Էրդողանը մայիսին կհայտարարի՞ հայ-թուրքական սահմանի բացման մասին. ովքե՞ր են Հայաստանի և Թուրքիայի հայերը, ովքեր կօգնեն Էրդողանին

Օրեր առաջ ռուսական REX լրատվական գործակալությունը հրապարակել է վերլուծաբան Սերգեյ Կարախանյանի հոդվածը, որում հեղինակը պնդում է, որ մայիսին Շուշիում Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թահիփ Էրդողանը հայտարարելու է Հայաստանի հետ սահմաններ բացելու պատրաստակամության մասին:

Հեղինակը, մասնավորապես, նշում է. «Շուշի այցելելու մտադրության հայտարարությունը լոկ բառեր չեն: Հայաստանը պետք է պատրաստվի այս այցին, հաշվարկի սադրանքների ցանկացած հավանականությունը, փորձի ստանալ առավելագույնը, ինչ կարող է տալ այս այցը: Թուրքական դիվանագիտական շրջանակներում քննարկվում է հավանականությունը, որ Էրդողանը Շուշիում կհայտարարի Հայաստանի հետ սահմաններ բացելու պատրաստակամության մասին: Ի՞նչ կպատասխանի Երեւանն այս առաջարկին: Երեւանը հնարավորություն ունի՞ հրաժարվել նման առաջարկից: Ամեն դեպքում Հայաստանի իշխանությունները պետք է պատրաստ լինեն Թուրքիայի նախագահի այցի հետևանքներին»:

Միևնույն ժամանակ, հարկ է նշել, որ վերջին մի քանի օրերի ընթացքում ինչպես պաշտոնական Երևանի, այնպես էլ պաշտոնական Անկարայի ներկայացուցիչները խոսում են հայ-թուրքական հնարավոր երկխոսության մասին: Ավելին, Թուրքիայում տեղի են ունենում մի շարք իրադարձություններ, որոնք վերլուծաբանները կապում են հենց Անկարայի և Երևանի հարաբերությունների բնույթի առաջիկա փոփոխությունների հետ:

Մասնավորապես, մարտի վերջին թուրքական իշխող «Արդարություն և զարգացում» կուսակցության համագումարում, իր առաջնորդի՝ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի անձնական առաջարկով, կուսակցության Կենտրոնական գործադիր կոմիտեի նոր կազմում ընդգրկվեց պոլսահայ Սևան Սևաձիօղլուն: «39-ամյա պոլսահայի քաղաքական կարիերայի արագ բեկումն անսպասելի էր նույնիսկ նրա մերձավոր շրջապատի համար», - գրում է «Sputnik Արմենիայի» սյունակագիր Արտյոմ Երկանյանը: - Նրա ընկերներից ու հարազատներից շատերը նույնիսկ չգիտեին, որ նա կուսակցության անդամ է: Եվ հանկարծ նորություններից իմանում են, որ նա գտնվում է նախագահ Էրդողանի վստահված անձանց շրջանում: Ավելին` մամուլում տեղեկատվություն է արտահոսել այն մասին, որ «Արդարություն և զարգացում» կուսակցությունը առաջիկա ընտրություններում Սևան Սևաձիօղլուին առաջադրելու է որպես պատգամավորի թեկնածու:

Թուրքական լրատվամիջոցները հայտնում են, որ որոշ այլ հայեր նույնպես ընդգրկված են Էրդողանի ամենամոտ շրջապատում: Մասնավորապես, ազդեցիկ օլիգարխ Պետրոս Շիրինօղլուն, որը սերտ կապեր ունի հայկական սփյուռքի կառույցների հետ, և Հայ Առաքելական եկեղեցու Պոլսի պատրիարքարանի ներկայացուցիչները, ինչպես նաև Թուրքիայի հայ համայնքի որոշ այլ ղեկավարներ: Հիմքեր կան ենթադրելու, որ Շիրինօղլուն ակտիվ մասնակցություն է ունենում Սևան Սևաձիօղլուի իշխանական կարիերայի մեջ:

Թուրքական Sabah-ը կարծում է, որ Սևաձիօղլուի միջոցով Անկարան փորձում է «կանխել ԱՄՆ նախագահ Բայդենի մտադրությունն Ապրիլի 24-ի իր ելույթում` 1915-ի իրադարձությունները Հայոց Ցեղասպանություն անվանելը»:

Թուրքիայի նախագահի պաշտոնական ներկայացուցիչ Իբրահիմ Քալինն այս կապակցությամբ գաղտնի բանակցություններ է վարել ԱՄՆ նախագահի անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջեք Սալիվանի հետ: Միևնույն ժամանակ, Քալինը նախազգուշացրեց ամերիկյան կողմին, որ Բայդենը կարող է խափանել ղարաբաղյան պատերազմից հետո սկսված Հայաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացը, ինչպես նաև «ավելի բարդացնել թուրք-ամերիկյան հարաբերությունները»:

Եթե ​​մենք ամփոփենք վերը նշված բոլորը, և դրան գումարենք նաև ագրեսիվ պրոթուրքական քարոզչությունը, որը տարածում են Փաշինյանի թիմի ներկայացուցիչները և ինքը՝ Նիկոլը, ակնհայտ է դառնում, որ Անկարան և Երևանը պատրաստվում են ազդարարել «հայ-թուրքական» դիվանագիտության նոր փուլի սկիզբը:

Ավելին` վերոգրյալից ակնհայտ է դառնում, որ կա նաև «կադրային ռեզերվ», որը ինչպես Անկարայում, այնպես էլ Երևանում պատասխանատու կլինի հայ-թուրքական առաջիկա երկխոսության հանրային կողմի համար, ընդ որում՝ երկու երկրներն էլ ունեն իրենց մեծ օլիգարխները, որոնք պաշտպանում են «հարևան երկրների միջև կոոպերացիայի» գաղափարը:

Այս ամենը միայն ցույց է տալիս, որ Փաշինյանի իշխանությունները կուլիսային շփումներ ունեն Թուրքիայի հետ, ավելին, ամենայն հավանականությամբ, կան պայմանավորվածություններ: Այս համատեքստում, Նիկոլի և նրա թիմի հաղթանակն արտահերթ ընտրություններում դառնում է կենսական գործոն Թուրքիայի համար: Առանց դրա Թուրքիայի ծրագրերը Հայաստանում ձախողվելու են: Դա հենց այն կետն է, որի շուրջ պետք է կառուցվեն մեր երկրի պրոհայկական քաղաքական էլիտայի բոլոր քաղաքական կոնստրուկտները:

Անկախ նրանից, թե ինչպես են զարգանում գործընթացները Հայաստանի ներսում, ակնհայտ է, որ Հայաստանի և Թուրքիայի շահերը չեն կարող համընկնել, և հենց այդ գործոնի գիտակցումն է, որ պետք է խթանի Հայաստանի մոտ ապագայի քաղաքական գործընթացները:

Սևակ Դանիելյան