18+ Գրոտեսկային պոպուլիզմի կեղտոտ երանգները

168.am-ը գրում է. «Սուր, աներևակայելի հակադրություններն ընդունված է բնորոշել գրոտեսկ ընդհանրական անվանումով, որը թեև օգտագործվում է հիմնականում արվեստի ստեղծագորոծությունների դեպքում, բայց հաճախ տեղին է նաև հանրային-քաղաքական հարաբերություններում։

Հայկական քաղաքական իրականությունը՝ նեղ և լայն իմաստներով, ոչ թե ուղղակի սովորական հակասությունների, այլ հենց գրոտեսկի խտացված արտահայտություն է, որում կողք կողքի գոյակցում են փոխբացառելի, իրար հիմնարար կերպով մերժող իրողություններ։

Օրինակ՝ Հայաստանի իշխանությունը փոխնախարարի պաշտոնից ազատում է մեկին, ով ժամանակին լուսանկարվել էր իշխանության քաղաքական հակառակորդի գիրքը կրծքին սեղմած, բայց նույն այդ իշխանությունը՝ իշխանության ղեկավարի՝ թշնամական երկրի ղեկավարի գրքի հետ գրկախառնված նկարը՝ հեղինակի տիրական հայացքի ու սեփական լայնարձակ ժպիտի ուղեկցությամբ, համարում է դիվանագիտական ձեռքբերում։

Ավելի գրոտեսկային պատկեր հազիվ թե նկարագրեր որևէ ուտոպիստ գրող կամ աբստրակտ գեղանկարիչ։ Ինչպես որ դժվար է արվեստի որևէ ստեղծագործությունում գտնել համարժեք մի իրականություն, երբ քաղաքացու վրա թքող խորհրդարանի ղեկավարն իրեն վիրավորելու համար հրահանգում է այդ նույն խորհրդարանի շենքից վռնդել ընդդիմադիր մեկին, իսկ օրեր անց նույն ամբիոնից ընդդիմությանը ծաղրում է, թե՝ ձեզ վրա թքող չկա, ու հայտարարում, թե չի ամաչում իր խոսքերի համար։

Նույն սկզբունքով աշխատում է նաև իշխանական քարոզչությունը․ առավոտից երեկո ընդդիմությանն ամենաայլանդակ արտահայտություններով պիտակավորող «փորձագետները» դառնում են քնքուշ ու բարեկիրթ քաղաքագետներ, երբ խոսքը վերաբերում է Ադրբեջանի կամ Թուրքիայի որևէ քայլ մեկնաբանելուն։

Նույն այդ քարոզչությունն անխնա տարածում է «մարդակենտրոնության» մասին իրենց պատվիրատուի դատարկաբանությունները՝ լռության մատնելով այն դեպքերը, երբ Նիկոլ Փաշինյանը ծաղրում է Բաքվի բանտում գտնվող կոնկրետ մարդու, կամ երբ նրա ավտոշարասյունը վրաերթի է ենթարկում ու սպանում կոնկրետ անուն-ազգանունով հղի կնոջը։

Գրոտեսկը նաև արտաքին քաղաքականության անբաժանելի մասն է։ Տնտեսապես գրեթե ամբողջությամբ եվրասիական շուկայից կախված, արտաքին առևտրի կառուցվածքում Ռուսաստանի ու ԵԱՏՄ-ի հետ 60-70 տոկոս մասնաբաժին ունեցող Հայաստանը խելակորույս գնում է դեպի Արևմուտք՝ այդ ճանապարհին առաջարկելով մոտ 90 տոկոսով Ռուսաստանից ներմուծվող ցորենը փոխարինել բրնձով։

Այսպիսի գրոտեսկային պատկերները կարող են մրցել անգամ Կաֆկայի ու Շագալի գործերի հետ։

Գրոտեսկային արտահայտություններ կարելի է գտնել այսօրվա Հայաստանի հանրային-քաղաքական իրականության գրեթե բոլոր ոլորտներում ու շերտերում։

Բայց դրանք բոլորը՝ առանձին-առանձին տարբեր դրսևորումներ ունենալով, իրենց մեջ խտացնում են մեր ժամանակների գլխավոր գրոտեսկը՝ պետության զավթումը բոլոր նրանց կողմից, ում գլխավոր նպատակը պետության քայքայումն է։

Իսկ դա դեռևս շարունակվում է մեկ այլ ավելի գլոբալ գրոտեսկային իրողության՝ հայ ժողովրդի հանդուրժողականության շնորհիվ, որը գնալով մոտենում է էժանագին մատերիալիզմի ժանրին, որը՝ տիրապետող պոպուլիզմի պայմաններում, հանրային հարաբերություններում հանգեցնում է «18+» գլխագրի ենթակա տեսարանների»։