Ո՞րն է բոլշևիզմի, նացիզմի և նիկոլիզմի նմանություններն ու տարբերությունները

Սկսենք այս հոսանքների նմանություններից: Երեքն էլ հիմնված են պոպուլիզմի, խաբեության և ստի վրա: Երեքն էլ հենարան են փնտրում հանրության ամենահետամնաց և տգետ հատվածի մեջ: Այս երեք հոսանքներն էլ հիմնված են սոցիալական պոպուլիզմի, մարդատյացության վրա: Այս հոսանքների հիմնական հենքը հայրենիք չունեցող բոմժերն են: Բոմժը ոչ միայն չունի հայրենիքի զգացողություն, այլև անհանդուրժող է հանրության մյուս շերտերի հանդեպ: Բոմժին պետք չէ, ոչ դեմոկրատիան, ոչ էլ ազատությունները, քանզի նա չունի մտածելու ունակություն: Նրան անհրաժեշտ է անձի պաշտպամունքը: Ինչպես հաշմանդամը առանց ձեռնափայտի չի կարող ապրել, այդպես էլ բոմժը առանց կուռքի չի կարող գոյատևել: Կուռքը բոմժի համար կատարում է իր մտավոր ձեռնափայթի դերը: Երբ նա ունի կուռք,դրանից հետո նրան պետք չէ մտածել իր քայլերի մասին: Դրա մասին իր տեղը «կմտածի» իր «առաջնորդը», սակայն սովորաբար այդ կուռքը իր բոմժի մասին չի մտածում, այլ բացառապես օգտագործում է իրեն սեփական խնդիրները լուծելու համար:

Եթե ամփոփենք այս նմանությունների մասին համեմատականը, ապա կարող ենք նշել հետևյալը`  բոլոր այս հոսանքները ուղղված են պատասխանելու մեկ հարցին, «ինչպես սոցիալապես երջանկացնել բոմժին», թեկուզ և խաբելով նրան: Այստեղ իհայտ են գալիս այս հոսանքների տարբերությունները:

Բոլշևիզմի հիմքում ընկած է հետևյալ հայտնի սկզբունքը` «վերցնել ողջ հարստություները հարուստներից և այն բաժանել աղքատներին, որպեսզի հնարավոր լինի վերականգնել հարթարությունը հասրակությունում»:

Այս թեզի հիմքում ընկած է այն միտքը, որ բուրժուական դասակարգը պետք է վերացնել հիմնովին, որպեսզի հանրության մեջ այլևս երբեք չառաջանան նոր հարուստներ և աղքատներ: Ըստ այս թեզի` հարուստ լինելը արդեն սրիկայություն է և այդ իսկ պատճառով հարուստներին կարելի է ֆիզիկապես ոչնչացնել, հանուն աղքատների և ապագա սերունդների, որոնք արդեն կապրեն արդար հանրությունում:

Ըստ բոլշևիզմի`  շարքային աղքատ մարդը պետք է թշնամի համարի, ոչ թե իր հարևան ժողովուրդին, այլ սեփական ժողովուրդի հարուստներին: Քանզի, ըստ բոլշևիզմի, աղքատ մարդու երջանկությունը կապված է հարուստների բացակայությամբ, այլ ոչ թե սեփական հայրենիքի տարածքների չափից:

Նացիզմը տարբերվում է բոլշևիզմից այն հատկանիշով, որ առաջարկում է իր բոմժին, իր բարեկեցությունը բարելավել, ոչ թե սեփական ժողովուրդի հարուստներին վերացնելով և ունեզրկելով, այլ նվաճելով այլ երկրներ, ձեռք բերել ստրուկներ և այլ երկրների թալանի հաշվին բարելավել սեփական երկրի բոմժերի բարեկեցությունը: Այդ իսկ պատճառով էլ նացիզմը չի ենթադրում դասակարգային պայքար: Ճիշտ հակառակը, նացիզմը առաջարկում է սեփական բոմժին, դաշինք կնքել սեփական ժողովուրդի հարուստի հետ, զինվել և այլ ժողովուրդներին նվաճելով` թալանելով բարելավել սեփական կենսամակարդակը:

Այդ իսկ պատճառով, նացիզմը քարոզում է սեփական ազգի բարձր կարգ ունենալու թեզը, որպեսզի հիմնավորվի, թե ինչու է կարելի կոտորել այլ ժողովուրդներին: Նացիստներն էլ ունեն իրենց ներքին թշնամիները: Եթե բոլշևիկների մոտ ներքին թշնամին բուրժուական դասակարգն էր, ապա նացիստների մոտ դա հրեաներն էին: Միայնկոտորելով հրեաներին, կարելի է համախմբել ազգը ապագա նվաճումների համար, նշում եին նացիստները:

Նիկոլիզմը նացիզմի և բոլշևիզմի հետ ունի նմանություններ և տարբերություններ:

Նմանությունների մասին մենք վերևում նշեցինք: Խոսենք նաև տարբերությունների մասին:

Նիկոլիզմը նման է բոլշևիզմին այն մասով, որ քարոզում է ատելություն բոլոր հարուստների դեմ: Սակայն միաժամանակ դեմ է, որ երկրում վերանա հարուստ շերտը ընդանրապես: Այդ տեսանկյունից, ըստ նիկոլիզմի կան «լավ» և «վատ» հարուստներ: Նրանք, ովքեր ենթարկվում են «ֆյուռերին», դրանք «լավ» հարուստներ են: Օրինակ, Սուքիասյանները, Ալեքսանյանը և այլն: Իսկ նրանք, ովքեր կապված են նախկին իշխանությունների հետ և չեն ուզում «սերտ» կապեր հաստատել «ֆյուռերի» հետ, նրանք «վատ» հարուստներ են, ովքեր «կեղեքում են» շարքային քաղաքացիներին: Այսինքն, ի տարբերություն, բոլշևիզմի, նիկոլիզմը չի ենթադրում պայքար բոլոր հարուստների դեմ: Այստեղ նրանք սկսում են նմանվել նացիստներին: Ինչպես նացիստները մերժում եին հրեական ծագում ունեցող մեծահարուստներին, այդպես էլ նիկոլիզմը մերժում է ղարաբաղյան ծագում ունեցող մեծահարուստների շերտը: Ավելին, «ղարաբաղցիների դեմ պայքարը», շատ է նմանվում նացիստների «հրեաների դեմ պայքարի»:

Ինչպես և նացիստները, այնպես և նիկոլականները, իրենց այդ պայքարում ունեն որոշակի հենարան: Ինչպես 30-ականների Գերմանիայում, շատերը հրեաներին չէին հարգում, այդպես 21 դարի սկզբից, Հայաստանում  շատերը ղարաբաղցիներին չէին ընդունում:

Հիտլերի կողմից հրեաների հանդեպ ատելությունն բացահայտ բնույթ էր կրում, իսկ ահա Նիկոլի կոզմից ղարաբաղցիների հանդեպ ատելությունը ավելի թաքնված բնույթ էր կրում: Նիկոլը, որպես քաղաքական անձ, ձևավորվել է ղարաբաղցիների հանդեպ ատելության միջավայրում: Նրա համար, ղարաբաղցիները միշտ համարվել են թշնամի, օտար մարմին, ովքեր խանգարում են, որ Հայաստանը զարգանա:

Ղարաբաղցիների հանդեպ ատելությունը, Նիկոլի մոտ զուգորդվել է հարուստների դեմ ատելության հետ միասին, քանզի ըստ Նիկոլի, բոլոր հարուստները, շահագործում էին աղքատներին, ղարաբաղցիների միջոցով:

Այսպիսով նիկոլիզմի հիմքում ընկած էր այն թեզը, որ քանի դեռ կան ղարաբաղցիները, Հայաստանում հնարավոր չէ հաստատել հարդար հասարակարգ: Իսկ քանի կա Արցախը, ղարաբաղցիները միշտ կունենան գերակա դեր Հայաստանի հանրային, քաղաքական կյանքում:

Նիկոլի այս թեզը, ձևավորվել է այն միջավայրում, որտեղ նա կայացել է որպես քաղաքական անձ:

Այս տեսանկյունից վերջին արցախյան պատերազմում, ըստ նիկոլականների, մեր պարտությունը պատմական շանս է բացում Հայաստանի զարգացման նոր ուղոնիշների համար:

Եվ եթե մեր բոլորիս համար, դա պարտություն էր, ապա Նիկոլի և իր միջավայրի համար, որն ծնել է նրան, սա զարգացման պատմական նոր հնարավորություն է:

Այդ տեսանկյունից 5 մլրդի հարցը, ոչ թե դավաճանության խնդիր է, այլ Հայաստանի զարգացման նոր էջի բացման հարց:

Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հիմնական վեճը Նիկոլի հետ այն է, որ վերջինս որոշեց 5 մլրդը միայնակ յուրացնել, այն էլ պատերազմի և կեղծ հերոս խաղալու միջոցով: Մինչդեռ, ըստ Տեր-Պետրոսյանի, այդ 5 մլրդը կարելի էր յուրացնել առանց պատերազմի և զոհերի, և ամենակարևորն է, ոչ թե միայնակ, այլ թիմային սկզբունքով:

Նախկին ղարաբաղյան կլանին ունեզրկելով և թուրքական փողերի հաշվին` ձևավորելով նոր թրքաբոլշևիկյան կլան:

Նիկոլը վախեցավ բաց խաղաքարտերով խաղալ և այդ իսկ պատճառով նրան պետք էր այս պայմանավորված պատերազմը: Բացի այդ, ինչպես Օստապ Բենդեռն էր նշում, «ինչու՞ կիսվել մյուսների հետ, եթե կարելի է միլիարդները յուրացնել միայնակ»:

Այս տեսանկյունից նիկոլիզմը, իր ցինիզմով և անբարոյականության աստիճանով էապես է տարբերվում, և բոլշևիզմից, և նացիզմից:

Եվ իզուր չէր, որ պատերազմից հետո Հիտլերը ինքնասպան եղավ: Քանզի նացիզմի կուռքը չէր կարող այլ ճակատագիր ունենալ պարտությունից հետո:

Քանզի Հիտլերը պայմանավորված պատերազմներ չէր վարել, որ դրանից հետո էլ, խոսեր ասենք «հրեաների, ռուսների հետ խաղաղ գոյակցության մասին»:

Սակայն այն ինչ -որ կատարվեց Հայաստանի հետ, միայն Նիկոլի և իր շրջապատի մեղքը չէր միայն:

Այս ամենի մեղավորներն են նաև նրանք, ովքեր չգիտակցեցին, որ չէր կարելի կառուցել անգաղափար Հայաստան, որտեղ նիկոլիզմը դարձել էր երկրի քաղաքական համակարգի բաղկացուցիչ մասը:  Եթե ընտրությունները ընտրակաշառքով էինք անցկացվում, իսկ քաղաքական դաշտը դարձրել էր բորսա, ապա ինչու՞ Թուրքիան և Ադրբեջանը իրենց նաֆթադոլարներով չէին կարող մասնակցել այդ բորսայում իշխանության բերելով իր թեքնածուին:

Դրանից հետո, Արցախի, Սյունիքի և Հայաստանի փուլային ոչնչացման խնդիրը դառնում է տեխնիկայի հարց, եթե իհարկե Հայաստանում չի առաջանալու քաղաքական կամք, փոխելու մեր պատմության այս ամոթալի անիվը:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան