Կդիմի արդյո՞ք Ադրբեջանը նոր սադրանքների Արցախում. Ըստ ռուսական շրջանակների,- ոչ. Բաքուն նախազգուշացվել է Մոսկվայի կողմից

Արցախում ադրբեջանցիների վերջին օրերի սադրանքները նոր քննարկումներ բացեցին այն մասին, թե Բաքուն փորձում է օգտվել ուկրաինական ճգնաժամից և նույնիսկ ուզում է «երկրորդ ճակատ» բացել Արցախի ուղղությամբ, հույս ունենալով, որ Մոսկվան զբաղված լինելով ուկրաինական  հարցում  առանձնապես չի դիմադրի ադրբեջանցիների գործողություններին:

Այն, որ նման տեսակետ կարող է լինել հասկանալի է, մանավանդ, որ այդ գաղափարը, լայնորեն  խրախուսվում էր ներկայիս Կիևի իշխանությունների կողմից: Այդ երկրի ներկայացուցիչները գրեթե բացահայտ էին կոչ անում «երկրորդ ճակատ» բացել Ռուսաստանի դեմ, որպեսզի ուկրաինական զորքերի վրա ճնշումները թուլանան: Ուկրաինացիների կոչերը  անարձագանք չմնացին: Մոլդովացիներն ու վրացիները հայտարարեցին, որ որևէ պատերազմական գործողությունների չեն դիմի, քանզի դա կհակասեր իրենց ազգային շահերին: Ինչ վերաբերվում է ադրբեջանցիներին, ապա այստեղ ուկրաինացիների կոչերը անարձագանք թողեցին, սակայն ակտիվացան այն խոսակցությունները, թե քանի դեռ Մոսկվան զբաղված է Ուկրաինայով, պետք է օր առաջ «լուծել» ղարաբաղյան հարցը: Հենց այդ տեսանկյունից պետք է դիտարկել սկզբում դեպի Արցախ մատակարարող գազամուղի պայթեցումը, իսկ հետո Արցախի մի շարք գյուղերի վրա ադրբեջանական զորքերի առաջխաղացման փորձերը:

Սակայն Բաքվում չէին սպասում, որ ՌԴ-ի ՊՆ-ն, ի տարբերություն Ռուսաստանի ԱԳՆ-ի, բացահայտորեն կնշի, որ հենց ադրբեջանական կողմն է խախտում 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի համաձայնագիրը: Ադրբեջանցիների այն թեզերը, թե իբր Մոսկվայի և Բաքվի միջև ստորագրված «դաշնակցային համաձայնագրի» տիրույթում պետք է դիտարկել ադրբեջանական զորքերի գործողությունները, մեղմ ասած, դրական գնահատականի չի արժանացել Կրեմլում: Ավելին, այստեղ նշում են, որ ադրբեջանցիների գործողությունները անընդունելի գնահատվեցին ոչ միայն Մոսկվայում, այլև Փարիզում և Վաշինգտոնում: Եվ դա այն դեպքում, երբ ներկա դրության Մոսկվայի, Վաշինգտոնի և Փարիզի մեջ գրեթե չեն մնացել ընդհանուր եզրեր այս կամ այն խնդրի շուրջ:

Այս պարագայում, Կրեմլում «զարմացել են» ադրբեջանական ՊՆ-ի կոշտ պատասխանից ՌԴ ՊՆ-ի գնահատականների վերաբերյալ:

Ըստ ադրբեջանցի փորձագետ Իլգար Վելիզադեի, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը «չի կարող կոնսերվացված թողնել ղարաբաղյան հարցը», քանզի, ըստ նրա, դա «Ադրբեջանի հանրության հիմնական պահանջն է, որը երկրի նախագահն չի կարող անտեսել»:

Սակայն ռուսները նշում են, որ Ալիևի կարծր դիրորոշումը ղարաբաղյան հարցում չի ընդունվում ոչ միայն Մոսկվայում, այլև Փարիզում և Վաշինգտոնում: Եվ ուրեմն Ադրբեջանը չի կարող հաշվի չնստել միջազգային հանրության կարծիքի հետ: Ինչ վերաբերվում է Մոսկվայի հետ հարաբերություններին, ապա ռուսները հիշեցնում են, որ Ալիևը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ «դաշնակցային համաձայնագիր» կնքեց բառացիորեն մեկ օր անց, երբ Մոսկվան ճանաչեց Դոնբասի հանրապետությունների անկախությունը Ուկրաինայից: Իսկ դա նշանակում է, որ Բաքուն, ըմբռնումով է վերաբերվում Ռուսաստանի, այսպես կոչված «կարմիր գծերին»:

Իսկ դրանից պետք է հետևի, նշում են ռուսական փորձագետները, որ Ալիևը պիտի հարգի նաև ռուսների «կարմիր գծերը» Լեռնային Ղարաբաղում: Հակառակ դեպքում, ըստ նրանց, Մոսկվայի համբերությունը անվերջ չի կարող տևել և բացի այդ, ի տարբերություն Ուկրաինայի, Լեռնային Ղարաբաղի հարցում ռուսական «զայրույթը» ուժգին քննադատության չի ենթարկվի Արևմուտքի կողմից: Ըստ ռուսական փորձագետների, Ալիևին այս ամենի մասին արդեն հասկացրել են Կրեմլից: Բացի այդ, նույն տրամաբանությամբ «բացատրական աշխատանք է»  տարվել նաև Թուրքիայի հետ: Վերջինս փորձում է միջնորդի դեր ստանձնել Մոսկվայի և Կիևի միջև և դժվար թե ցանկանա իր լայն կապերը խզի Ռուսաստանի հետ, հանուն Ալիևի փառասիրական ծրագրերի:

Ալիևի հույսը՝ ռուս-ուկրաինական ճգնաժամի ընթացքում «սիրավեպ» սկսել Արևմուտքի հետ, որպեսզի կարողանա հեշտ «մարսել» ղարաբաղյան հարցը, նույնպես հաջողությամբ չպսակվեց: Ամերիկացիները Ալիևին գովեցին և միաժամանակ կոչ արեցին հետ քաշել իր զորքերը Արցախի գյուղերից: Իսկ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդաղանի ջանքերը հանդիպել ՆԱՏՕ-ի գագաթաժողովի ընթացքում ԱՄՆ-ի նախագահ Բայդենի հետ, նույնպես հաջողությամբ չպսակվեցին:

Ավելին, արևմտյան փորձագիտական շրջանակները նշում են, որ Մոսկվայի հետ երկխոսության կապը պիտի հանձնել ոչ թե Էրդողանին, այլ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնին: Որպեսզի Թուրքիան համաշխարհային հարթակներում դիրքային առավելություն չստանա ռուս-ուկրաինական հարցում միջնորդական առաքելության արդյունքում:

Այնպես որ թեև Ալիևը որոշեց իր մամուլը միացնի հակառուսական արշավին, հույս ունենալով դրանից ստանալ քաղաքական դիվիդենտներ արցախյան ուղղությամբ, դա նրան չհաջողվեց, եթե չասենք հակառակը:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան