Փաշինյանը դավադրություն չի՞ կազմակերպելու Ղարաբաղի դեմ

Շատերը այդպես էլ չհասկացան, թե ինչ նպատակ էր հետապնդում Փաշինյանի երեկվա  արցախյան թեմայով «լայվը»: Իր խոսքում նա գրեթե ոչ մի նորություն չասաց: Այդ դեպքում ի՞նչ նպատակ էր հետապնդում «ժողովրդի վարչապետը» այդ խոսքում  կհարցնի շարքային ընթերցողը: Կարծում ենք, որ Փաշինյանը իր այդ «լայվով» նպատակ էր ունեցել մի քանի խնդիր լուծել:

Խնդիր առաջին

Այդ «լայվը» ուղղված էր արտաքին լսարանին: Իր խոսքում նա կրկին նշում էր, որ  «այս խնդիրը պետք է լուծվի Հայաստանի, Ղարաբաղի և Ադրբեջանի ժողովուրդների շահերը՝ ընդհանուր հայտարարի բերելով»: Փաշինյանը ցանկացավ արտաքին լսարանին փոխանցել այն միտքը, որ «նա ծայրահեղական չէ»:  Եվ վերջին ժամանակահատվածում նրա հասցեին քննադատությունը արդար չէ: Այս «լայվում» նա արդեն չկրկնեց «Արցախը Հայաստանն է և վերջ» իր հայտնի թեզը, քանզի դա բացասական ընկալվեց «դրսում»: Իր այս խոսքից հետո արդեն Մնացականյանն ավելի ազատ կկարողանա ձևակերպել Հայաստանի դիրքորոշումը միջնորդների մոտ:

Խնդիր երկրորդ

Բանակցային գործընթացը խաթարված չէ և նույնիսկ նկատվում է «դինամիկ առաջընթաց»: Թե որն է այդ առաջընթացը ոչ մեկին հայտնի չէ: Այս թեզը անհրաժեշտ էր Փաշինյանին, որպեսզի նրան չմեղադրեն, որ իր պատճառով է բանակցային գործընթացը կանգ առել: Կա հավանականություն, որ այս իրավիճակից դուրս գալու համար Փաշինյանը կսկսի ճնշել Ստեփանակերտին, որպեսզի վերջինս գերիների փոխանակման հարցում գնա զիջումների: Իսկ դա անհրաժեշտ է Փաշինյանին, որպեսզի նա միջնորդների ցույց տա իր «կառուցողական մոտեցումը»: Քանզի վերջին շրջանում գրեթե բոլորի մոտ ձևավորվել է այն տեսակետը, թե բանակցային գործընթացի հիմնական խոչընդոտը  հենց Փաշինյանն է :

Խնդիր երրորդ

Իր` Փաշինյանի և Ստեփանակերտի տեսակետները  արցախյան խնդրի լուծման հարցում  նույնակամ են: Ահա այս միտքը կրկին փորձեց ներկայացնել Փաշինյանը՝  հաշվի առնելով այն, որ իր հանդեպ անվստահությունը հանրության զգալի մասի մոտ էլ ավելի է խորացել:

Խնդիր չորրորդ

Փաշինյանը ոչ թե փորձում է գեներալներին խաղից դուրս թողնել, այլ չի վստահում նրանց և այդ իսկ պատճառով խնդիր է դրել հների փոխարեն ձևավորել  «նոր գեներալների» որոնք արդեն պարտական կլինեն իրեն` Փաշինյանին:

Եվ այստեղ նա բերեց Յուրի Խաչատուրովի որդու` Գրիգորի օրինակը: Վերջինիս նա շնորհել է գեներալի կոչում, չնայած նրա հորը դատում են մարտի 1-ի գործի շրջանակներում: Այստեղ Փաշինյանը փորձեց վարկանիշ ապահովել, թե տեսեք «ես շնորհում  եմ գեներալի կոչումը մի մարդու, որի հայրը անցնում է մարտի 1-ի դատավարությունով»: Այստեղ Փաշինյանը նույնիսկ չհասկացավ, թե ինչ փարիսեական քայլ կատարեց:

Իսկ նա դա չհասկացավ, քանզի մարդկային առումով մեղմ ասաց անգետ է, գրականություն չի կարդացել: Ստալինը ժամանակին նույնպես քաղբյուրոյի անդամ Միկոյանի բարեկամներին դատում էր, սակայն միաժամանակ կարգադրում, որ ինքը` Միկոյանը անձամբ մնա  իր պաշտոնում: Թե ինչ հոգեբանական ապրումներ է ունեցել Միկոյանը հայտնի է իր հարազատների խոստովանություններից: Ի դեպ Ստալինը այդպես է վարվել ոչ միայն Միկոյանի հանդեպ, և դրա մասին բազմաթիվ  փաստեր և աշխատություններ կան: Այն ժամանակվա այս սադիստի որոշման մոտիվացիաների մասին շատ է գրվել և ոչ միայն Ռուսաստանում, այլև Արևմուտքում: Եվ պարզ էր, թե ինչ նպատակ էր հետապնդում  խորհրդային բռնապետն իր այս քայլերով:

Սակայն պարզվում է Հայաստանի քաղաքական և մտավորական միտքը անտեղյակ է այս ամենից: Համենայն դեպս Փաշինյանը չէր հպարտանա իր այս քայլով, եթե տեղյակ լիներ, որ իր այդ քայլը խիստ բացասական կընկալվեր հայ հանրության կողմից: Սակայն գավառական մթնոլորտում հավանաբար այս դրվագը աննկատ կանցնի, քանզի հայ հանրությունը համաշխարհային վերնշված գործընթացներից անտեղյակ է:

Սակայն Փաշինյանի այս մտահաղացման մեջ կա ևս մի նպատակ: Հակադրել «նոր» և «հին»  գեներալներին: Դրանով իսկ նա հույս ունի ձևավորել «սեփական զինվորականների վերնախավը»:

Սակայն ամենահետաքրքիրն նրա այն միտքն էր, թե «ինքը` Փաշինյանը, նպատակ չունի դավադրություն կազմակերպել Արցախի դեմ»:

Պատկերացնում եք ինչ «հերոսություն», Հայաստանի  փաստացի ղեկավարը հպարտանում է, որ նպատակ չունի «դավադրություն կազմակերպել» Ղարաբաղի դեմ: Նախկինում նա հայտարարում էր, թե «նպատակ չունի փչացնել հայ-ռուսական հարաբերությունները»: Այս վերջին միտքը հուշում է մեկ  բանի մասին, որ մենք գործ ունենք  մի մարդու հետ ով ոչ միայն չի հասկանում, թե ինչ է նշանակում պետական կառավարումը, այլև ապրում է մի միջավայրում որտեղ կան նաև այլ երկրների շահերի հետապնդման խնդիր բուն Հայաստանի տարածքում:

Ցանկացած հոգեբան կհաստատի: Բերենք մի օրինակ՝ նախկին ԽՍՀՄ-ի ժամանակ Թուրքմենստանում նրա  օրենսդիր մարմնում` Թուրքմենիստանի ԳԽ-ում 70-ական թվականներին բուռն քննարկվում էր այն խնդիրը, թե «կարելի՞ է արդյոք բաց երկնքի տակ՝ փողոցները և կանգառները որպես   զուգարան օգտագործել: Եվ վերջում Մոսկվայի ճնշման արդյունքում  ընդունվեց օրենք այն մասին, որ դա արգելվի:

Հասկանալի է, որ այդպիսի հարց չէր կարող քննարկվել ասենք Հայաստանում, Վրաստանում կամ Ռուսաստանում:

Վերադառնալով  դավադրության հարցին՝  հիշեցնենք, որ Փաշինյանը ինքն է նախկինում պնդել, որ «եթե Ղարաբաղում բռնկվի պատերազմ, ապա դրա հիմնական մեղքը կլինի Մոսկվայինը, դրանից բխող հետևանքներով»:

Այսպիսով՝  Փաշինյանը նախազգուշացրել էր ռուսներին, որ պատերազմի դեպքում նա այն կբարդի Մոսկվայի և Հայաստանում ու Ղարաբաղում գործող «դավադիրների» վրա: Այսինքն՝ սեփական սխալները կբարդի վերո նշված ուժերի վրա: Գրեթե նույն նպատակն էր հետապնդում  Սաակաշվիլին Վրաստանում:

Եթե շարունակենք այդ միտքը, ապա կարող ենք պնդել, որ «պատերազմի դեպքում Փաշինյանը Հայաստանում կմիացնի հակառուսական քարոզչական մեքենան», բնականաբար, որպեսզի փրկի սեփական իշխանությունը:

Այստեղից բխում է, որ Արևմուտքը պետք է ամեն ինչ անի, որպեսզի այդպիսի պատերազմ սկսվի: Քանզի դրանով նա կկարողանա լուծել մի քանի հարց: Նախ, եթե Ադրբեջանը այդ պատերազմում հաղթանակ տանի, ապա նա էլ ավելի կմոտենա Թուրքիային և NATO-ին: Միաժամանակ Փաշինյանի և Հայաստանում գործող  թուրքական 5-րդ շարասյան միջոցով հակառուսական քարոզչությունը միացնելով Հայաստանից մնացած մասը դուրս կբերի Մոսկվայի քաղաքական ազդեցությունից:

Այն,   որ այսպիսի ծրագրեր կան Թուրքիայում և նրա հետ աֆիլացված կապեր ունեցող արևմտյան որոշ շրջանակներում, հայտնի է նաև Փաշինյանին: Մյուս կողմից նա վախենում է, որ այդ ծրագրերի իրագործման արդյունքում նա չի կարողանա համոզել հայ հանրությանը իր անմեղության մեջ և քաղաքականապես «ոտատակ»  կհայտնվի: Ահա թե ինչու  իր այս վերջին «լայվում» նա ակամայից բացահայտեց իր վախերը:

Քանզի շատ լավ գիտի, թե ինչ են իրենից ուզում իր «արևմտյան գործընկերները»:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան