Ի՞նչ էր խոստացել Փաշինյանը Ալիևին 2018-ին Դուշանբեում, և ինչքանո՞վ էր շաղկապված դա Քոչարյանի «գործի» հետ

Երեկ Ադրբեջանի նախագահ՝ Իլհամ Ալիևը յուրօրինակ «լյուստրացիոն» հայտարարությամբ է հանդես եկել որտեղ նշել է, թե 2018-ին Դուշանբեում Նիկոլ Փաշինյանն վերելակում  իրենից ժամանակ էր խնդրել, որպեսզի կարողանա իր «դիրքերն ամրապնդի Հայաստանի ներքաղաքական կյանքում», «հայ ժողովրդին պատրաստի խաղաղության», «կանխի նախկինների «ռևանշը» և «կյանքի կոչի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման այնպիսի տարբերակ, որը ընդունելի կլինի նաև Ադրբեջանի ժողովրդի համար»:

Ալիևի այս հայտարարության մեջ ոչ մի նորություն չկար: Դրա մասին Հայաստանում բոլորը կռահում էին, պարզապես փաստ չկար դրա մասին հստակ պնդելու, քանզի զրույցը ընթացել էր այդ երկու մարդկանց միջև: Եվ ահա, երբ Փաշինյանից արդեն Ալիևի բոլոր հույսերը կտրել է, Ալիևը   որոշել է «խոսել»: Փաստացի նա բացահայտել է իր և Փաշինյանի փակ զրույցը այն մասին, որ «Ղարաբաղի շուրջ Ադրբեջանի համար դրական քայլեր ակնկալելու համար ժամանակ է անհրաժեշտ»: Իսկ այդ «ժամանակը» անհրաժեշտ էր, որպեսզի Փաշինյանը կարողանար չեզոքացնել «ղարաբաղյան կլանի» դիմադրությունը` արցախյան հարցում «վճռական քայլեր կատարելու համար»:

Ի դեպ, Ալիևը հիշել է նաև Բոլտոնի խոստումը, որ Երևանը պատրաստվում է «խիզախ քայլերով հանդես գալ ղարաբաղյան հարցի շուրջ»: Հիշեցնենք, որ դա 2018-ին էր, արտահերթ ընտրություններից առաջ: Փաստացի այդ ժամանակ Փաշինյանը և Բոլտոնից, և Ալիևից խնդրել է այդ ժամանակը, որպեսզի նա «չեզոքացնի» իր համար «վտանգները»:

Հիշեցնենք, որ հենց այդ ժամանակ էր, երբ խաղի մեջ մտցվեց այսպես կոչված մարտի 1-ի «գործը»: ՀՀ 2-րդ նախագահն «հռչակվեց»`  որպես «երկրի գլխավոր հանցագործ» և սկսվեց նրա հետևողական հետապնդման գործընթացը: Հետաքրքիր էր, որ նրա հետապնդման վերաբերյալ Արևմուտքից կար զրո արձագանք: Իսկ Ադրբեջանում մեծ հույսեր էին կապում, որ Քոչարյանի և մյուս զինվորականների «գործերը» կարելուց հետո, Փաշինյանը «նոր էջ է բացելու հայ-ադրբեջանական հարաբերություններում»: Ավելին` 2019-ի հունվարին  Ադրբեջանի այն ժամանակվա ԱԳ նախարար Մամեդյարովը նույնիսկ հայտարարեց, որ բանակցությունների արդյունքում կարող է արդեն 2019-ին կնքվել նոր համաձայնագիր: Իսկ Նիկոլ Փաշինյանը խոսում էր այն մասին, որ Հայաստանում «Ղարաբաղի հարցը»   կարող է նույնիսկ դրվել  հանրաքվեի:

Այդ ի՞նչ լուծում էր ակնկալում Փաշինյանը, որ այն ուզում էր դնել հանրաքվեի: Այս հարցի պատասխանը դեռ առջևում է:

Այն ժամանակ շատերի համար էր տեսանելի, որ այդ գործի իրական պատվիրատուն  «դրսից» էր: Պարզապես այդ «դրսի» շահերը համընկնում էին սորոսականների և «լևոնականների» շահերի հետ:

Այսօր արդեն Ալիևը բացահայտում է այս ամենը, քանզի այլևս հույս չունի Փաշինյանից, որ նա կարող է գնալ զիջումների Ադրբեջանին:

Իսկ 2018-ին Ադրբեջանում կարծում եին, որ Փաշինյանը պատրաստվում էր հանդես գալ իր հոգևոր «հոր»՝ Տեր-Պետրոսյանի դիրքերից, որի արդյունքում, հնարավոր կլիներ կյանքի կոչել 1997-ի տխրահռչակ «փուլային» տարբերակը:

Այս ամենից պարզ երևում է, թե ովքեր են  Հայաստանում գործել «5-րդ շարասյան» դիրքերից և ինչ նպատակներ էր հետապնդվում, երբ կալանավորում եին ՀՀ 2-րդ նախագահին, և վերջապես ինչո՞ւ  անհրաժեշտ եղավ կազմաքանդել ներկայիս ՍԴ-ն:

Այսօր արդեն հայ հասարակության մեծ մասը հասկանում է, թե ինչ էր կատարվում 2018-ին, ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ փակի մեջ պահել Ռոբերտ Քոչարյանին, ինչո՞ւ էր նշվում, թե իբրև մարտի 1-ի «գործը» արդեն բացահայտված է, ինչո՞ւ սկսեցին հետապնդել ՍԴ անդամներին, ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ, որ Արցախում ձևավորվեր մի իշխանություն, ով հլու հնազանդ կենթարկվեր Նիկոլ Փաշինյանին:

Ալիևը իր բացահայտումներով, փաստացի, ցանկանում է հարված հասցնել Փաշինյանին, քանզի վերջինս տավուշյան դեպքերի միջոցով լուրջ հարված հասցրեց իր հեղինակությանը Ադրբեջանում:

Կարելի է ասել, որ այս խոսքերից հետո Ալիևը փաստացի արձանագրեց, որ Փաշինյանը «իրեն խոստացել էր, սակայն իր խոստումը չէ ր կատարել» և այդ իսկ պատճառով էլ նա այլևս Փաշինյանի հետ բանակցելու առարկա չունի և ամեն ինչ գնում է մեծ պատերազմի:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան