Ի՞նչ ակնկալիք կարող է ունենալ Հայաստանը ՀԱՊԿ-ից, իսկ ՀԱՊԿ-ը Նիկոլ Փաշինյանից

Այս կառույցը հիմնվել է 1992-ին Ուզբեկիստանի մայրաքաղաքում, որպես ԱՊՀ-ի ռազմական բաղադրիչ: Բոլորն էլ հասկանում էին, որ դա ավելի շատ սիմվոլիկ նշանակություն ուներ Մոսկվայի համար, քան գործնականում կար: Բանն այն է, որ ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո, նախկին ԽՍՀՄ-ի տարածքում առաջացել էր մեծ քաղաքական «բաց», որը կարող էր «լցնել» այլ կենտրոններից: Եվ, ահա, այդ «բացը» լրացնելու համար Մոսկվան ստեղծեց այդ կառույցը, որպեսզի կարողանա լուծել իր սպեցիֆիկ խնդիրները: Սակայն հետագայում, հատկապես երբ հետխորհրդային տարածքում շարունակվեցին կենտրոնախույս գործընթացները, մի շարք երկրներ դուրս եկան ՀԱՊԿ-ի կազմից: 1999-ին Ադրբեջանը, Վրաստանը և Ուզբեկիստանը հայտարարեցին, որ այլևս ՀԱՊԿ-ի անդամ չեն: Հետագայում այդ կառույցից հեռացան նաև Մոլդովան և Ուկրաինան:

Ներկայումս ՀԱՊկ-ի կանոնադրությունը այնքան է լղոզված, որ դժվար է ասել, թե գործնականում, բացի սիմվոլիկ դերից էլ ինչ ակնկալիք կարելի է ունենալ այդ կառույցից: Օրինակ, հայ-ադրբեջանական բախումների ընթացքում բոլորի համար պարզ դարձավ այս կառույցի ոչ լիարժեքությունը, քանզի բացի Ռուսաստանից մյուս երկրների համար պարզ չէր, թե ինչու իրենք պիտի աջակցեին Հայաստանին՝ Ադրբեջանի հետ կոնֆլիկտում: Նույնը եղավ, երբ առաջացավ Տաջիկստանի և Ղրղզստանի միջև կոնֆլիկտը: Այստեղ էլ ոչ ոք չուզեց միջամտել և աջակցել կողմերից որևէ մեկին:

Ներկայիս ռուս-ուկրաինական պատերազմում մի քանի անգամ չէ, որ ռմբակոծվել է նաև Ռուսաստանի տարածքը և այդ կառույցի պայմանագրի համաձայն ՀԱՊԿ-ի մյուս անդամները պիտի աջակցեին Ռուսաստանին: Մինչդեռ այդ երկրները նույնիսկ քաղաքական մակարդակով պատրաստ չեն դա անել:

Միակ երկիրը, ով քաղաքականապես աջակցում է Մոսկվային՝ դա Բելառուսն է, բայց նույնիսկ այդ երկրի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն պատրաստ չէ իր զորքն ուղարկել Ուկրաինա: Այս ամենը ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ ՀԱՊԿ-ը, որպես լիարժեք ռազմական կառույց, կայացած չէ և նույնիսկ դժվար է ասել, թե երբևիցե կկայանա, թե՝ ոչ:

Պարզ է մեկ բան, որ Հայաստանը երբևիցե չպետք է հույս դնի այդ կառույցի վրա, հասկանալով վերը նշվածը:

Մյուս կողմից այդ կառույցին անդամությունը մեզ տալիս է մի շարք արտոնություններ, հատկապես զինամթերքների գնման հարցում, որով կարող ենք բալանսավորել Ադրբեջանի բազմամիլիառդանոց աստիճանի հասնով զենքի գնումները:

Հասկանալի է, որ Մոսկվայի համար ՀԱՊԿ-ի գոյությունը, հատկապես ներկայիս իրավիճակում իր նվազած իմիջի պարագայումն, կարևոր հարցերից մեկն է և երբ Երևանում հրապարակային հայտարարություններ են հնչում ՀԱՊԿ-ի վերաբերյալ, ապա Մոսկվայում այդ ամենը գնահատում են, որպես արևմտյան պատվերներ:

Այդ ամենից մենք օգուտ չենք կարող քաղել, սակայն վնասներ, հաստատ կարող ենք ունենալ:

Բայց այս ամենը հասկանալու համար պետք է, որ ներկայիս հայաստանյան իշխանությունները ունենային գոնե տարրական պատկերացումներ Հայաստանի իրական կարողությունների վերաբերյալ:

Քանզի հակառակ պարագայում, դրա հետևանքները կարող են լինել այնպես, ինչպես եղավ, երբ նույն այս իշխանությունները տապալեցին բանակցային գործընթացը, դրանով իսկ ճանապարհ բացելով ադրբեջանական ագրեսիայի համար:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան