Սորոսականների լռությունը Հայաստանի «թուրքմենբաշիացման» գործընթացի վերաբերյալ ցույց է տալիս, թե ո՞րն է եղել իրենց իրական առաքելությունը

Այսօր Հայաստանում իշխանությունը գրեթե չի էլ թաքցնում, որ նպատակ է հետապնդում երկրում ձևավորել բացարձակ մենիշխանական համակարգ: Հայաստանի վերջին 30 տարիների ընթացքում ոչ մի փուլում էլ երկիրը կայացած դեմոկրատական արժեքներով  տոգորված չի եղել: Անկատար են եղել և ընտրական համակարգը, և դատական համակարգը, և իշխանության մյուս  ճյուղերն էլ շատ անկախ չեն եղել գործադիրից:

Բայց այդ նույն 30 տարվա ընթացքում երկրի Ազգային ժողովն իր աշխատանքի տարբեր փուլերում այս չափ «ուսապարկային» իշխող խմբավորում երբեք չի ունեցել: Ամեն մի իշխանության մեջ եղել են երկրի ղեկավարից բացի ազդեցիկ այլ գործիչներ: ՀՀ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժամանակ դա Վազգեն Սարգսյանն էր, Վանո Սիրադեղյանը, Էդվարդ Եգորյանը: ՀՀ Երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի ժամանակ Սերժ Սարգսյանն էր, ՀՀԿ-ն՝ որպես առանձին ինստիտուտ, ՀՅԴ-ն, նույնիսկ ՕԵԿ-ը՝ Արթուր Բաղդասարյանի գլխավորությամբ: ՀՀ Երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի ժամանակ Հովիկ Աբրահամյանն էր, Կարեն Կարապետյանը, Սեյրան Օհանյանը,  նույնիսկ ՀՀ նախկին վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը:

Նիկոլ Փաշինյանի կառավարման ընթացքում չի կարելի ասել, թե ով է բացի իրենից առավել ազդեցիկ գործիչ իշխանական համակարգում:  Փաշինյանն իր համակարգում, փաստացի, հիմնադրել է թուրքմենբաշիական սկզբունքներ:

Նրա թիմից ցանկացած մյուս գործիչը, շարքային «ուսապարկային» մյուս անդամներից գրեթե չի տարբերվում: Միգուցե դա հետևանք է 2018-ի դեպքերի սպեցիֆիկ բնույթից, բայց դա փաստ է:

Նիկոլ Փաշինյանը, որպես իր գլխավոր այցեքարտ, հանդես էր գալիս մարդու իրավունքների, ազատության և  արդարության կարգախոսներով: Բացի այդ կարգախոսներից, նա այլ այցեքարտ չի ունեցել:

Սակայն պարզվեց, որ նա բառացի փորձում է կրկնել 1917 թվականի ռուս բոլշևիկների  գործելաոճը: Պայքարելով ռուսական ցարիզմի դեմ, բոլշևիկները խոսք էին տալիս երկիր բերել սոցիալական արդարություն և ազատություն բռնապետությունից: Սակայն իշխանությունը վերցնելուց հետո բոլշևիկները հաստատեցին էլ ավելի ուժգին բռնապետություն, քան ցարիզմի ժամանակ էր:

Այսօր Հայաստանում նույնն է կրկնվում: ԱԺ-ն, ՍԴ-ն, ՀՀ նախագահի պաշտոնը զբաղեցնող անձը, մյուս պետական բոլոր ինստիտուտները կախված են ոչ միայն գործադիրից, այլև անձամբ Նիկոլ Փաշինյանից: Այս փուլում դիմադրության նշաններ է ցույց տալիս միայն դեռ դատական համակարգը:

Միակ ինստիտուտը, որը նախկին երեք նախագահների ժամանակ անկախ է եղել իշխանությունից, դա մամուլն է:

Այսինքն, Փաշինյանի մոտեցումների մեջ չկա ոչ արդարության, ոչ ազատության, ոչ էլ այլ արժեքների արժևորում:

Նույնիսկ հեղինակավոր Freedom House իրավապաշտպան կազմակերպությունը, ստիպված եղավ արձագանքել վերջերս Հայաստանում ընդունված «ծանր վիրավորանքը» քրեականացնելու օրենքի ընդունմանը, որի պատճառով արդեն Հայաստանում 260 քրեական գործ է հարուցվել:

Նախկինում բոլոր տեսակի չարաշահումների վերաբերյալ Սորոսի հիմնադրամը պարբերաբար արձագանքել է այդ դեպքերին:

Սակայն, սկսած 2018-ից, այդ կառույցի աշխատանքները կարծես կազմալուծվել են: Նրա կարկառուն անդամները՝ Լարիսա Մինասյանը, Արթուր Սաքունցը, Դանիել Իոննիսյանը, Լևոն Բարսեղյանը դարձել են Փաշինյանից ավելի «փաշինյան» իրենց ելույթներում: Նրանք այլևս չեն նկատում ոչ մարդու իրավունքների խախտումներ, ոչ բռնապետության խորացման վտանգ, ոչ էլ այլ արատավոր երևույթներ, որոնք նախկին իշխանությունների ժամանակ նկատում էին:

Այս ամենից կարելի է եզրահանգել, որ սրանց իրական առաքելությունը, երբեք չի եղել «բաց հասարակության» զարգացման գաղափարը: Սրանք, իրականում, այլ Հայաստանի հետ կապ չունեցող օրակարգեր են սպասարկել, և այդ իսկ պատճառով էլ այսօր նրանք լուռ են: Քանզի նրանց  իրական տերերը նման շրջաբերական չեն իջեցրել:

Իսկ սա նշանակում է, որ իրենց պետք է դիտարկել, որպես Հայաստանի շահերի հետ կապ չունեցող գործիչներ, որոնք երբեք էլ իրական կապ չեն ունեցել եվրոպական հիմնարար արժեքների հետ: Դա էլ իր հերթին նշանակում է, որ վաղը, երբ սկսվի գույքագրումը, թե վերջին 2-3 տարիներին ով ինչով է զբաղվել, և ինչպես մենք կորցրինք Արցախն ու կանգնած ենք Հայաստանի պետականության կորստի եզրին, վերը նշված անձանց վերաբերյալ հարցադրումները նույնպես պիտի համապատասխան ուղղությամբ լինեն: Եվ իրենք իրենց այսօրվա խայտառակ և ամոթալի պահվածքով փաստացի վերացնում են իրենց հանդեպ, որպես իրական հանրային գործիչների, դիտարկելու մոտեցումները:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան