Ուկրաինական ճգնաժամը ստիպեց Բայդենին «քցել» Հունաստանին և մերձեցում սկսել Թուրքիայի հետ. Ի՞նչ հետևանքների դա կարող է բերել Հայաստանի համար

Վերջին ժամանակաշրջանում օր օրի ուժգնացող ռուս-ամերիկյան ճգնաժամը, կապված Ուրկաինայի խնդրի հետ, կարող է անսպասելի հետևանքներ թողնել նաև մյուս տարածաշրջանային խնդիրների վրա:

Ուկրաինական հարցը ստիպում է մյուս բոլոր խաղացողներին կողմնորոշվել, քանզի մանևրի լյուֆտը վերը նշված ճգնաժամի պատճառով նեղացել է:

Այս պարագայում, մյուս խաղացողները փորձում են իրենց շահերը հետապնդել, «պղտոր ջրում ձուկ որսալու» քաղաքականություն վարել:

Այս շարքում ամենաակտիվներից է Թուրքիայի նախագահ Էրդողանը: Նա փորձում է ԱՄՆ-ի ու Ռուսաստանի միջև «ջոկերի» դեր խաղալ` փորձելով Ուկրաինական ճգնաժամից մաքսիմալ օգուտ քաղել:

Մի կողմից նա պոչ է խաղացնում ԱՄՆ-ի հետ, պնդելով, որ «ռազմական լուծում» չի կարող լինել, մյուս կողմից կոչ է անում Պուտինին, Զելենսկու հետ այցելել Անկարա իր հովանու տակ  բանակցություններ անցկացնելու համար: Նորմալ իրավիճակում Էրդողանի այս նվաստացուցիչ առաջարկին Պուտինը այլ ձևով կպատասխաներ, սակայն ներկայիս իրավիճակը իրեն պարտավորեցնում է լռել: Մյուս կողմից ԱՄՆ-ի կողմից F-35 կործանիչների վաճառքի չեղարկելուց հետո, Թուրքիան սպառնում էր Վաշինգտոնին էլ ավելի մերձենալ Մոսկվայի հետ, եթե ԱՄՆ-ն իր կողմից որևէ քայլ դեպի Թուրքիայի  չձեռնարկի:

Եվ ահա ԱՄՆ-ի պատասխանը չուշացավ: Բայդենը, անսպասելիորեն բոլորի համար,  կտրուկ փոխեց իր դիրքորոշումը EastMed հայտնի գազատարի կառուցման վերաբերյալ, որի հիմնադիրներն էին Իսրաելը, Հունաստանն ու Կիպրոսը: Համաձայն այդ նախագծի, Իսրաելական գազատարը, որի  միջոցով Եվրոպա պետք է գազ մատակարարվեր,  պետք է անցներ Կիպրոսի և Հունաստանի ծովային սահմանների միջոցով: Նախատեսվում էր, որ այդ նախագծով պետք է ապահովեն Եվրոպական երկրների գազի պահանջարկի մոտ 10 տոկոսը, ինչը փոքր թիվ չէ:

Հասկանալի պատճառով, այս նախագծի դեմ  կտրուկ արտահայտվում էր Թուրքիան: Սկզբնական փուլում ԱՄՆ-ն միանշանակորեն աջակցում էր այս իսրաելա-հունական նախագծին:

Սակայն վերջին ժամանակաշրջանում, Վաշինգտոնում սկսվեցին տատանվել այս հարցում: Իսկ երբ ուկրաինական ճգնաժամը սրվեց, թուրք-ամերիկյան գաղտնի բանակցություններից հետո, ԱՄՆ-ն հայտարարեց, որ դեմ է այդ նախագծի կառուցմանը, քանի որ դա «հակասում է Թուրքիայի շահերին և պետք է ամեն ինչ անել, որ Անկարան էլ մասնաբաժին ունենա այս նախագծից»:

Հունաստանի հիասթափությունն ԱՄՆ-ից այս հարցի պատճառով նույնիսկ նկարագրելի չէ:

Պակաս հիասթափեցնող չէր նաև Իսրաելի պահվածքը: Վերջիններս սկսել են կուլիսային բանակցություններ Անկարայի հետ, որի արդյունքում կարող են  վերականգվել երկու երկրների հարաբերությունները,որոնք խաթարվել եին  12 տարի առաջ հայտնի դեպքերի պատճառով:

 Դիտորդների կարծիքով ԱՄՆ-Թուրքիա հարաբերությունների մերձեցումը կարող է ավելի ռազմավարական բնույթ կրել, եթե ռուս-ուկրաինական ճգնաժամը ավելի արմատական բնույթ ստանա:

Անկարայում արդեն չեն էլ թաքցնում, որ այդ պարագայում, Թուրքիան միանշանակ կանգնելու է իր արևմտյան  դաշնակիցների կողքը:

Հասկանալի է, որ Թուրքիան իր այս դիրքորոշման համար, հատուցում է պահանջելու Արևմուտքից այլ հարցերի շուրջ: Եվ ամենա առարկայական հատուցումը նա կարող է պահանջել Անդրկովկասում: Եվ իզուր չէր, որ ղազախական դեպքերի ժամանակ, Էրդողանն ու Ալիևը դժգոհության տարրեր ցուցադրեցին Մոսկվայի հանդեպ, իսկ հենց ռուս-ուկրաինական սուր ճգնաժամի ընթացքում Ալիևը այցելեց Կիև, հանդիպեց Զելենսկու հետ, մեսիջ ուղարկելով Արևմուտքին, որ Անդրկովկասում էլ Բաքուն կարող է դառնալ Արևմուտքի գլխավոր գործնկերը, Թուրքիայի օժանդակությամբ, եթե «Արևմուտքը փոխի իր դիրքորոշումը Ղարաբաղի հարցում»:

Վերը նշված հանգամանքները հաշվի առնելով, մենք նույնպես պետք է ունենանք մեր հնարավոր սցենարները, որպեսզի կարողանանք մինիմալիզացնել մեր առջև կանգնած վտանգները:

Սակայն արդյոք այդ գիտակցությունը կա այսօրվա Հայաստանի իշխանությունների մոտ, խիստ կասկածելի է, հաշվի առնելով, թե ինչ խնդիրների շուրջ են այսօր նրանք հարցեր քննարկում և լուծումներ առաջարկում:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան