Էրդողանը, Ալիևը և պաշտոնական Թեհրանը ուրվագծել են, թե ինչի համար է լինելու հաջորդ պատերազմը. ի՞նչ է դրան պատասխանելու Հայաստանը

Արցախյան պատերազմը վերջինը չէր մեր տարածաշրջանում, և նոր պատերազմի ուրվագծերն է՛լ ավելի ակնհայտ դարձան Բաքվի շքերթի ժամանակ՝ Ադրբեջանի և Թուրքիայի նախագահների հայտարարություններից հետո:

Դեկտեմբերի 10-ի Բաքվում տեղի ունեցած ռազմական շքերթի ժամանակ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն արտասանել է անջատողական գաղափարներ ներառող բանաստեղծություն Արաքս գետի մասին:

Էրդողանը մեջբերել է ադրբեջանցի բանաստեղծ Բախթիյար Վահաբզադեին․ «Արաքսը մեզանից բաժանեցին, երկաթներով ու քարերով լցրին, ես քեզնից չէի բաժանվի, մեզ ստիպողաբար են բաժանել»:

Սրան ի պատասխան Իրանի արտաքին գործերի նախարար Մոհամադ Ջավադ Զարիֆը «Թվիթեր»-ի իր միկրոբլոգում կոշտ պատասխանել է Էրդողանին եւ գրել. «Էրդողանին չեն հայտնե՞լ, որ այն, ինչ նա Բաքվում թերի է մեջբերել, վերաբերում է Արաքսից հյուսիս ընկած շրջանների բռնի անջատմանն իրանական հայրենիքից: Մի՞թե նա չէր գիտակցում, որ խարխլում է Ադրբեջանի Հանրապետության ինքնիշխանությունը»:

Այլ կերպ ասած, Թուրքիան և Իրանը մտել են դիմակայության նոր փուլ: Այս փուլում Անկարան ցանկանում է տարածքներ ստանալ Իրանի հյուսիսում, իսկ Թեհրանն, իր հերթին, հայտարարում է, որ հարավային Ադրբեջանի տարածքները բռնի կերպով օտարվել են Իրանից:

Եթե սրան ավելացնենք Ալիևի այն խոսքերը, որ Երևանը, Զանգեզուրը և Սևանն «ադրբեջանական հողեր են», ապա պարզ է դառնում, թե ինչ ծրագրեր ունի ադրբեջանա-թուրքական տանդեմը նոր պատերազմում, և նաև պարզ է, թե Իրանն ինչ հավակնություններ ունի այդ հնարավոր նոր պատերազմում:

Եթե մենք ամփոփենք այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում տարածաշրջանում, ապա պարզ է դառնում ոչ միայն այն, թե ով է կանգնած Արցախյան պատերազմի ետևում, այլև, որ տարածաշրջանում նախատեսվում են խոշոր աշխարհաքաղաքական փոփոխություններ:

Պատմության մեջ այսպիսի փոփոխություններ տեղի են ունենում անընդհատ: Այնուամենայնիվ, պարզ է, որ դրանց արժեքը 5 միլիարդ դոլար չէ: Սա ծայրաստիճան փոքր գումար է` համեմատած այն վիթխարի փոփոխությունների հետ, որոնք ակնկալվում են մեր տարածաշրջանում: Սակայն այս գումարը ոմանց համար բավարար էր ոչ միայն Արցախի 7 շրջանները հանձնելու համար, այլ նաև, որ Շուշին և Հադրութը հանձնեն: Այս գումարը բավական էր, որ իշխանությունները վտանգեին հայկական պետականությունը: Այս գումարը բավական էր 5 հազար մարդու կյանք ՝ 18-20 տարեկան տղաների մի ամբողջ սերունդի կործանելու համար: Այս գումարը բավական էր` վտանգելու հայկական պետականության գոյությունը:

Մենք պետք է անկեղծ լինենք և խոստովանենք, որ մի շարք սխալներ ենք թույլ տվել մեր պետության կառուցման գործում: Այս սխալները թույլ տվեցին մեր թշնամիներին՝ ի դեմս Թուրքիայի և Ադրբեջանի, օգտագործել ամբոխն ու իշխանությանը բերել նրանց, ովքեր իրականացնում են ադրբեջանա-թուրքական ծրագրերը:

Եվ այս մարդկանց համար, ովքեր իրենց ամբողջ կյանքը զբաղվում էին մանր ժուլիկությամբ, հոդվածներ էին գրում մարդկանց դեմ փողի դիմաց, պատվիրված հարցազրույցներ տալիս պաշտոնյաների դեմ որոշ գումարի դիմաց, 5 միլիարդը թվում էր երազանք: Այստեղից էլ մենք ստացանք հսկայական ազգային ողբերգություն:

Մենք կորցրել ենք ոչ միայն տարածքներ, այլև մեր մշակույթի հսկայական շերտ ենք նվիրել թշնամուն, և այս շերտի վրա նրանք կկառուցեն իրենց գաղափարախոսությունը՝ խաբելով աշխարհին, թե իբր հին ազգ են:

Մենք տասնյակ հազարավոր մարդկանց թողել ենք անօթեւան և առանց ապագայի:

Մենք ոչնչացրեցինք բանկային համակարգը, քանի որ հայկական բանկերը կորցրած տարածքներում 600 միլիոնից - 1 միլիարդ դոլարի ներդրումներ են արել, և դա կորել է:
Մենք դեռ լիովին չենք գիտակցել ողբերգության մասշտաբները: Բայց գիտակցությունը շուտով կգա:

Խնդրի գիտակցումը՝ շտկման առաջին քայլն է: Եվ մենք, որպես ազգ, կանենք այդ քայլը: Միայն այս դեպքում մենք կկարողանանք գոյատևել նոր պատերազմի արդյունքում:

Սա միակ միջոցն է, որով մենք հնարավորություն ունենք վերադարձնել կորցրածի գոնե մի մասը: Եթե մենք դա չանենք, ապա հայոց պետականության գոյության համար մնացել է ընդամենը մի քանի տարի:

Սևակ Դանիելյան