Ի՞նչ նպատակ է հետապնդում իշխանությունը՝ փորձելով նոր հարկային ահաբեկչական միջոցներ ստեղծել բիզնեսի դեմ

Ինչպես հայտնի է, Հայաստանի պետական եկամուտների կոմիտեն (ՊԵԿ-ը) նախաձեռնել է օրինագիծը, ըստ որի այս կառույցն առաջարկում է հրաժարվել քրեական պատասխանատվությունից ազատվելու խրախուսական նորմերից. «Խրախուսական նորմերի առկայությունը նպաստում է հարկային հանցագործությունների կատարմանը, իսկ հանցագործությամբ պատճառված գույքային վնասի հատուցման միջոցով քրեական պատասխանատվությունից ազատում ճանաչելու իրավական հիմքերը խոչընդոտում և հնարավորություն չեն տալիս կանխել նոր հարկային հանցագործությունների կատարումը»,-  նշում են   նախաձեռնության հեղինակները։ Օրինագիծը պորտալում տեղադրվել է օգոստոսի 8-ին, իսկ  ներկա  դրությամբ փաստաթղթին դեմ է արտահայտվել հարցվածների  ճնշող մեծամասնությունը։ Այսինքն, երկրի բիզնես դաշտը միահամուռ մերժում է այս չարաբաստիկ առաջարկությունը:

Այսինքն՝ գործարարները հասկանում են, թե ինչ թակարդի մեջ են ուզում իրենց գցել իշխանությունները:

Ըստ այս օրինագծի, գործարարը 3 տարով կկալանավորվի, եթե նրա գործունեության մեջ հայտնաբերվեն 10 միլիոն դրամի (մոտ 25 հազար դոլար) և ավելի խախտումներ։ Պետական ​​եկամուտների կոմիտեն առաջարկում է անվավեր ճանաչել    ՀՀ քրեական օրենսգրքի 290-րդ հոդվածի 5-րդ մասը,  որը ձեռնարկատերերի համար նախատեսում է խրախուսական միջոցներ և ազատում նրանց քրեական պատասխանատվությունից:

Օրինակ, եթե ՊԵԿ-ի աշխատողը հայտնաբերում է ընկերության գործնեության մեջ 10 մլն. դրամից ավել խախտում, ապա այդ ընկերության ներկայացուցիչը պիտի կալանավորվի առնվազն 3 տարով, այսինքն մինչ բողոքարկելը, գործարարը չի կարող ազատության մեջ մնալ:

Այսօրվա օրենսդրությամբ, գործարարը, ով, ասենք,  մեղադրվում է ՊԵԿ-ի կողմից նման չարաշահման մեջ, ենթադրենք՝ 15 մլն-ի խախտման համար, ապա գործարարը կարող է 15 մլն-ի գրավ վճարելով շարունակել սեփական բիզնեսը և բողոքարկել այս որոշումը դատարանում:

Հնարավոր է, որ նա պարտվի, կամ հաղթի:

Ներկայացված առաջարկությամբ, գործարարը հնարավորություն չի ունենալու բողոքարկել այս որոշումը՝ միաժամանակ մնալով անազատության մեջ:

 Ի՞նչ  վտանգներ կարող են լինել, եթե այս չարաբաստիկ առաջարկությունը օրենքի ուժ ստանա

Բերենք մի շարք օրինակներ,-

Առաջին

Դիցուք գործարարը 12 մլն դրամի խախտում է արել  և հայտնվել է ճաղերի հետևում: Նա բողոքարկել է այս որոշումը՝ մնալով ճաղերի հետևում: Նրա բիզնեսը կարող է կործանվել, իսկ վերջում պարզվի, որ դատարանը գործարարին է համարել իրավացի:

Այդ դեպքում ումի՞ց նա պետք է պահանջի իր կործանված բիզնեսի փոխհատուցումը:

Երկրորդ

Անցյալ տարի ՊԵԿը հայտնաբերել է 900-ից ավել խախտում, որը գերազանցում է 10 մլն դրամը: Ըստ այս որոշման, 2023-ին Հայաստանում ավելի քան 900 գործարար պիտի հայտնվեին ճաղերի հետևում:

Իսկ դա կնշանակի, որ կարճ ժամանակահատվածում Հայաստանում բոլոր բիզնեսները կարող են փակվել:

Երրորդ

ՊԵԿ-ի ղեկավարը պնդում է, թե իբր իրենց առաջարկով, իրենք ուզում են, որ բոլոր գործարարները հայտնվեն հավասար պայմաններում, որպեսզի խրախուսման հնարավորություն չունենա ոչ ոք:

Սակայն նույն սկզբունքով կարելի է պնդել, որ իշխանությունն ուզում է բոլորին հավասար ձևով պատժել: Ո՞վ ասաց, որ Ստալինի ժամանակ այդ դեպքում արդարություն չի եղել: Այդ տրամաբանությամբ, Ստալինի ժամանակ ամենաարդար համակարգն էր գործում, քանի որ ձերբակալում եին, ոչ միայն շարքային քաղաքացուն, այլև Կոմկուսի Քաղբյուրոյի անդամին:

Երրորդ

Ճիշտ հակառակը, եթե ՊԵԿ-ը ունենա այսպիսի ռեպրեսիվ հնարավորություն, ապա բիզնես դաշտում կարող են ծաղկել բացառապես ՊԵԿ-ի  նախագահի ընկերները:

Քանի որ մրցակցային դաշտում բոլոր մրցակիցներին, կարելի կլինի բանտարկելով, խաղից դուրս թողնել:

Չորրորդ

ՊԵԿ-ի նախագահը նշում է, թե աշխարհում ընթանում է այս ոլորտի, ոչ թե ազատականացում, այլ՝ խստացում: Ճիշտ է ասում պարոն Բադասյանը: Բայց դա վերաբերվում է զարգացած երկրներին, որտեղ իշխանությունն ունենում է լայն քաղաքական լեգիտիմություն, այլ ոչ թե՝ ձևավորվում է ԽԾԲ-ների միջոցով:

Եթե երկրում ԱԱԾ-ն, ՆԳՆ-ն, Բանակը, ՊԵԿ-ը ենթարկվեին օրենքին, այլ ոչ թե երկրի օրվա իշխանության քմահաճույքներին և դա հենց այդպես ընկալվեր հանրության կողմից, ապա այդ դեպքում Բադասյանի առաջարկները կարող էին քննարկման առարկա դառնալ:

Օրինակ ԱՄՆ-ում անցյալ տարի 3000 գործարարների մոտ հայտնաբերվել են  խախտումներ: Հիշեցնենք, որ այդ երկրի բնակչությունը 300 մլն-ից ավելի է: Իսկ փոքրիկ Հայաստանում, որտեղ բնակչությունը 100 անգամ ավելի քիչ է, խախտումների քանակը ԱՄՆ-ից քիչ է ընդամենը երեք անգամ:

Իսկ դա նշանակում է, որ եթե Բադասյանի առաջարկները կյանքի կոչվեն, ապա կամ տարեկան մոտ 900 գործարար պիտի ձերբակալվի, կամ բիզնեսները հերթով պիտի փակվեն:

Կա նաև երրորդ տարբերակը, եթե նրանք բոլորը պայմանավորվեն Բադասյանի, կամ Փաշինյանի հետ:

Պարզ է, որ եթե տարեկան 900 բիզնես փակվի, կամ այդքան գործարար հայտնվի ճաղերի հետևում, Հայաստանում բիզնես չի մնա:

Այդ դեպքում, ինչո՞ւ է Բադասյանը առաջարկում այսպիսի մահաբեր օրինագիծ, կհարցնի մեր շարքային ընթերցողը:

Պարզ է, որ այդ քանակությամբ մարդ կալանավորել հնարավոր չի լինի:

Պարզապես գալիք ընտրություններից առաջ, Փաշինյանն ուզում է վախի մթնոլորտ ձևավորել բիզնես դաշտում, որպեսզի նրանք չհամարձակվեն աջակցել ընդդիմությանը: Այլ կերպ ասած՝ Փաշինյանն ուզում է ընդդիմությանը թողնել, առանց օրինական ռեսուրսի, որպեսզի իր մեծ և հսկայական ռեսուրսների միջոցով, կրկին կարողանա վերարտադրել իր իշխանությունը 2025-ին, կամ 2026-ին, հերթական ընտրությունների ընթացքում:

Սա՛ է իրականությունը:

Դավիթ Մկրտչյան
Zham.am