Ինչ պայմանավորվեցին Պուտինն ու Փաշինյանը Բիշքեկում

Վլադիմիր Պուտինն ու Նիկոլ Փաշինյանը սեպտեմբերի 1-ի երեկոյան Բիշքեկում հանդիպեցին  Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գագաթնաժողովի շրջանակներում, Հայաստանում հունիսյան ընտրություններից ի վեր՝ առաջին անգամ։

Ինչպես հայտնի է, այդ ընտրություններից հետո Պուտինն այդպես էլ չշնորհավորեց Փաշինյանին, ինչը նշանակում է, որ Մոսկվան Փաշինյանի լեգիտիմությունը չի ընդունել:

Սակայն դա Հայաստանի գործող վարչապետի պրոբլեմների միայն մի մասն է:

Խնդրի մյուս մասն այն է, որ Մոսկվան պատրաստվում է լուրջ քայլերի դիմել, որի արդյունքում Փաշինյանի իշխանությունը կարող է փլուզվել: Բանն այն է, որ Մոսկվան որոշել է վերջակետ դնել Հայաստանի գործող իշխանությունների հարաբերություններում:

Դրա պատճառն այն է, որ Փաշինյանի իշխանությունը որոշում է կայացրել Հայաստանը տանել Եվրամիության ուղղությամբ, սակայն փորձում է այդ գործնըթացում հայ-ռուսական հարաբերությունների ապամոնտաժումը փուլերով իրականացնել, որպեսզի դրա արդյունքում Հայաստանի բնակչությունը չզգա այդ ուղու կործանարար հետևանքները և, որպես հետևանք, Փաշինյանի իշխանությունը կարողանա պահպանել իր դիրքերը՝ սպասավող հանրային ցնցումների ընթացքում:

Սակայն, պարզվում է, Ռուսաստանի իշխանությունները չեն ուզում  Փաշինյանին տալ այդ ժամանակը, քաջ գիտակցելով, որ դրանից շահելու է Փաշինյանը, սակայն ո՛չ Ռուսաստանը:

Հանդիպման ընթացքում Պուտինը միանգամից նշեց, որ Փաշինյանը պիտի արագացնի Հայաստանի ընտրությունը, խորհուրդ տալով, որ ճիշտ կլիներ այդ մասով հարցնել Հայաստանի քաղաքացիների կարծիքը:

Փաշինյանն ի պատասխան կրկնեց  նախկինում իր արտահայտած կարծիքը, թե Հայաստանը ներկա պահին չի պատրաստվում դուրս գալ ԵԱՏՄ-ից, քանի որ դեռ պատրաստ չէ ԵՄ -ին միանալու գործընթացին:

Փաշինյանի խոսքով՝ ԵԱՏՄ պայմանագիրը սահմանում է այն երկրի ընթացակարգը, որը որոշում է դուրս գալ։ Ըստ նրա, անդամ պետությանը հեռացնելու ընթացակարգ չկա։ Դուրս եկող պետությունը պարտավոր է իր գործընկերներին տեղեկացնել վեց ամիս առաջ։ «Մենք դեռ չենք տեղեկացրել մեր գործընկերներին», - ասաց Փաշինյանը Պուտինին։

Պուտինը լսեց Փաշինյանին և չհամաձայնվեց նրա հետ։ Նա ասաց, որ մեկ այլ տնտեսական կազմակերպությանը միանալու գործընթաց սկսելու համար օրենք ընդունելը «փաստացի նշանակում է հայտարարել մեր կազմակերպությունից դուրս գալու մասին, քանի որ երկուսին էլ անդամակցությունը անհամատեղելի է»։

Նշենք նաև, որ օգոստոսի վերջին, Փաշինյանն հայտարարեց, որ մոտ ժամանակներս Հայաստանը կատարելու է այդ քայլը՝ փաստացի հաստատելով Պուտինի դիրքորոշման արդարացի պահանջը:

Զարամանալիորեն, Փաշինյանն «մոռացել» էր իր օգոստոսյան հայտարարությունը և Պուտինին փորձում էր համոզել, որ իր կառավարությունն այդ օրենքն ընդունել է, որպեսզի խուսափեր հանրաքվե անցկացնելուց, քանի որ Հայաստանի «արևմտամետները», երբ կարողացան հավաքել բավական ստորագրություն ԵՄ-ին միանալու շուրջ, փաստի առաջ կանգնեցրին իրեն՝ Փաշինյանին, և եթե նա այդ օրենքը չընդուներ, ապա ստիպված պիտի հանրաքվեի դներ այդ հարցը: Հակառակ դեպքում, ըստ նրա, «արևմտամետները» ավելի քան 250 հազար ստորագրություն կհավաքեին և օրենքի ուժով կպարտադրեին անցկացնել Հանրաքվե:

Այսինքն, Փաշինյանը փորձում էր Պուտինին վաճառել այն թեզը, թե, իբր, ինքն այդ օրենքն ընդունելով, ոչ թե արագացրել է, այլ ճիշտ հակառակը՝ դանդաղեցրել է այդ գործընթացը:

Այն, որ Փաշինյանն իր գործնեության ընթացքում միշտ փորձել է խաբել դիմացիններին և դրա արդյունքում չի համարել, որ սխալ քայլի է դիմում, հայտնի է բոլորին:

Այլ հարց է, որ եթե դա նրան հաջողվել է հայ հանրության մի մասի մոտ, ապա դա չի նշանակում, որ այդ նույն քայլը նա կարող է անցկացնել Պուտինի մոտ:

Մանավանդ, որ Մոսկվայում արդեն վաղուց էին տեսնում նրա այս՝ ոչ դրական մոտեցումներն իրենց հանդեպ:

Պարզվում է, հանդիպման փակ մասում կողմերը կրկին վերհիշել են նախկին երկկողմանի կնճիռները, սակայն որոշել էին հրապարակային դաշտ չբերել:

Ավելին, Փաշինյանի խնդրանքով, որոշել են կրկին հանդիպել Մոսկվայում, որպեսզի մինչև դեկտեմբերյան որոշումները Հայաստանի մասով կրկին անցնեն բոլոր հարցերի վրայով՝ փորձելով հասնել ընդհանուր եզրահանգման:

Սակայն հանդիպումից հետո, երբ Պուտինը մոտեցավ լրագրողներին, փաստացի  կրկին հիշեցրեց այն նախկին պատմությունները, թե ինչու երկրու երկրների հարաբերությունները հասան այս մակարդակի:

Նախ, Պուտինն կրկին հիշեցրեց, որ Արցախի թեման փակեց անձամբ Փաշինյանը՝ չորս տարի առաջ, Պրահայում, որից հետո Ռուսաստանի ձեռքերը կապվեցին՝ արցախցիներին աջակցելու հարցում:

Այս պարզ ճշմարտությունը մինչ այսօր հայ հանրության զգալի մասի մոտ պարզաբանված չէ, այդ թվում՝ նաև Հայաստանի այսօրվա ընդդիմության պատճառով, ովքեր նույնպես չեն հասկանում, թե ինչպես կարող էր Մոսկվան աջակցել արցախցիներին, երբ Երևանն ինքն արդեն հրաժարվել էր այդ տարածքը վիճելի համարել:

Մի քանի հարյուր տարվա պետականության պակասը իր ազդեցությունը թողել է  հայերի գիտակցության վրա, որից ճարպկորեն օգտվում է Փաշինյանը:

Սակայն միջազգային հարթակներում դրա արդյունքում տուժում է բացառապես հայկական կողմը՝ հասկանալի պատճառներով:

Ինչ վերաբերում է ՀԱՊԿ-ի պահվածքին՝ չորս տարի առաջվա իրադարձությունների կապակցությամբ, ապա այստեղ էլ է Պուտինի բացատրությունը հասկանալի:

Ըստ ՀԱՊԿ-ի կանոնադրության՝ անդամ երկրը երբ ենթարկվում է հարձակման, պիտի պաշտպանություն ստանա կազմակերպության կողմից:

Մինչդեռ, ըստ ռուսական կողմի, Ադրբեջանի պնդմամբ, հարձակում չէր եղել և եղել էր սահմանային վեճ, քանի որ մինչ այսօր երկրու երկրների միջև սահմանազատման և սահմանագծման աշխատանքները չէին իրականացվել:

Իհարկե այս հարցում, ռուսական կողմը մինչև վերջ անկեղծ չէ, քանի որ իրական պատճառն այն էր, որ արդեն չորս տարի առաջ, Փաշինյանը որոշել էր փոխել հայ-ադրբեջանական բանակցային հարթակը՝ ի օգուտ Արևմուտքի, և պատահական չէր, որ այդ դեպքերից ընդամենը երկու շաբաթ անց, Փաշինյանը Պրահայում ճանաչեց Արցախը Ադրբեջանի մաս, դրանով իսկ ոչ միայն հանձնեց այդ տարածքը Ադրբեջանին, այլև լեգիտիմ հիմք դրեց տարածաշրջանից ռուսական զորքի դուրս բերման համար:

Մոսկվայում դրա մասին գիտեին և չէին պատրաստվում իրենց դավաճանած Փաշինյանին օգնության հասնել Ջերմուկի շրջանում:

Սակայն դրա մասին ռուսները հրապարակային չեն խոստովանում, քանի որ կստացվեր, որ իրենք հրապարակայնորեն կխոստովանեին, որ Ջերմուկում գիտակցված կերպով չեն կանխել ադրբեջանցիների առաջխաղացումը:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am

Լուսանկարները՝ ՌԴ նախագահի կայքից