Ադրբեջանի խորհրդարանը պատրաստվում է հաստատել, այսպես կոչված, «Շուշիի հռչակագիրը». Ի ՞նչ դա կարող է նշանակել Հայաստանի և Արցախի համար

2021-ի հունիսի 15-ին, Շուշիում, Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանն ու Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը ստորագրեցին, այսպես կոչված, «Շուշիի հռչակագիրը», նշելով, որ դրանով միս ու արյուն կստանա երկու երկրների միջև հաստատված «մեկ ազգ - երկու պետություն» գաղափարի իրականացումը:

Այդ գաղափարով Թուրքիայի և Ադրբեջանի ղեկավարները վաղուց էին հրապուրված: Սակայն անցյալ տարի Շուշիում այդ գաղափարը կյանքի կոչվեց պրակտիկ դաշտում:

Ըստ այդ հռչակագրի, երկու երկրները փաստացի իրար հետ կնքում են ռազմական փոխօգնության դաշինք: Այսինքն, եթե վաղը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պատերազմ սկսվի, ապա Թուրքիան, հղում անելով այդ հռչակագրի կետերին, պաշտոնապես կարող է մտնել այդ պատերազմի մեջ ի օգուտ Ադրբեջանի: Կամ, եթե վաղը Ադրբեջանը որոշի Արցախի դեմ պատերազմ հրահրել «հակաահաբեկչական օպերացիայի» քողի տակ, ապա այդ դեպքում էլ, եթե Ադրբեջանը խնդրի, ապա Թուրքիան պաշտոնապես կարող է իր զորքերն ուղարկել Արցախ:

Հայաստանի ԱԳՆ-ն անցյալ տարի այդ հռչակագրի ստորագրման կապակցությամբ դատապարտող հայտարարությամբ հանդես եկավ, քանզի այն ակնհայտորեն ուղղված էր Հայաստանի և Արցախի դեմ:

Սակայն հաշվի առնենք, որ այն ժամանակ Հայաստանի ԱԳՆ-ն այլ մարդ էր ղեկավարում, իսկ այսօր բոլորովին այլ գործիչ է ղեկավարում: Բացի այդ մենք գիտենք, որ Նիկոլ Փաշինյանը նախկին ԱԳՆ-ի ղեկավար կազմից խիստ դժգոհ էր մնացել: Այսինքն, ինչպիսին է իրականում Փաշինյանի կարծիքը այդ հռչակագրի վերաբերյալ, հայտնի չէ:

Հիշեցնենք, որ այն ժամանակ Ադրբեջանը հայտարարեց, որ «հիասթափված է» Հայաստանի ԱԳՆ-ի նման արձագանքով: Ինչպիսին կարող է լինել Փաշինյանի այսօրվա արձագանքը, երբ Ադրբեջանի խորհրդարանը հաստատի այդ հռչակագիրը, դժվար չէ կռահել: Ամենայն հավանականությամբ Փաշինյանը անարձագանք կթողնի այդ փաստը, որպեսզի «չհիասթափեցնի» Ադրբեջանի ԱԳՆ-ին:

Հիշեցնենք, որ Շուշիի հռչակագրին թեև այլ երկրներ չարձագանքեցին, այնուամենայնիվ, Հունաստանի, Կիպրոսի, Իրանի և Ռուսաստանի փորձագիտական շրջանակները նշեցին, որ այն լուրջ հետևանքներ կարող է ունենալ նաև իրենց երկրների համար: Օրինակ, Հունաստանում լրջորեն քննարկում են, որ պետք է փոխել իրենց ազգային անվտանգության դոկտրինը, քանի որ հնարավոր պատերազմի դեպքում, Ադրբեջանը կարող է պարտավորվել օգնել Թուրքիային: Ռուսաստանի փորձագիտական շրջանակները նշում են, որ հաջորդ քայլը կարող է լինել Ադրբեջանում թուրքակակն ռազմակայանների ստեղծումը, և Մոսկվան պետք է պատրաստ լինի նման զարգացման սցենարին:

Ինչ վերաբերվում է Հայաստանի հանրությանը, ապա կարծում ենք, որ մենք դեռ լիարժեք ձևով չենք հասկացել, թե ինչ փոփոխություններ են կատարվում մեր տարածաշրջանում, և այն ինչ հետևանքներ կարող է թողնել մեր երկրի անվտանգության վրա:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան