Ինչո՞ւ են մեր զինվորները բանակում «փռվում ասֆալտին ու ծեփվում պատերին». Տեսանյութ

Այն, որ մեր բանակում ոչ կանոնադրական հարաբերությունները վաղուց արդեն կանոնավոր են դարձել, հայտնի է բոլորին: Այդ հարաբերությունները ցավոք արդեն տոտալ բնույթ են կրում: Ընդ վորում այդ հարաբերությունները հաստատվել են ոչ միայն սպա-զինվոր, այլև զինվորը- զինվորի հետ հարթություններում:

Սակայն պետք է նշել, որ սա միայն բանակի խնդիրը չէ: Բանակը հանրության հայելին է: Եվ ինչ հարաբերություններ, որ հաստատված են մեր հանրության մեջ պետական համակարգում այդ նույն հարաբերությունները հաստատվում են նաև բանակում: Պարզապես բանակում դա առավել ցցուն է, քանզի հանրության մեջ  հաստատված հարաբերությունները շատ դեպքերում քողարկված բնույթ են  կրում: Իսկ բանակում ամեն ինչ տեսանելի է բոլորի համար: Մեր հանրությունը ապրում է ոչ թե օրենքներով, այլ «հասկացություններով», որն ավելի շատ բնորոշ է քրեական աշխարի բարքերին: Ցավոք մենք այդպես էլ չենք հասկացել, որ այդ բարքերի հիման վրա ժամանակակից պետություն չի կարող կառուցվել: Եթե իշխանավորն համարում է, որ «... երկրում չկա դատավոր, որ իրեն հակաճառի...», ապա նույն մտածում է նաև բանակային զորամասի սպան իր ենթակաների մասով: Ինչո՞վ է նա պակաս երկրի ղեկավարից: Եթե վերջինս կարող է իր ընդդիմադիրներին «պառկեցնել ասֆալտին ու ծեփել պատին», ապա նույն կարող է անել բանակային սպան զինվորի հանդեպ, կամ «ուժեղ շրջապատ ունեցող» զինվորն ավելի անպաշտպան զինվորի հանդեպ: Սա աքսիոմատիկ ճշմարտություն է, որն գործում է ամենուրեք:

Այսօր զինվոր Վահրամ Ավագյանի մահվան հետ կապված մեր շատ վերլուծաբաններ, քաղաքական,  հանրային և պետական  շատ  գործիչներ «կոկորդիլոսի արցունքներ են» թափում, որպեսզի փորձեն գողանալ մահացած զինվորի ծնողների էմոցիաները: Սակայն կանցնի ընդամենը մի քանի օր, և այս պատմությունն էլ կմոռացվի և կդառնա շարքային վիճակագրական  թիվ, որի մասին, հավանաբար,   երկրի ղեկավարն իր ֆեյսբուքյան էջում կգրի: Սակայն այս ամենը լուրջ հետք կթողնի այն ծնողների վրա, որոնք պետք է իրենց տղային ուղարկեն բանակ: Դրա համար  կփորձեն ամեն կերպ խուսափել դրանից, քանի որ կա հավանականություն, որ իրենց տղան էլ կարող է հայտնվել մահացած զինվոր Վահրամի տեղը:  Ահա սա է այն իրական պատկերը, որն առկա է մեր երկրում: Եվ այստեղ բանակի համապատասխան ստոարաբաժանումների սպաներին մեղադրել պետք չէ: Ոչ էլ այն զինվորներին, որոնք իրենց աչքով են տեսնում,  թե մեր երկրում ինչը թույլատրելի է, իսկ ինչը՝ ոչ :

Դրա համար պետք է մեկ բան, եթե չենք ուզում, որ բանակի հանդեպ վախը վերջնականապես հաստատվի մեր հանրության մեջ, ապա պիտի հրաժարվենք երկակի ստանդարտներից և փորձենք «բուժել» մեր հանրային հիվանդությունը: Երկրում պետք է իշխի ոչ թե ուժեղի իրավունքը, այլ՝ օրենքը: Եթե այս սկզբունքը չկարողանանք հաստատել մեր երկրում, ապա կարճ ժամանակ անց կունենանք փլուզված պետական  ինստիտուտներ, քանզի նրանց  հանդեպ հանրային վստահությունը ամբողջովին կվերանա: Այդպես են փլուզվում պետությունները, բանակներն ու  սեփական պետությունը փլուզած ժողովուրդը ստիպված է լինելու կերակրել օտար բանակներին և ծառայել օտար պետությանը: Որոնք սակայն  մեր  անվտանգությունը չեն ապահովելու: Չե՞ք հավատում, հարցրեք 1990 –ը տեսած բաքվեցի հայերին, կամ 1915-ը տեսած մեր արևմտահայ եղբայրներին:

Սա է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան