Ինչո՞ւ Կիպրոսի հարցում թյուրքալեզու երկրները բաժանվեցին իրարից

Ինչպես հայտնի է, օրեր առաջ Ուզբեկստանի Սամարղանդ քաղաքում տեղի ունեցավ Եվրամիության և Կենտրոնական Ասիայի առաջին գագաթաժողովը՝ Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Ուզբեկստանի, Թուրքմենստանի առաջնորդների ու Եվրամիության ղեկավարության մասնակցությամբ։ Այդ հանդիպումից հետո ընդունվեց համատեղ հռչակագիր, որի 4-րդ կետում նշվում է մասնակիցների հավատարմությունը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի 541 (1983) և 550 (1984) բանաձևերին, որոնք ընդունվել են Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետության միակողմանի հռչակումից հետո։

Այս բանաձևերը մերժում են կղզում անկախ թուրքական պետության ստեղծումը և որպես միակ օրինական կազմավորում ճանաչում են միայն Կիպրոսի Հանրապետությունը (հունական մասը): Բանաձևերը կոչ են անում կիպրոսցի թուրքերին հրաժարվել միակողմանի անկախության հռչակումից, իսկ ՄԱԿ-ի անդամ պետություններին՝ չճանաչել Հյուսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետությունը (ՀԿԹՀ):

Հասկանալի պատճառով, Կենտրոնական Ասիայի երկրների այս որոշումը խիստ բացասական ընդունվեց Թուրքիայի կողմից:

Իսկ Ադրբեջանը, որպես դիրքորոշում երեկ որոշեց ընդունել Հյուսիսային Կիպրոսի ղեկավարին ամենաբարձր մակարդակով, դրանով, իսկ ցույց տալով, որ հավատարիմ է իր ռազմավարական գործնկերոջը՝Թուրքիային:

Թուրք փորձագետները Կենտրոնական Ասիայի թյուրքալեզու երկրների այս որոշումը բացատրեցին այն հանգամանքով, որ ԵՄ-ն պատրաստվում է լայնածավալ ներդրումներ իրականացնել այդ տարածաշրջանում, որի արդյունքում էլ, Ղազախաստանը, Ուզբեկստանը, Ղրղզստանը և Թուրքմենստանը որոշեցին «զոհաբերել» իրենց հարաբերությունները Թուրքիայի հետ:

Թուրքիայի այն փորձագետները, որոնք կասկածով էին վերաբերվում Էրդողանի պանթուրքիստական նկրտումներին, հենգնանքով նշում են, որ առաջին իսկ փորձությունը, ցույց տվեց, թե Կենտրոնական Ասիայի երկրների ժողովուրդների համար ինչ չափի նվազ  նշանակություն ունի այդ գաղափարը:

Մանավանդ, որ Ուզբեկստանն, օրինակ,  հավակնություն ունի դառնալու Կենտրոնական Ասիայի թյուրքալեզու երկրների լիդերը: Իսկ դրա համար Թուրքիայի ամբիցիաները միայն խանգարիչ հանգամանք են:

Այնպես որ, այն պնդումները, թե այսպես կոչված թյուրքալեզու երկրները ժամանակի ընթացքում կարող են լուրջ միասնություն դառնալ, խիստ կասկածելի է թվում:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am