Մենք պարտվեցինք ոչ թե 2020-ի նոյեմբերի 9-ին, այլ 2018-ին, երբ Փաշինյանը սկսեց կազմաքանդել բանակցային գործնթացը

Այսօր պատերազմի պարտության պատճառների տարբեր հիմնավորումներ են բերվում, ընդ որում տարբեր քաղաքական ճամբարներից: Ոմանք համոզված են, որ եթե Փաշինյանն ավելի գրագետ կառավարեր երկիրը պատերազմի ժամանակ, ապա մենք չեինք պարտվի: Մյուսները նշում են, թե ինչ սխալներ են գործել զինվորականները: Երրորդները նշում են ռազմամթերքի գնումների ոչ ռացիոնալ քաղաքականության վրա: Մի խոսքով բերվում են  բազմաթիվ  այլ հիմնավորումներ, թե ինչու հայկական զորքերը պարտվեցին, շրջանցելով գլխավորը: Ինչքան էլ մարդիկ իրենց «ռեմբոներ» երևակայեն, ակնհայտ է, որ անցած տարվա ընթացքում մենք գործ ունեինք, ոչ միայն և ոչ այնքան ադրբեջանական բանակի ստորաբաժանումների հետ, որքան բացահայտ կերպով պատերազմի մեջ մասնակցող թուրքական բանակի առանձին ստորաբաժանումների հետ: Այլ երկրներից գրոհայինների գործոնի հետ միասին, պատերազմի հանգուցալուծման խնդիրն դարձավ անխուսափելի:

Սակայն ինչու՞ Թուրքիան կարողացավ «լեգիտիմացնել»  իր ներկայությունն մեր տարածաշրջանում ընթացող պատերազմական գործողություններում, ոչ ոք չի խոսում: Մինչդեռ դրա պատասխանն ակնհայտ է: Այդ ամենը իրականություն դարձավ այն բանից հետո, երբ Նիկոլ Փաշինյանը 2018-ից հետո հայտարարեց, որ բանակցություններ չեն կարող ընթանալ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, առանց ԼՂՀ ներկայացուցիչների մասնակցության: Ընթացող բանակցային գործընթացը նա անվանեց «քննարկումներ», կարծես ծաղրելով միջնորդներին: Իսկ հետո, 2019-ի ամռանը հայտարարեց որ «Արցախը Հայաստան է և  վերջ»: Դրանով իսկ հիմք տալով ադրբեջանցինեին, որ նրանք նշեն, որ բանակցային գործընթացը տապալվում է հայկական կողմի մեղքով:

Իսկ  2020-ի ամռանը, երբ հայկական կողմը Տաուշի ուղղությամբ գրոհեց ադրբեջանական դիրքերը, դրանով իսկ հիմք տվեց հակառակորդին պնդելու, որ «պատասխան հարվածները լեգիտիմ հիմք են ունենալու»:

Այդպիսով Փաշինյանի գործողությունները իդեալական հիմք հանդիսացան, որպեսզի Թուրքիան կարողանա պնդել, որ «պատժելու է միջազգային նորմերը խաղտող Հայաստանին», և որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի միջնորդները բարոյական հիմք չեն ունենալու մեղադրելու Անկարային իր քայլերի համար:

Քաղաքագիտական տեսանկյունից, Փաշինյանի գործողությունները այնչափ պրովոկացիոն բնույթ են կրել, որ կասկած է առաջացնում իսկ միտումնավո՞ր է եղել այդ ամենը, թե կատարյալ անմեղսունակության արդյունք: Եվ մինջև դրա պատասխանները հայտնի չդառնան, Հայաստանում ոչ քաղաքական, ոչ էլ բարոյահոգեբանական մթնոլորտը չեն հանդարտվի: Քանզի հիշեցնենք, որ Փաշինյանի այդ «քաղաքականության» արդյունքում, մենք կորցրինք ոչ միայն 4000-ից ավել երիտասարդների կյանք, այլև  փաստացի վերացավ  արցախյան պետականությունը, իսկ Հայաստանը  հայտնվեց կիսապետականության կարգավիճակում:

Սա՛ է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան