Հայկական «նատաշաների» փայլն ու թշվառությունը

Ցանկացած մարդ, ով մի ինչ- որ առաքելությունով է հանդես գալիս այս կյանքում սովորաբար ունենում է իր կյանքի գլխավոր ասելիքը: Հետո  այդ ասելիքի հետ միասին կարող են գումարվել նաև նոր գաղափարներ, բայց մարդը դրսից ճանաչվում է իր գլխավոր ասելիքով:

Օրինակ` Պարույր Հայրիկյանի գլխավոր ասելիքը Հայաստանի անկախության համար պայքարն էր: Նրա մնացած մեսիջները արդեն երկրորդական բնույթ ունեին: Կամ մյուս օրինակով, կար մի գործիչ՝ Աղասի Արշակյանը, նրա գլխավոր մեսիջը հանրությանը այն էր, որ Հայաստանը միացվեր Ռուսաստան-Բելառուս դաշինքին: Վազգեն Մանուկյանի գլխավոր ասելիքը հզոր Հայաստան, հզոր Սփյուռքի հետ կառուցելն էր, իր համաշխարհային ազգի գաղափարով Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավոր խնդիրը Արցախի անկախացումն էր և զարգացող Հայաստանի գաղափարը, ՀՅԴ-ի գլխավոր հարցը «միացյալ Հայաստանի» գերնպատակին հասնելն է Նիկոլ Փաշինյանի գլխավոր ասելիքն այն է, որ միայն իր տեսակը պիտի իշխի երկրում և այդպես շարունակ:

Մի կողմ թողնենք, թե վերը նշված գործիչների գլխավոր նպատակներն ինչպիսին են,  բայց նրանց կյանքի գլխավոր այցեքարտը հենց  այդ գլխավոր նպատակներն են: Հանրությունը նրանց ճանաչում է հենց այդ գաղափարներով, որի պատճառով էլ հանրության մի մասը այս կամ այն գործչին աջակցում է, իսկ մյուս մասը փնովում:

Վերը նշված գործիչները կարող են լավ և վատ ձևով պայքարել իրենց գաղափարների համար, ավելին`  նրանք կարող են տարբեր հարցերում իրենց տեսակետները փոփոխել, բայց իրենց կյանքի գլխավոր հարցում իրենց համար տեսակետի փոփոխումը կլինի քաղաքական ինքնասպանություն:

Օրինակ, եթե մի օր Հայրիկյանը հայտարարի, որ կարծում է, որ ԽՍՀՄ-ը պետք է վերականգվի և Հայաստանը պիտի դառնա դրա մասը, ապա այդ օրվանից նա կվերանա` որպես գործիչ: Կամ, որ Ռոբերտ Քոչարյանը հայտարարի, որ Արցախը այլևս հնարավոր չէ անկախացնել Ադրբեջանի կազմից, նա կդադարի լինել քաղաքական  գործիչ,  եթե Նիկոլ Փաշինյանի մոտ հայտնաբերվի թեկուզ և փոքր քանակի գումարի չարաշահում, նա այդ օրվանից  կվերանա` որպես գործիչ:

Այս տեսանկյունից, օրինակ, Մանե Թանդիլյանի  և նրա ընկերների գլխավոր ասելիքը, որով նրանք  հայտնի դարձան հանրության համար «Դեմ եմ»-ի շարժման մեջ իրենց  ակտիվ մասնակցությունն էր: Նրանք,  կտրուկ դեմ լինելով նախկին իշխանության կողմից առաջարկվող պարտադիր կուտակայինին, իրենց  կյանքի գլխավոր թեզը դարձրին, գոնե հանրության տեսանկյունից: Երբ, օրինակ, Մանե Թանդիլյանը  նախարարի պաշտոնում փորձեց պահել իր տեսակետը, դրանով իսկ հարգանքի արժանացավ: Սակայն շատերը նկատեցին, որ տիկին Մանեն դրանից հետո լուռ հեռացավ իր նախկին պահանջներից և նույնիսկ «մոռացավ» պահանջել նոր իշխանություններից կատարել այն, ինչը նրանք խոստացել էին «Ելք» դաշինքի ծրագրում: Հիշեցնենք, որ պարտադիր կուտակայինի  հարցը այդ դաշինքի համար սկզբունքայիններից էր համարվում: Ընդ որում այդ դաշինքի շրջանակներում այդ գաղափարի գլխավոր պահանջատերը հենց «Լուսավորն էր» համարվում:

Սակայն զարմանալիորեն 2018-ի իշխանափոխությունից հետո, այս դրույթը ամբողջովին դուրս եկավ «Լուսավորների» պահանջների շարքից:

Նույնիսկ ՕԵԿ-ը, երբ կոալիցիա կազմեց ՀՀԿ-ի հետ գոնե ֆորմալ առումով իր գլխավոր պահանջը նախկին ԽՍՀՄ-ի ավանդների վերադարձի  հարցը քաղաքացիներին օրակարգից չհանեց: Ճիշտ է այդ խնդիրը նա տեղափոխեց սիմվոլիկ դաշտ, սակայն ֆորմալ առումով ամբողջովին չհրաժարվեց այդ գաղափարից, քանզի լավ էր հասկանում, որ դրանից հրաժարվելով նա կարող է կատարել քաղաքական ինքնասպանություն: Վերջում իհարկե ՕԵԿ-ը այդ ինքնասպանությունից չխուսափեց, սակայն բոլորովին այլ պատճառով:

Վերադառնալով մեր հերոսներին` նշենք, որ այն օրվանից, երբ նրանք  «մոռացան» իրենց  նախկին «դեմ եմ»-ի նախկին պահանջներից այդ պաից  դարձան  քաղաքական «դիակներ», պարզապես նրանց դա ոչ ոք չէր ասում, քանզի նրանք հանրությանը որևէ հետաքրքրություն չէին ներկայացնում:

Եվ ահա, երբ նրանք «պետք» եղան հանրության համար,  դավաճանեցին այդ սպասումները, որից հետո արդեն բոլորի կողմից հիշվելու են` որպես չկայացած քաղաքական «դիակներ»:

Համեմատելով նրանց ՕԵԿ-ի հետ`  պետք է նշել, որ ՕԵԿ-ը  գոնե իր գործնեության սկզբնական փուլում հանրությանը շատ օգուտներ տվեց:

Օրինակ, նրանց կողմից միջին դասի շահերի հետևողական պաշտպանությունը մեծ դեր կատարեց, որ 2000-ականներին այդ դասը կայացավ: Եվ այս հարցում ուրանալ ՕԵԿ-ին կլիներ անշնորհակալ լիենլ: Դրա պատճառով էլ նրանք կարողացան այդքան երկար գոյատևել քաղաքական դաշտում:

Համեմատելով նրանց «լուսավորների»  հետ կարող ենք ասել, որ վերջիններս դեռ ոչ մի օգուտ չտված դարձան քաղաքական «նատաշա», դրանից բխող հետևանքներով:

Այն աստիճանի, որ նույնիսկ անօգուտ դարձան Փաշինյանի համար և այդ իսկ պատճառով էլ, նրանք «մեկ գիշերից» հետո կարող են մոռածության մատնվել բոլորի կողմից:

Սա է իրականությունըտ:

Դավիթ Մկրտչյան