Հայաստանն ունի զարգացման երկու տարբերակ. Կա՛մ դառնալ թուրքական վիլայեթ, կա՛մ դառնալ տարածաշրջանային ինքնուրույն սուբյեկտ՝ պահպանելով իր անվտանգությունը

Հայաստանում շատերին զարմացրել ու զայրացրել է Փաշինյանի քայլը՝այցելել ՆյուՅորքում «թուրքական տուն»և այնտեղ Էրդողանից ստանալ նրա գիրքը, թե՝ինչպես պիտի լինի տարածաշրջանային խաղաղության բանաձևը:

Այն, որ Փաշինյանըվաղուց էր ընտրել թուրքական ուղին, քչերը գիտեն, սակայն թուրքական սիմվոլիզմը, նույնիսկ միամիտ հայերի աչքից չվրիպեց, թե ինչպես էր ուրախացել Փաշինյանը՝ստանալով անձամբ Էրդողանից նրագիրքը:

Իրականում Փաշինյանի պրոտեժեն Էրդողանը դարձավ դեռ 2021-ի գարնանից, երբ զգուշացրեց Մոսկվային, որ Հայաստանում չի հանդուրժի, որ զինվորականները հեռացնեն Փաշինյանին իշխանությունից: Էրդողանին այս հարցում աջակցում էր Արևմուտքը:

Դրա դիմաց, բնականաբար,Փաշինյանը պիտի հատուցեր Էրդողանին, ինչը չուշացավ: 2021-ի ընտրություններում հաղթանակից հետո, Փաշինյանըքայլ առ քայլ կատարեց Էրդողանի առջև բոլոր իր խոստումները, հատուցելով նրան  իր պարտքը,  իշխանությունը  Թուրքիայի կողմից պաշտպանելու դիմաց  2021-ի գարնանը, երբ ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբը սպառնում էր հեռացնել Փաշինյանին իշխանությունից:

Հետո եկավ Արցախի  փուլային հանձման ժամանակը, որն սկսվեց 2022-ի գարնանից և ավարտվեց 2023-ի սեպտեմբերով:

Հերթում մնացել է երկու խնդիր.հանձնել, այսպես կոչված «զանգեզուրյան միջանցքը»Թուրքիային և դուրս բերել ռուսական ռազմակայանը Հայաստանից, որպեսզի Թուրքիան լեգիտիմ ձևով կարողանա տիրանալ Հայաստանին:

Փաշինյանի հրեշավոր ծրագրերը այլևս ոչ մեկին չեն զարմացնում, զարմացնում է այն, թե ինչ աստիճանի է չկայացած հայաստանյան քաղաքական դաշտը, որ չի կարողանում կանգնեցնել  Փաշինյանի  այս հայակործան ծրագրերը:

Իսկ ի՞նչ է անհրաժեշտ դրա համար:Երկու բան.գոնե տառաճանաչության մակարդակով սովորել քաղաքագիտական տարրական նորմերը, թե ինչ լեգիտիմ եղանակներ կան իշխանափոխության համար,և հասկանալ, որ այս տարածաշրջանում առանց ռազմավարական դաշնակցի հնարավոր չի լինի բալանսավորել  10 մլն-անոց Ադրբեջանի և 80 մլն-անոց  Թուրքիայի օր օրի աճող ամբիցիաները: Որոնք, ինչպես պատմությունն է ցույց տվել, հետապնդում են մեկ նպատակ. ունենալ ընդհանուր սահման և կլանել այս երկու պետությունների մեջ  հայտնված  Հայաստանը:

Ով չի հասկանում այս պարզ ճշմարտությունները,  անմեղսունակ է, իսկ ով համոզված է, որ 3մլն-անոց Հայաստանը կարող է այս խնդիրը լուծել ինքնուրույն, նույնպես անմեղսունակ է: Միթե Փաշինյանի վեց տարվա այս կառավարումը և 100 տարվա պատմական  իրադարձությունները չեն հուշում, որ առանց ամուր իրական և գետնի վրա դաշնակցի, թիկունքի, Հայաստանը չի կարողանա հավասարը հավասարի պես բանակցել  թուրք-ադրբեջանական տանդեմի հետ:

Բոլոր նրանք, ովքեր կարծում են, որ թուրքերն ու ադրբեջանցիները մեր ասմունքներից և ոտանավորներից պիտի վախենան, կատարյալ հիմարներ են: Նրանք, ովքեր կարծում են, որ անընդահատ զիջելով հնարավոր կլինի բավարարել թուրքերի՝օր օրի աճող պահանջները, նույնպես հիմարներ են:

Բայց նրանց հիմարությունից, տուժվում են Հայաստանի և Արցախի քաղաքացիները:

Հայաստանի ինքնուրույն սուբյեկտ դառնալու համար մեր տարածաշրջանում անհրաժեշտ է մեկ բան.վերականգնել մեր ռազմավարական բնույթի հարաբերությունները Մոսկվայի հետ,որ հիմնովին կազմաքանդվեցինՓաշինյանի կառավարման վեց տարիների ընթացքում և,որի հետևանքով,  մենք կորցրեցինքԱրցախը:

Ի դեպ, մենք ազատագրեցինք Արցախը նույնպես ստանալով այդ նույն ռազմավարական դաշնակցից ավելի քան 1,5 մլրդ դոլարի զենք ու զինամթերք: Եթե ոմանք կարծում են, թե առաջին արցախյան պատերազմում մենք բացառապես  ոտանավորներ արտասանելով ենք հաղթել, կատարյալ անմեղսունակներ են: Ոտանավորները,իհարկե,բարձրացնում են մարդկանց ոգին: Սակայն պատերազմում խիզախ ոգուց բացի,զենքի բավականաչափ առկայությունն է հաղթանակ բերում:

Չհասկանալ այս պարզ ճշմարտությունը, նշանակում է՝ մնալ տհաս և անգրագետ:

Աշխարի բոլոր ժողովուրդների ողբերգությունները գալիս է հենց տգիտությունից:

Դեռ  անցյալ դարի  50-ական թվականներին,  Բերտրան Ռասսելն էր նշել, որ ժողովուրդների համար ամենավտանգավորը ոչ պատերազմն է, ոչ կոմունիզմը և ոչ էլ սովը, այլ տգիտեւթյունն է, որից կարող են առաջանալ այս երեք արատները:

Ռասսելի այս խոստովանությունը գրեթե 100 տոկոսանոց  ճշգրտությամբ վերաբերվում է նաև Հայաստանի քաղաքական դասին, որ մինչ այսօր, վերը նշված պատճառներով,  չի կարողացել կանխել սեփական ժողովուրդի գլխին ծանրացած վտանգը:

Սա է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան
Zham.am