Պուտինը չի վստահու՞մ Ալիևին, թե՝ հակառակը

Ինչպես հայտնի է, օրերս Ռուսաստանի Գերագույն դատարանը բավարարելով Արդարադատության նախարարության հայցը վճիռ է կայացրել «Համառուսաստանյան ադրբեջանական կոնգրես»-ի լուծարման վերաբերյալ: Ֆորմալ պատճառաբանությունն այն է եղել, որ Ռուսատանում ապրող ադրբեջանցիների այդ կազմակերպության կանոնադրությունը չի համապատասխանում ՌԴ օրենսդրությանը: Ռուսաստանի իշխանությունների այս քայլը խիստ վրդովմունք է առաջացրել պաշտոնական Բաքվի կողմից: Ադրբեջանի արտգործնախարարությունն արդեն հանդես է եկել այս առիթով հատուկ հայտարարությամբ, որում մեղադրել է ՌԴ իշխանություններին ոչ պարիտետային քաղաքականություն վարելու մեջ հայերի և ադրբեջանցիների նկատմամբ: Ավելին՝ այս հայտարաթյան մեջ գրեթե բացահայտ նշվել է, թե իբր Մոսկվայի այս որոշումը կայացվել է հայկական լոբիստների ճնշման արդյունքում:

Բաքվի իշխանությունները փորձում են հասարակական տրամադրություններ ձևավորել, իբր այս ոչ բարյացկամ քայլը ցույց է տալիս, որ Մոսկվան հավասարաչափ դիրքորոշում չունի հայերի և ադրբեջանցիների նկատմամբ:

Մինչդեռ ադրբեջանական վերլուծաբանները, որոնք գործում են իշխանությունների ազդեցությունից դուրս, Մոսկվայի այս քայլը գնահատում են որպես գործողություն ուղղված ընդդեմ անձամբ Իլհամ Ալիևի: Բանն այն է, որ այսօր Ռուսատանում ապրում է ավելի քան 3 միլիոն ադրբեջանցի, որոնք փորձում են կազմակերպվել և իրենց շահերը միասնական ներկայացնել ռուսաստանյան քաղաքական թատերաբեմում: Իր հերթին Բաքուն նույնպես փորձում է ակտիվ դերակատարություն ունենալ այս հարցում, և Բաքվի դիրքորոշումը հասկանալի է, քանզի ոչ ոք չի մոռացել, թե ինչպես 2013 թ. Ադրբեջանում նախագահական ընտրությունների նախաշեմին Մոսկվան փորձում էր Իլհամ Ալիևի դեմ նոր խաղաթուղթ օգտագործել ի դեմս հայտնի ռուսաստանցի կինոռեժիսոր և դրամատուրգ Ռուստամ Իբրագիմբեկովի, որի համար Մոսկվան հատուկ ստեղծեց ադրբեջանցիներից բաղկացած միլիարդատերերի ակումբ:

Ադրբեջանական քաղաքական դաշտում ձևավորվեց, այսպես կոչված, «Դեմոկրատական ուժերի ազգային խորհուրդ», որն էլ առաջարկեց հենց Իբրահիմբեկովի թեկնածությունը: Վերջինս նույնիսկ 2013 թ. ամռանը հրաժարվեց ՌԴ քաղաքացիությունից որպեսզի կարողանա մասնակցել Ռուստամ Իբրագիմբեկովին Ադրբեջանում անցկացվելիք նախագահական ընտրություններին: Այդ ժամանակաշրջանում կտրուկ սրվեցին Բաքվի և Մոսկվայի փոխհարաբերությունները, և զարմանալի չէր, որ Ադրբեջանի իշխանություններն արգելեցին Ռուստամ Իբրագիմբեկովին մասնակցել ընտրություններին: Արդյունքում «ռուսական ծրագիրը» չաշխատեց, բայց Մոսկվայի այս գործողություններն Իլհամ Ալիևը դեռ երկար կհիշի, մանավանդ, որ հակաալիևյան դավադրությունը Մոսկվայի կողմից ղեկավարում էր անձամբ Վյաչեսլավ Վոլոդինը, ով համարվում էր Պուտինի մտերիմ մարդկանցից մեկը, և որն այսօր ՌԴ Պետդումայի նախագահն է:

Այս դառը պատմությունից ադրբեջանական իշխանությունները լուրջ հետևություններ արեցին, և ամեն ինչ արեցին, որ Ռուսաստանում գործող բոլոր ադրբեջանական կազմակերպությունները կամ ինքնալուծարվեն, կամ էլ վերակազմավորվելով ընդգրկվեն մեկ կառույցի մեջ: Պետք է նշել, որ դա նրանց հաջողվեց և «Համառուսաստանյան ադրբեջանական կոնգրես»-ը գործում էր Ռուսաստանի 67 մարզերում և լայնորեն ներկայացված էր Ռուսատանում ապրող ադրբեջանցիների միջավայրում, սակայն այն կոշտ ձևով վերահսկվում էր Բաքվի կողմից, ինչը դուր չէր գալիս պաշտոնական Մոսկվային, քանզի ավելի քան 3 միլիոն ադրբեջանցիներ, որոնք մշտական ապրում են Ռուսաստանում, չպետք է ունենաին միասնական կոորդինացիա այն էլ Ռուսաստանից դուրս: Ռուսաստանյան իշխանությունները փորձեցին ամեն ինչ անել, որ այս մոնոլիտը փլուզվի, սակայն դա նրանց չհաջողվեց: Իսկ Ռուսաստանում ապրող ծագումով ադրբեջանցի միլիարդատերերը հաշվի առնելով 2013 թ. դառը փորձը չէին ուզում «մանրադրամի» դեր կատարել ռուսատանյան իշխանությունների ձեռքերում ընդդեմ Ալիևի: Ահա, թե ինչու այս ամենից հետո Մոսկվային ոչինչ չէր մնում, քան դիմել կոշտ քայլերի: Սա նաև յուրօրինակ մեսիջ էր Մոսկվայի կողմից Բաքվին, որ Ռուսաստանը չի հանդուրժի, որ իր երկրում ապրող 3 միլիոնանոց համայնքը միանձնյա ղեկավարվի Իլհամ Ալիևի կողմից:

Արտակ Հակոբյան