղաքացիները՝ արցունքաբեր գազ. Տեսանյութ Թուրքիան ու Իսրայելը Ադրբեջանին կարող են դրդել նոր պատերազմի. Հարութ Արթին Առաքելյան
1
Ֆրանսիայի Ազգային Ժողովը միաձայն ընդունեց Հայաստանին աջակցող բանաձևը ՔՊ-ն կտապալի՞ Արցախի վերաբերյալ ընդդիմության հերթական նախագիծը. մեկնաբանում է Անդրանիկ Թևանյանը. Տեսանյութ Պատերազմի սպառնալիք, ոչ դաշնակցային հարաբերություններ․ ի՞նչ են քննարկել ՔՊ նիստում․ նոր մանրամասներ Խաղաղապահ զորախումբն անդրադարձել է Շուշիի շրջանում Ադրբեջանի կողմից հրադադարի խախտման միջադեպին Ինչու՞ է կարևոր Հայաստանի ԱԺ-ի պատասխանը Ադրբեջանին ԱՄՆ-ն շարունակում է աջակցել Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև ուղիղ բանակցություններին. Ռիքեր. Լուսանկար Եթե մենք նորմալ իշխանություն ունենայինք, նա կնախաձեռներ այդ պատասխանը․ Անդրանիկ Թևանյան. Տեսանյութ ՀԱՊԿ-ն դեռևս 2020 թ. սեպտեմբերին Փաշինյանին զգուշացրել էր նախատեսվող պատերազմի մասին և առաջարկել զորավարժություն. Փաշինյանն անտեսել էր դա Մեկ ասում ենք՝ Սև լճի համար չենք կռվի, մեկ էլ ՀԱՊԿ-ին խնդրում ենք ադրբեջանցիներին հանել. Սեյրան Օհանյան. Տեսանյութ «Թավշյա» հաշվեկշիռ Պատերազմ Արցախում
Ֆրանսիայի Ազգային Ժողովը միաձայն ընդունեց Հայաստանին աջակցող բանաձևը Բոլոր համակարգերի մաման լացացնում են, հետո տեղներից ելնում ու լկտիաբար հայտարարում. «Լավ չեք աշխատում, արա՛» ՔՊ-ն կտապալի՞ Արցախի վերաբերյալ ընդդիմության հերթական նախագիծը. մեկնաբանում է Անդրանիկ Թևանյանը. Տեսանյութ Իսկ ի՞նչ է ասելու հիմա Փաշինյանը, երբ փողոցում հանդիպի 30 տարվա ստաժ ունեցող իր ուսուցչին. Տեսանյութ Հանրապետությունում մեկնարկել է խոշոր եղջերավոր կենդանիների համարակալումը Ցանկանում ենք որքան հնարավոր է շուտ տեսնել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատումն ու խաղաղության համաձայնագիրը. Մայքլ Քարփենթեր Ինչքա՞ն գումար էր հավաքագրվում հեռուստամարաթոնի ժամանակ նախկինում և հիմա. թվեր Իրանը մեկ ամսվա ընթացքում կմիանա ԵԱՏՄ հետ ազատ առեւտրին Գլխավոր շտաբի պետի նախկին տեղակալի վիճակը վատ է Աբսո՛ւրդ է, Ալեն Սիմոնյանը վախենում է ԱՀ ասել, բայց խոսում է՝ մենք ստորացրել ենք ԱՀ հանրաքվեի արժեքը. Արծվիկ Մինասյան. Տեսանյութ Երեք օր է Ողջի գետն այս վիճակն է․ ահազանգ. Տեսանյութ ՀՀ-ում Նիդեռլանդների դեսպանը Ջերմուկում ծանոթացել է ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքներին. Լուսանկար Ստեփան Գալստյանի խափանման միջոցը կարող է փոխվել. նրա առողջական վիճակն անբավարար է Հայ դատի հանձնախումբը ԱՄՆ Կոնգրեսին կոչ է արել Արցախին 50 մլն դոլարի օգնություն հատկացնել Ameria PhonePOS. Նոր հավելված` սմարթֆոնով անկանխիկ վճարումներ ստանալու համար Ջերմուկում կարգի են բերվում և կահավորվում են ապաստարաններ. Լուսանկար Մեր գործընկերները կարող է համարում են, որ խորհրդարանում պայքարն այլևս անիմաստ է. Արծվիկ Մինասյան. Տեսանյութ Դատախազը հանրային քրեական հետապնդում է հարուցել Ոստիկանության նախկին պետ Վլադիմիր Գասպարյանի դստեր նկատմամբ Երևանն ամանորյա տեսքի բերելու համար 650 հազար դոլար է ծախսվել Կալանքների դեմ պաշտպանների ներկայացրած 228 բողոքից բավարարվել է 13-ը Այսօր ԱՄՆ Սենատի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովում սկսվում են Հայաստանում ԱՄՆ նոր դեսպանի թեկնածուի լսումները Պատերազմի սպառնալիք, ոչ դաշնակցային հարաբերություններ․ ի՞նչ են քննարկել ՔՊ նիստում․ նոր մանրամասներ Երեկ սորոսածին TV-ներից մեկով, սառնասրտորեն լսում էի ԱԺ ՔՊ-ական հանձնաժողովներից մեկի անթրաշ «նախագահի հարցազրույցը» «Մակրոնը կարող է լինել արդար միջնորդ»․ Ուորլիքը կարևորում է կարգավիճակի շուրջ քննարկում ծավալելը Սահմանին լարված է, իսկ իշխանությունը կուսակցության փոխնախագահներ է որոշում, մանր մունր հարցեր է արծարծում․ Գեղամ Մանուկյան Ադրբեջանն Արցախում խախտել է հրադադարը և լուր տարածել, թե իբր ՊԲ-ն է կրակել իրենց ուղղությամբ Մեղրիի, Հրազդանի և Ճամբարակի տարածաշրջաններում ձյուն է տեղում, Գորիսում՝ անձրեւ. Տավուշում մառախուղ է Ծեծվածներն ու ծեծողները. Վանաձորում պարեկներն ասում են մետաղական ձող, քաղաքացիները՝ արցունքաբեր գազ. Տեսանյութ Արարատ Միրզոյանը մեկնում է Լոձ՝ մասնակցելու ԵԱՀԿ նախարարական 29-րդ համաժողովին Ադրբեջանի ԶՈՒ-ն խախտել է հրադադարը՝ կիրառելով հրաձգային զինատեսակներ․ Արցախի ՊԲ

Եթե սկսվել է պատերազմ, ուրեմն ՀՀ ղեկավարությունը սխալվել է քաղաքական հաշվարկներում. Վարդան Օսկանյան

Թերևս այլևս լրացուցիչ փաստերի կարիք չունենք արձանագրելու, որ Հայաստանի՝ 2018-ին ձևավորված իշխանությունները դիվանագիտության ու միջազգային հարաբերությունների մասին տարրական գիտելիքներից շատ հեռու էին ու շարունակում են այդպիսին մնալ։ Չնայած դավադրությունների տեսություններին՝ ես շարունակում եմ վստահ լինել, որ հենց այդ հանգամանքն է մեր ունեցած և դեռ շարունակվող մարդկային ու տարածքային կորուստների հիմնական պատճառը։

Նիկոլ Փաշինյանի դիվանագիտական առաջին սխալն այն էր, որ նա երկրի ներսում նորաստեղծ իշխանությունների դիրքերը կայունացնելու և ամրացնելու համար Ալիևի հետ առաջանագծում չկրակելու համաձայնություն ձեռք բերեց, ինչը ադրբեջանական կողմը լիովին կատարեց։

Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե սա անմեղ, նույնիսկ հնարամիտ քայլ էր։ Սակայն դա դիվանագիտական առաջին կոպիտ վրիպումն էր, որը և ադրբեջանական կողմի մոտ ձևավորեց սահմանին անդորրի դիմաց Հայաստանի կողմից կարճ ժամանակում զգալի զիջումների ակնկալիքներ։

Պատերազմների պատճառը մշտապես լինում է հակամարտող կողմերի ակնկալիքների հետևողական ձևավորումը և վերջում դրանց ձգձգումը, դրժումը կամ չբավարարումը։

Փաշինյանի երկրորդ սխալն այն էր, որ նա ամբողջությամբ արհամարհեց մինչ այդ եղած բանակցային բոլոր փուլերը և համապատասխան փաստաթղթերը՝ հայտարարելով, թե բանակցություններն սկսելու է իր զրոյական կետից։ Սա հենց Ադրբեջանի ցանկությունն էր, ինչը հնարավորություն էր ստեղծում ձերբազատվելու իր համար բանակցային փաստաթղթերում տեղ գտած անցանկալի, բայց միջնորդների կողմից ընդունված դրույթներից և հիմնարար սկզբունքներից, ինչպես օրինակ՝ Արցախի ինքնորոշման իրավունքից՝ միաժամանակ ի ցույց դնելով միջնորդներին և ավելի լայն շրջանակի երկրներին հայկական կողմի անլրջությունը և անվստահելիությունը ձեռք բերված պայմանավորվածությունների նկատմամբ։

Փաշինյանի երրորդ դիվանագիտական ձախողումը նրա՝ մի կողմից Ղարաբաղյան հարցում հստակ դիրքորոշման ու քաղաքականության բացակայությունն էին, մյուս կողմից՝ այդ հարցում իրարամերժ ու հակասական հայտարարությունները։ Սկզբում՝ անորոշ և քաոսային մտքեր, հետո՝ պնդումը, թե հարցի լուծումը պետք է ընդունելի լինի Հայաստանի, Արցախի և Ադրբեջանի ժողովուրդների համար։ Եվ վերջապես՝ «Արցախը Հայաստան է և վերջ» արտահայտությունը։ Ես կարծում եմ՝ նրա հենց այս մտքերի խորը հակասություններն էին, որ Ադրբեջանին առիթ տվեցին պատճառաբանելու բանակցային ճանապարհով հարցը լուծելու անհնարինությունը և որոշակիորեն արդարացնելու պատերազմի հրահրումը։

Չկա պատերազմ, որից հնարավոր չէ խուսափել։ Հակառակի պնդումը քաղաքական անզորությունն ու անգործությունն արդարացնող կեղծ ու վտանգավոր կանխավարկած է։ Եթե սկսվել է պատերազմ, որից մենք կուզեինք խուսափել, ուրեմն Հայաստանի ղեկավարությունը սխալվել է քաղաքական պարզ հաշվարկներում և ձախողել է բանակցային գործընթացում։

Դժբախտաբար, այս միտումը և դիվանագիտական սխալների շքերթը շարունակվում է՝ մեզ պատճառելով նորանոր, բայց միանշանակ խուսափելի մարդկային և տարածքային կորուստներ։

Ուժի առաջ անզոր լինելու ֆատալիզմը և դիվանագիտական տարրական հմտության բացակայությունը հանգեցնում է՝ «ամեն ինչին համաձայնենք, պրծնենք» մտածողությանը։ Այլ կերպ հնարավոր չէ բացատրել, թե ինչպես կարելի էր հետպատերազմյան շրջանում Ադրբեջանի առաջարկած հետագա բանակցային օրակարգի հինգ կետերը միանգամից՝ վարչապետի և արտգործնախարարի մակարդակով՝ առանց անգամ բանակցություններ սկսելու, ամբողջությամբ ընդունելի համարել։

Մինչդեռ պատասխանը կարող էր շատ պարզ ձևակերպվել ի շահ Հայաստանի։ Մոտավորապես այսպես.

«Ձեր իրավունքն է բանակցային օրակարգ բերել ցանկացած հարց, և հայկական կողմը չի խուսափելու դրանք քննարկելուց։ Ուստի ելնելով նույն տրամաբանությունից և ունենալով նման ակնկալիք ձեզանից՝ ներկայացնում ենք հայկական կողմի օրակարգային հարցերը.

– ԼՂԻՄ-ի ապագա կարգավիճակը,

– Շուշիի և Հադրութի ճակատագիրը՝ որպես ԼՂԻՄ-ի անբաժանելի մաս,

– Ադրբեջանում պահվող հայ ռազմագերիների վերադարձի հարցը,

– ադրբեջանական զինված ուժերի դուրսբերումը Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից,

– Մինսկի խմբի բանակցային ձևաչափի վերականգնման հնարավորութլունը,

– Ղարաբաղում տեղակայված խաղաղապահ ուժերի ժամկետների հարցը,

– այլ հարցեր»։

Առաջարկված այս օրակարգում չկա որևէ հարց, որը կարող է հարուցել դիվանագիտական և ռազմական անսպասելի հակազդեցություն։ Այս օրակարգը միանշանակ հասկանալի և ընկալելի է միջնորդ կողմերին։ Սրա բացակայությունն է, որ զարմանք է առաջացնում բոլոր նրանց մոտ, ովքեր դեռ չեն հավատում, որ նույնիսկ սա ձևակերպելու հմտություն ներկա իշխանությունը չունի։

Այսօր հայկական դիվանագիտության առաջնային խնդիրն է հավասարակշռված օրակարգով մտնել երկարատև բանակցությունների մեջ։

Դիվանագիտությունը անվերջ հնարավորությունների հարթակ է։ Ամենաանհույս իրավիճակներում անգամ հնարավոր է ինչ-որ բան շտկել, սրբագրել։ Ֆատալիզմը իրական անզորության հետ առնչություն չունի։ Դա հմտությունների, գիտելիքների, փորձի բացակայության և սեփական սխալները չընդունելու, խորհուրդներին ականջալուր չլինելու համառության համադրությունն է։ Հենց սրան ենք արդեն երեք տարուց ավելի ականատես լինում։ Ու բացառապես սրա արդյունքում ենք բախվում անվերջանալի կորուստների։

Վարդան Օսկանյան

Հայաստանի նախկին արտգործնախարար

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/ZhamLratvakan