Թուրքիան նոր տարածքային պահանջներո՞վ է պատրաստվում հանդես գալ Հայաստանի և Վրաստանի նկատմամբ

Սիրիական Իդլիբի շուրջ վերջին զարգացումները  ցույց են տալիս, որ Մոսկվայի և Անկարայի միջև հարաբերությունները կարող են կտրուկ սրվել: Սիրիական բանակի առաջխաղացումը Իդլիբի ուղղությամբ Անկարան գնահատել է՝  որպես աստանանյան պայմանավորվածությունների կոպիտ խախտում, որին պետք է գնահատական տան նաև Մոսկվան ու Թեհրանը: Իր հերթին վերջիններս փաստացի պաշտպանեցին  Ասադի այս գործողությունները՝ պատճառաբանելով, որ հենց Անկարան չի կատարում իր պայմանավորվածությունը և չի զտում այս տարածաշրջանում չափավոր ընդդիմադիրներին ահաբեկիչներից:

Հասկանալի է, որ այս ձևակերպումները  լոկ բառախաղ է հիշեցնում,  և Դամասկոսը Մոսկվայի ու Թեհրանի օգնությամբ փորձում է իր վերահսկողության տակ վերցնել Իդլիբը: Դամասկոսում և Մոսկվայում համարում են, որ մաքրելով հյուսիսային Սիրիան քրդերից, նրանք արդեն զիջումների գնացին Անկարային և զիջումների հերթը նրանը պետք է լիներ: Սակայն Անկարայում բոլորովին էլ այդպես չեն մտածում: Մասնավորապես,  հայտնի ռուս թուրքագետ Իգոր Դմիտրիևը, ով այսօրվա Թուրքիան ուսումնասիրում է,  ինչպես ասում են դաշտային պայմաններում, այն կարծիքին է, որ Էրդողանը մոտ ժամանակներս փորձելու է իր սահմանակից երկրների նկատմամբ կիրառել այն սկզբունքը, որը նրանք իրականացրին անցյալ դարի 30-ական թվականներին սիրիական Խաթայ մարզի նկատմամբ: Նրանք պարզապես գրավեցին այն Սիրիայից՝  պատճառաբանելով, որ այնտեղի բնակչությունը էթնիկ թուրքեր են և ուզում են ապրել Թուրքիայում: Ըստ թուրքագետի՝  գրեթե նույն մեթոդը Թուրքիան փորձելու է կիրառել Սիրիայի հյուսիսային հատվածում, Իրաքյան Մոսուլիի, վրացական Աջարիայի  և հայաստանյան Գյումրիի ու Զանգեզուրի նկատմամբ: Ավելին, ըստ թուրքագետի, Էրդողանը այդ մասին նշել էր դեռ 2016 թվականին իր համար շատ կարևոր գաղտնի խորհրդակցության ժամանակ: Դմիտրիևը նշում է, որ Էրդողանը ուզում է պատմության մեջ մնալ ոչ պակաս քան Աթաթուրքը: Մանավանդ, որ այդ մեթոդը թուրքերը հաջող կիրառել են  Օսմանյան կայսրության ողջ պատմության ընթացքում:

Ըստ թուրքագետի՝ որպես առաջին քայլ Անկարան սկսում է այդ երկրների դեմ հիբրիդային պատերազմ, տվյալ երկրներում ձևավորում է իր կողմից աջակցվող, այսպես կոչված պրոքսի ուժեր կամ պարզ ասաց 5-րդ շարասյուն,  որպեսզի ներսից քայքայելով  թուլացնի այդ երկրները: Ըստ թուրքագետի՝ հենց այդ սկզբունքով նրանք ժամանակին նվաճեցին Բյուզանդիան, և  Էրդողանը փորձում է այս մեթոդը կիրառել նաև մեր ժամանակներում:

Ըստ թուրքագետի՝ դա է վկայում նաև թուրքական հատուկ ծառայությունների սերտ աշխատանքը այդ երկրներում: Իմիջայլոց Էրդողանն արդեն օգնություն է խնդրել ԱՄՆ-ից Իդլիբի հարցում օժանդակելու համար և դրական արձագանք է ստացել: Սպասվում է, որ մոտ ժամանակներս ԱՄՆ-ն Թուրքիային կտրամադրի «Պետրիոտ» համակարգեր:

Իսկ ինչ շրջանակների միջոցով և ինչպես են գործում Հայաստանում այդ պրոքսի խմբերը կխոսենք մեր հաջորդ վերլուծություններում:

Արտակ Հակոբյան