Ինչպե՞ս կանխել ընտրակաշառքի երևույթն ընտրությունների ժամանակ (տեսանյութ)

Հայաստանի հանրային ռադիոյի «Ստատուս քվո» հաղորդման հյուրեր Թրանսփարենսի Ինթերնեշնլ հակակոռուպցիոն կենտրոնի (ԹԻՀԿ) ընտրական ծրագրերի համակարգող Արմեն Գրիգորյանը, ԱԺ պատգամավոր Թևան Պողոսյանը, DEPOP կառավարման ինստիտուտի փոխտնօրեն Կամո Մաիլյանը քաղաքագետ Գևորգ Մելիքյանի հետ զրուցում են ընտրակաշառքի կանխման վերաբերյալ:

Ըստ Արմեն Գրիգորյանի` Հայաստանի զարգացման խոչընդոտներից մեկը ազատ, արդար ընտրությունների բացակայությունն է: Ընտրակաշառք վերցնելու պատասխանատվությունն ավելի շատ քաղաքացիների վրա է: Քաղաքացիները պետք է գիտակցեն, որ ընտրակաշառք վերցնելու կարճաժամկետ որոշում կայացնելիս երկարաժամկետ կտրվածքով իշխանությանը զրկում են իրենց հանդեպ պատասխանատու լինելուց:

Գրիգորյանի կարծիքով` այն քաղաքացիները, որ վերցնում են 5-20 հազար դրամ ընտրակաշառք, հարկի տեսակով 4-5 տարվա ընթացքում այն վերադարձնում են պետությանը: Երբ քաղաքացիները որոշում են կայացնում ընտրակաշառք վերցնելով ընտրություններին մասնակցել, զրկում են իրենց և մյուսների վճարած հարկերը արդյունավետ ծախսելուց: Դրա արդյունքում չենք ունենում լավ ճանապարհներ, սոցիալական և բժշկական լավ ծառայություն` ստեղծելով կառավարման լուրջ խնդիր: Քաղաքացին պետք է իշխանությունից պահանջի, որ իր վճարած հարկերը արդյունավետ ծախսվեն: Քաղաքացին պետք է ակտիվ լինի ոչ միայն ընտրական գործընթացում, այլ իր ամենօրյա գործունեությունում, իշխանությունից պետք է պահանջի պատասխանատու լինել:

«Քաղաքացի դիտորդ» նախաձեռնությունը, որի անդամ է նաև ԹԻՀԿ-ը, փորձում է առաջիկա ընտրություններում ունենալ 3500-ից 4000 դիտորդ, որպեսզի փորձի քաղաքացու ձայնը պաշտպանել: Նախաձեռնությունը նախորդ համապետական քվեարկության` սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեի ընթացքում մոտ 1000 դիտորդ է ունեցել, և նախաձեռնության զեկուցած ընտրախախտումների ու խնդիրների վերաբերյալ մոտ 74 քրեական գործ է հարուցվել: Բայց մարդիկ հիմնականում 600 հազար տուգանք են վճարել, և այդ գործերը փակվել են: «Քաղաքացի դիտորդը» կայք է ստեղծում և սոցիալական ճնշման մեխանիզմն է փորձելու կիրառել: Ընտրակեղծարարության մասնակիցների մասին կայքում պրոֆիլներ և իրենց մասին ինֆորմացիա է տեղադրվելու: Եթե հասարակությունը տեսնում է, որ իշխանական համակարգը չի աշխատում, պետք է մեխանիզմներ ստեղծի պատասխանատվության ենթարկելու համար:

Գրիգորյանը գտնում է, որ ընտրակաշառքը անընդունելի է և պետք է բացառել այն: Այն երկրները, որտեղ կարողացել են ընտրություններում հաջողության հասնել, կարողացել են ամենամեծ բարեկեցություն ապահովել: