Տեր-Պետրոսյանի և Փաշինյանի փոխհարաբերությունները փորձ է արվում նմանեցնել «Շան սիրտը» պատմվածքի հերոսների հարաբերությունների հետ. ինչո՞ւ

Վերջին ժամանակներս Տեր-Պետրոսյանի թիմակիցները սկսել են ավելի խիստ քննադատել իրենց գործընկեր Փաշինյանին, քան նույնիսկ իրական ընդդիմության ներկայացուցիչները:

Շատերը դա դիտարկում են այն հանգամանքով, որ Տեր-Պետրոսյանը չի ուզում կիսել Փաշինյանի հետ դավաճանի պիտակը և հրահանգել է իր թիմակիցներին Փաշինյանին քննադատել «Հռոմի պապից ավելի կաթոլիկ լինել» սկզբունքը կիրառելով:

Մյուս կողմից Տեր-Պետրոսյանը փորձելով տարանջատվել Փաշինյանից` փորձում է ապագայում քաղաքական դաշտում իր փոքրիկ տեղն ունենալ: Մանավանդ, որ լևոնանիկոլական տիրույթից այլևս ոչ ոք չի կարողանալու մնալ հանրային տիրույթում Շուշին ու Արցախը հանձնելուց հետո:

Այս համատեքստում լևոնական շրջանակները նույնիսկ առիթներ են փնտրում, թե ինչպես հիմնավորել իրենց տարբերությունները փաշինյանականներից:

Եվ այս համատեքստում նրանց օգնության է հասել ռուսական գրականությունը: Մասնավորապես, Բուլգակովի «Շան սիրտը» վեպն այսօր հաճախ է ցիտվում այդ շրջանակների կողմից:

Մեր ընթերցողներին կարճ հիշեցնենք, թե ինչի մասին է խոսքը: Բուլգակովի հերոսներից մեկը՝ պրոֆեսոր Պրեոբրաժենսկին մեծ հաջողությունների էր հասել մարդկանց երիտասարդացման հարցում: Եվ ահա նա որոշում է կայացնում շարունակելով իր էքսպերիմենտը անտուն շնից մարդ ձևավորել, որպես փորձադաշտ ընտրվում է «Շարիկ» անունով իր հարևան անտուն շունը: Էքսպերիմենտը հաջող է անցնում, և շունը դառնում է մարդ: Սակայն պարզվում է, որ «Շարիկը» դառնում է կոպիտ և հարբեցող մարդ: Չունենալով որևէ այլ մարդկային հատկություն, «Շարիկ»-ը, որն արդեն մարդ էր դարձել, ընկնում է բոլշևիկյան քարոզչության ազդեցության տակ և սկսում է իր պայքարը թալանչիների և թալանչիական դասակարգի ներկայացուցիչների դեմ: Շարիկովին  այդ հարցում սկսում է ուղղորդել հմուտ բոլշևիկ Շվոնդերը: Վերջինս «Շարիկին» տալիս է մարդու փաստաթուղթ՝ «Պոլիգրաֆ Շարիկով» անուն- ազգանունով և նշանակում է նրան «անտուն շների դեմ պայքարի» վարչության պետի պաշտոնում: Իսկ, որպեսզի Շարիկովը գրանցում ունենա, ստիպում է պրոֆեսոր Պրեոբրաժենսկուն, որպեսզի իր հոգևոր զավակ, գրանցվի իր տան մեջ:

Որոշ ժամանակ անց Շարիկովը ամրապնդվելով սկսում է պայքարը իր հոգևոր հոր՝ պրոֆեսոր Պեոբրաժենսկու դեմ`  փորձելով նրան վտարել իր տնից:

Բուլգակովի այս պատմությունը բնորոշում է Ռուսաստանի հետհեղափոխական իրավիճակը և այն, թե ինչ վատ դեր կատարեցին այն մտավորական կոչեցյալները, որոնք արդարացնում էին բոլշևիկ հեղափոխականներին:

Զուգահեռներ անցկացնելով իհարկե կարելի է գտնել նմանություններ Տեր-Պետրոսյանի և Պրեոբրաժենսկու, Փաշինյանի և Շարիկովի  միջև: Սակայն  խնդիրն այն է, որ Բուլգակովը իր այս պատմվածքով փորձում էր ցույց տալ բոլշևիկյան հեղափոխականների և նրանց աջակցողների ողջ էությունը, որի պատճառով  էլ Ռուսաստանը հայտնվեց  մեծ ողբերգության մեջ:

Ինչ վերաբերվում է նրան, որ Տեր-Պետրոսյանը փորձում է և հավանաբար շարունակելու է փորձել տարանջատվել իր հոգեզավակից, ապա պետք է նշել, որ դա նրան չի հաջողվելու և դավաճանի խարանը նրանից և նրա թիմակիցներից նույնպես չի մաքրվելու, քանզի Փաշինյանի գաղափարական հենարանը լինելով վերջին 13 տարիների ընթացքում` Տեր-Պետրոսյանը Փաշինյանի հետ հավասարապես է կիսում այն ողջ պատասխանատվությունը, թե ինչ կատարվեց Արցախի և Հայաստանի հետ: Չէ որ մինչ պատերազմը Փաշինյանն արդեն մեծ ավերակություններ էր կատարել նաև մյուս ոլորտներում, իսկ Տեր-Պետրոսյանն էլ Փաշինյանին քննադատողներին մեղադրում էր բոլոր մեղքերի մեջ:

Սա է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան