Արամ Զավենիչի բնութագրումը ժամանակին կատարել է Գարեգին Նժդեհը՝ նշելով, որ «ամեն ազգ իր տականքն ունի, բայց հայի տականքը ոչ մի ազգ չունի»

Ժամանակին Գարեգին Նժդեհը նշում էր, որ «…օրվա  հայը ձգտում է ավելի երևույթների կերպարանը ճանաչել, քան՝ նրանց բովանդակությունը ըմբռնել»:

Ըստ Նժդեհի՝«…հայը ազդում է դեպքերից, զգայուն է իրականության հանդեպ, բայց խուսափում է դրանց ծնուցիչ պատճառների իմաստը մեկնաբանելու 
տքնությունից…:

...Օրվա  հայը սիրում է արտաքին դիտողությունը, դրա համար էլ նրա գրականությունը ավելի նկարագրական բնույթ ունի: Նա նախընտրում է դյուրաբար տպավորել և ոչ թէ իր էությունը ստեղծագործորեն պարտադրել: Նա ավելի խոսում է, քան թե ապրում, ավելի գրում է, քան թե մտածում, ավելի քննադատում է, քան թե քննում և վերլուծում»,- նշում էր  Նժդեհն:

Շարունակելով իր միտքը հայերի ողբերգությունների մասին՝Նժդեհընշում էր, որ ժողովուրդները չեն պարտվում, եթե չեն ուզում պարտվել:

Նժդեհի այս պատգամը նաև մեծ ազդեցություն էր ունեցել մեր ժողովուրդի բոլոր սերունդների վրա: Նույնիսկ ԽՍՀՄ-ի ժամանակներում էր նրա միտքը ազդում մեր ժողովուրդի վրա: Եվ զարմանալի չէր, որ ղարաբաղյան շարժումը հանգեցրեց առաջին ղարաբաղյան պատերազմում մեր հաղթանակին:

Եվ այդ շարժման մեջ իր դերն ունեցավ Վազգեն Սարգսյանը:

Նա անընդհատ նշում էր, որ 21 դարը մեր ազգինն է լինելու, քանզի հավատում էր.պատերազմում հաղթանակած ժողովուրդը թույլ չի տա հետ շրջել իր արժեքները:

Սակայն մոռացել էր Նժդեհի այն հայտնի խոսքը, որ «ամեն ազգ իր տականքն ունի, բայց հայի տականքը ոչ մի ազգ չունի»:

Եվ, ի ողբերգություն Վազգենի,այդ տականքի տեսակից դարձավ նաև իր հարազատ եղբայրը: Ով իր քաղաքական կարիերան սկսեց, շահագործելով Վազգենի անունը, նա վերջում հասավ այն բանին, որ մերժեց իր եղբոր բոլոր արժեքները:

Մարդկության պատմության ընթացքում նման օրինակներ շատ են եղել:

Սակայն նման ցցուն օրինակներ, երբ մարդը իր եղբոր անունից վարկաբեկի իր եղբոր բոլոր նպատակները, դժվար է գտնել:

Այս հարցում էլ է Նժդեհը ճիշտ, քանզի դիտեք Արամ Զավենիչի այս տեսնյութը (տեսանյութի հղումը՝ https://www.youtube.com/watch?v=HRWRwSHnEy8
հետաքրքիր է հատկապես հատկապես՝ 28-րդ րոպեից) և ամեն ինչ պարզ կլինի:

Իսկ ինչո՞ւ է այդպես ստացվել, որ հայ արգանդը ծնում է նման սրիկաներ, նույնպես բացատրելի է:

Ժողովուրդը, ով երկար տարիներ չի ունեցել պետականություն, իր մեջ չի ձևավորել տականքների նկատմամբ իրավական պատժի չափանիշներ:

Օրինակ,թագավորներից Հովհաննսե Սմբատը, ով փաստացի հանձնեց պետությունը Բյուզանդիային, մինչայսօր լուրջ քննադատության չի արժանացել:

Իսկ կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձը, ով փաստացի օծեց այդ քայլը, մինչայսօր սրբադասված կաթողիկոսների շարքում է գտնվում, փաստացի հավասար իրավունքներով  լինելով մեր իսկապես արժանի կաթողիկոսների հետ:

Հենց այդ իսկ պատճառով էլ Արամ Զավենիչը իրեն իրավունք է վերապահում ծաղրել սեփական եղբոր հիշատակը նման ձևով:

Եվ այս ավանդույթը կշարունակվի այնքան ժամանակ, մինչև Հայաստանում հաստատվի իսկական պետականություն և արժանի գնահատականը կտա տականքներին:

Միայն դրանից հետո մենք հետագայում արդեն կունենանք հասարակ տականքներ, այլ ոչ թե՝«արամ զավենիչներ»:

Սա է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան

Հ.Գ.

Հատուկ նշենք, որ Հայաստանը պիտի զարգացնի  հարաբերությունները իր բոլոր հարևանների հետ, և հասկանալի է, որ տականքներն այս հարցում անելիք չպիտի ունենան:
Zham.am