Զիմբաբվե - Լուգանսկ - Թբիլիսի. կհասնի ՞ արդյոք այս ալիքը նաև Հայաստան

Առաջին հայացքից դրանք բոլորովին տարբեր իրադարձություններ են: Զիմբաբվեում ավարտվեց ավելի քան 40 տարվա բռնապետությունը, Լուգանսկում ընթանում է ներիշխանական գզվրտոց, իսկ Վրաստանում` շարքային հակաահաբեկչական սպեցօպերացիա: Իրոք որ, այս երեք դեպքերն ել իրարից տարբերվում են իրենց ձևով ու բովանդակությամբ: Փորձենք դրանք վերլուծել առանձին առանձին:

Զիմբաբվե

Զիմբաբվեում 93-ամյա Մուգաբեն արդեն բոլորին հոգնեցրել էր և ճիշտ ժամանակ ու ճիշտ պահին բոլորը միավորվեցին նրա դեմ ու հեռացրին: Այնպես չէ , որ դա հեշտ խնդիր էր: Ճիշտ է, Զիմբաբվեում արդեն 40 տարի հաստատված էր բռնապետական ռեժիմ , սակայն պետք է հասկանալ, որ այն ինչ որ չափով լեգիտիմ բնույթ ուներ այդ երկրում: Նախ նախագահ Մուգաբեն այդ երկրի խարիզմատիկ ազգային առաջնորդն էր, ով երկիրը ազատագրեց բրիտանական իշխանությունների դրածո Յան Սմիտի ռեժիմից:

Մուգաբեն իր ժողովրդի համար այն էր , ինչ Նելսոն Մանդելան Հարաֆ Աֆրիկացիների համար:

Ինչ Օջալանը քրդերի համար, ինչ Աթաթուրքը թուրքերի համար: Հենց այդ պատճառով էլ նա կարողացավ իր վերահսկողության տակ պահել Զիմբաբվեն 40 տարի: Բայց , ինչպես ասում են ամեն ինչ ունի իր սկիզբը և վերջը:

Լուգանսկ

Լուգանսկի դեպքերը տարբերվում են այն իմաստով, որ այստեղ Պլոտնիցկին բոլորովին էլ խարիզմատիկ դեմք չէ: Պարզապես նա ամենահարուստ մարդն էր, ով, ինչպես ասում են, ճիշտ ժամին ու ճիշտ պահին հայտնվեց ճիշտ վայրում: Հասկանալի էր , որ հատկապես Լուգանսկի երկրապահների մոտ նա մեծ հեղինակություն չուներ և իր իշխանությունը պահում էր բացառապես կաշառելով Լուգանսկի իշխող վերնախավի մեծ մասին: Սակայն երբ այդ տարածքի ողջ տնտեսական դաշտը հայտնվեց իր և իր թիմակիցների վերահսկողության տակ, առաջացավ խոր անջրպետ իր և բնակչության մեծ մասի միջև: Մարդիկ դժգոհ էին, սակայն իրենց դժգոհության ձևերը չգիտեին թե ինչպես արտահայտել, մանավանդ որ այստեղ առանձնապես անկախ քաղաքական դաշտ չկար: Ահա թե ինչու այս ամենը արտահայտվեց ներիշխանական ռազբորկաներով: Սկզբում թվում էր թե Պլոտնիցկուն հաջողվեց հեռացնել իր հակառակորդներին, այս ռեգիոնի դե-ֆակտո վարչապետ Ցիպկալովին և նրա գործնկեր Կորյակինին, սակայն դրանք պիղոսյան հաղթանակներ էին, քանզի Պլոտնիցկու հանդեպ դժգոհությունը , որ առկա էր հասարակության մոտ, սկսվեց կուտակվել այս ռեգիոնի ՆԳ նախարար Իգոր Կորնետի շուրջ: Վերջինիս դիտում էին  որպես անձ , ով կարող է դիմակայել Պլոտնիցկու ամբիցիաներին: Հակառակ այն պնդումների, թե իբր Պլոտնիցկու դեմ դավադրությունը կազմակերպել էր Կրեմլը, հուշում է այն հանգամանքը , որ Լուգանսկում զինվորական հեղաշրջման դեմ ոչ մի դժգոհություն չառաջացավ բնակչության կողմից: Դեռ ավելին, այսօր Կրեմլն է դեմ կտրուկ քայլերի և պահանջում է Կորնետից հրաժարվել կտրուկ որոշումներից և նույնիսկ թողնել Պլոտնիցկուն իր պաշտոնում: Հենց այդ պատճառով էլ Լուգանսկից դեռ նորություն չկա` թե Պլոտնիցկին կմնա իր պաշտոնում, թե` ոչ: Իսկ դա ցույց է տալիս մեկ բան, որ Պլոտնիցկու ճակատագիրը կախված է բարակ թելից, քանզի ոչ խարիզմատիկ առաջնորդը չի կարող երկար ավտորիտար համակարգ ղեկավարել, սա քաղաքագիտական աքսիոմա է :

Վրաստան

Այս երկրում պահպանվում են դեմոկրատիայի բոլոր ֆորմալ ատրիբուտները, սակայն բոլորն են հասկանում, որ ճիշտ է օրենքի առաջ բոլորը հավասար են, բայց Բիձինա Իվանիշվիլին կանգնած է օրենքից ավելի բարձր և փորձում է հեղինակավոր արբիտրի դեր կատարել այդ երկրում, զուգահեր օրենքներին: Առայժմ դա նրան հաջողվում է, քանզի նրան համարժեք խարիզմատիկ գործիչ այսօր Վրաստանը չունի, բացառությամբ , իհարկե Սահակաշվիլու, բայց դա արդեն ուրիշ թեմա է, որին այս հոդվածում չենք ուզենա անրադառնալ:

Հայաստան

Հայաստանի ներկա և հետագա զարգացման խնդիրներին մենք կանրադառնանք մեր հաջորդ հոդվածում, քանզի այն բավականին տարողունակ է և արժանի է առանձին վերլուծության:

Արտակ Հակոբյան