Կարող էր արդյոք Վազգեն Սարգսյանը դառնալ Հայաստանի «Աթաթուրքը»

Ինչպես հայտնի է, Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո, երբ դրված էր Թուրքիայի լինել - չլինելու հարցը, քաղաքական թատերաբեմ դուրս եկած Աթաթուրքը պատմական դեր կատարեց այդ երկիրը փրկելու հարցում: Դեռ ավելին, հետամնաց հասարակությունը նա արմատապես վերափոխեց և «եվրոպականացրեց» այդ երկիրը: Այսօր Թուրքիան համարվում է մահմեդական աշխարհի ամենազարգացած երկիրը, որտեղ իր պատմական ավանդն ունի Աթաթուրքը:

Վերադառնալով մեր խնդիրներին, շատերը հետևյալ հարցադրումն են անում: Իսկ ինչո՞ւ մենք չունեցանք մեր «Աթաթուրքը»: Ինչո՞ւ այս 30 տարիների ընթացքում մեր գրեթե բոլոր քաղաքական գործիչները արժեզրկվեցին, և այսօր մենք չունենք բարձր հասարակական լեգիտիմութուն ու վստահություն ունեցող ուժեղ գործիչներ, օրինակ ինչպիսին որ Պուտինն է Ռուսաստանում:

Իսկ անցումային փուլում գտնվող երկրի համար դա կենսական խնդիր է: Քանզի օբյեկտիվ պատճառներով մեզ մոտ քաղաքական և քաղաքացիական կառույցները դեռ չեն կայացել, որտեղ ուժեղ լիդերները կարող էին այդ բացը լրացնել:

Կարող էր  արդյոք Վազգեն Սարգսյանը հավակնել այդ դերին

Պետք է նշել, որ հատկապես 1996-ից հետո նա փորձեց գնալ այդ ճանապարհով:

Բանն այն է, որ մինչև 1996-ը նա ուներ չափազանց վատ վարկանիշ հասարակության մեջ: Նա ուներ բռի, կոպիտ և ավտորիտար գործչի իմիջ: Ժողովուրդը նրան չէր սիրում, իսկ այն ժամանակվա վերնախավը նրան լուրջ չէր վերաբերվում: Իսկ բանակում երեք ՊՆ նախարարներից՝ Վազգեն Մանուկյանից, Սերժ Սարգսյանից նրա վարկանիշը ավելի բարձր չէր: Բացի այդ, երկրապահների ստեղծումից հետո նրա վրա դրվեց այն ժամանակվա իշխանության «բիրտ գործիք» - ի ֆունկցիան, որն էլ նա հաջող ձևով իրականացնում էր: 1995-ի ընտրություններին վախի մթնոլորտը ձևավորվում էր նաև երկրապահների միջոցով: Իսկ 1996-ին այս պրոցեսների կուլմինացիան էր: Երբ բանակը ուղիղ ձևով միջամտեց ընտրությունների պրոցեսին, արդյունքում Վազգեն Սարգսյանը սկսեց ընկալվել որպես ընտրական գործընթացների խոչընդոտող գլխավոր գործիչ: Այդ պահին նա ամենաբացասական ընկալվող գործիչներից էր համարվում, որի հեռացումը պահանջում էին գրեթե բոլոր շրջանակները: Եվ հենց այդ պահից հասկացավ, որ եթե ինքը «չզբաղվի մեծ քաղաքականությամբ» ու մնա ուրիշի ձեռքերում որպես շարքային «գործիք», ապա մեծ քաղաքականությունը «իրենով կզբաղվի»: Հենց այդ գիտակցությունից էլ սկսվեց իր կարիերայի 2-րդ փուլը, որտեղ արդեն նա հայտ ներկայացրեց առանցքային դեր կատարելու՝ արդեն ի շահ հանրության:

Որպես առաջին քայլ նա տարանջատվեց այն ժամանակվա «հին սիմվոլներից»՝ Լևոն Տեր- Պետրոսյանից ու ՀՀՇ-ից, և փորձեց իրեն իդենտիֆիկացնել նոր գործիչների հետ: Սկզբից դա «Ղարաբաղյան վերնախավն էր», իսկ հետո՝ Կարեն Դեմիրճյանը: Ընդամենը 2-3 տարվա ընթացքում նա կարողացավ ամբողջովին փոխել իր նախկին իմիջը: Ամենաբացասական կերպարից նա դարձավ ամենադրական կերպարներից մեկը: Դա իր հետևողական աշխատանքի արդյունքն էր: Նախ նա գիտակցեց դրա անհրաժեշտությունը իսկ հետո դա փայլուն ձևով իրականացրեց: Մարդկային և քաղաքական փոխհարաբերություններում նա ցուցադրեց իր բացառիկ ունակությունները: Նա ձեռք բերեց լսելու, սովորելու, կրթվելու ու կատարելագործվելու ունակություններ՝ ինչը բնորոշ է բացառապես ինքնավստահ և կայացած մարդկանց: Նա շատ մոտ էր իր նպատակներին՝ ապացուցելու բոլորին, որ նա ոչ թե «համազգային չարիք է», այլ՝ «համազգային առաջնորդ», որն օժտված է մեծ առաքելությոյամբ: Եվ նա հավատում էր այդ առաքելությանը: Իսկ իր կյանքի վերջին տարում այդ առաքելությանը հավատում էր նաև հասարակության մեծ մասը:

Նորանկախ Հայստանի պատմության մեջ նա դարձավ միակ գործիչը, ով կարողացավ հայտ ներկայացնել հայկական «Աթաթուրք» դառնալու համար, սակայն ավաղ «հոկտեմբերի 27-ը» ի չիք դարձրեց նրա այդ «Մեծ Երազանքը» և սկիզբ դրեց երկրի քաղաքական դաշտի «գորշացմանը», որի պտուղները քաղում ենք մենք մինչ այսօր:

Հակոբ Կարապետյան

Լուսանկարը՝ Առաքել Սեմիրջյանի ֆեյսբուքյան էջից