Վրաստանի իշխանությունն իրական պայքար է մղում հանուն պետության ինքնիշխանույթան ու անկախության Հայաստանը տանում են նույն շրջանով, ինչ Արցախը մինչև 2020 թվականին (տեսանյութ) Շարժումը շարունակվում է էլ ավելի մեծ թափով, որին դուք շատ շուտ ականատես կլինեք. Բագրատ սրբազան (տեսանյութ)
19
Թուրքիան զոնդաժ է անում, թե ինչպես կվերաբերվի Մոսկվան «թուրանական ՆԱՏՕ-ի» ստեղծման հնարավորությանը Ի՞նչ ցույց տվեց Բագրատ սրբազանի ասուլիսը Մեկը կար՝ թմրանյութերի գործով անցած, Արթուր Հովհաննիսյան է կարծեմ անունը, դատական գործընթաց ենք սկսելու նրա դեմ. Բագրատ Սրբազան Ուղիղ. Բագրատ սրբազանի մամուլի ասուլիսը «Մինչև վերջին հայը» ծրագիրը, աղմկոտ լռությունը և մեր անելիքը․ Անդրանիկ Թևանյան Արծվիկ Մինասյանի, փաստաբաններ Արսեն Բաբայանի, Վահե Եփրիկյանի ասուլիսը (տեսանյութ) Փաշինյանը պատրաստվում է հանձնել Զանգեզուրը Ադրբեջանին, ապա դրա մեջ մեղադրել Ռուսաստանին, իսկ ընդդիմությունն զբաղված է քաղաքական իմիտացիաներով Ռուսաստանի ԱԳ նախարարի տեղակալ Միխայիլ Գալուզինը զգուշացնում է, որ Հայաստանը կարող է լուրջ անվտանգային խնդիրների մեջ հայտնվել Նռնակների կիրառումը ոստիկանապետի և ոստիկանության զորքերի հրամանատարի հրամանով է եղել․ զեկույց Ամեն ինչի պատասխանը գալու է․ Լևոն Քոչարյան Պատերազմ Արցախում
Միրզոյանը չի մասնակցի ՀԱՊԿ անդամ երկրների ԱԳ նախարարների խորհրդի առաջիկա նիստին Վա՞յր դնել մանդատները, թե՝ ոչ. «Կարճ ասած» (տեսանյութ) Արևմուտքին պետք չէ, որ այս ամենը աղմուկով իրականացվի. Ալեն Ղևոնդյան (տեսանյութ) 35 երթուղու ավտոբուսի վարորդը կիթառով հարվածել է ուղևորին «Փաշինյանը մեր սրբությունները ծաղրել է դեռ երիտասարդ տարիքից»․ Ոսկան Սարգսյան «Հայաստանը դիմում է քաղաքական մանիպուլյացիայի»․ Ադրբեջանի ԱԳՆ Գերասիմ Վարդանյանին վերագրվող կեղծ ձայնագրություններ են տարածվում․ հայտարարություն Կիրանցեցիները կորցրել են իրենց հողերը մշակելու հնարավորությունը. բնակիչ Թուրքիան զոնդաժ է անում, թե ինչպես կվերաբերվի Մոսկվան «թուրանական ՆԱՏՕ-ի» ստեղծման հնարավորությանը Վրաստանի իշխանությունն իրական պայքար է մղում հանուն պետության ինքնիշխանույթան ու անկախության «Ֆրանսիայի քաղաքականությունը լուրջ սպառնալիք է տարածաշրջանի համար»․ Ալիևի օգնական Ի՞նչ ցույց տվեց Բագրատ սրբազանի ասուլիսը Հայաստանը տանում են նույն շրջանով, ինչ Արցախը մինչև 2020 թվականին (տեսանյութ) Շարժումը շարունակվում է էլ ավելի մեծ թափով, որին դուք շատ շուտ ականատես կլինեք. Բագրատ սրբազան (տեսանյութ) 5000 հայի մահվան պատճառ Փաշինյանից բացի դարձել են երիտթուրքերն ու Աբդուլ Համիդը. Էդուարդ Շարմազանով (տեսանյութ) Դե թող սկսեն, ներողություն են խնդրելու. Բագրատ սրբազանը՝ իր դեմ հնարավոր քրգործի մասին (տեսանյութ) Մեկը կար՝ թմրանյութերի գործով անցած, Արթուր Հովհաննիսյան է կարծեմ անունը, դատական գործընթաց ենք սկսելու նրա դեմ. Բագրատ Սրբազան ԱՄՆ կոնգրեսականներն առաջարկել են 100,000,000 դոլարով ավելացնել Հայաստանի ֆինանսավորումը Caesar հաուբիցների մատակարարումը Հայաստանին կոտրում է հանրապետության զինված ուժերի կառուցվածքը. Կոնստանտին Սիվկով (տեսանյութ) ՀՀ-ի եվրաինտեգրումը ֆանտազիա է, անհնար գործընթաց. Ստևան Գայիչ (տեսանյութ) Անկարան և Բաքուն շարունակում են միահամուռ գործել Երևանի դեմ. Նադեին-Ռաևսկի Սպառազինված բանակ ունենալը ցանկացած երկրի ինքնիշխան իրավունքն է»․ ՀՀ ԱԳՆ Թուրքիայի և Վրաստանի հավաքականների երկրպագուները զանգվածային ծեծկռտուք են սարքել ֆուտբոլի Եվրոպայի առաջնության խաղից առաջ (տեսանյութ) Չեք տեսնո՞ւմ, որ չի ստացվում ձեր մոտ լավ կառավարելը (լուսանկար) Ուղիղ. Բագրատ սրբազանի մամուլի ասուլիսը Տեղը գաղտնի են պահում, որ սրբազան շարժումը հանկարծ «չհարամի» Փորձում են լեգիտիմացնել երկրի անկախ պետականությունը կորցնելու գործընթացը Որն է լինելու հաջորդ սահմանազատվող տարածքը Գեղարքունիքի մարզպետը Ջրվեժում նոր հողամաս է ձեռք բերել Նիկոլ Փաշինյանը հայկական սրբությունների դեմ հերթական ոտնձգությունն է արել

Գյումրիում գործող թանգարանները չեն արտացոլում մեր հազարամյա պատմությունն ու մշակույթը

Անշուշտ, ուրախալի է, որ մեր քաղաքում գործում են բազմաթիվ թանգարաններ և կարծես այցելուների պակաս չունեն։ Սակայն եկեք մի անկեղծ հարցի պատասխանը փնտրենք։ Արդյո՞ք գործող թանգարաններից որևէ մեկը կամ բոլորը միասին ներկայացնում են Շիրակի կամ Կումայրի-Գյումրու պատմական, հազարամյա պատմությունն ու մշակույթը։ Անշուշտ, մենք այս ցավալի հարցի պատասխանը ունենք՝ ո՛չ, չեն ներկայացնում․․․ Այո՛, չեն ներկայացնում, քանի դեռ պատշաճ շենքային պայմաններում և միջավայրում չի գործում և իր հարուստ ցուցանմուշներով հյուրեր չի ընդունում մեր քաղաքի ամենահին պատմությունն ու ցուցանմուշները ունեցող թանգարանների թանգարանը, ամենագլխավորը՝ Շիրակի երկրագիտական թանգարանը։

Ի դեպ, 20-րդ դարասկզբի նախահեղափոխական հայ մամուլում մի ուշագրավ նյութ կա Ալեքսանդրապոլի առաջին պետական թանգարանի մասին։ Անշուշտ, այդ նյութում բերված տեղեկություններն իրապես կարելի է համարել ևս մեկ կարևոր մշակութային բացահայտում մեր քաղաքի հարուստ պատմությունից։

Փաստորեն 1900-ականների սկզբներին Ալեքսանդրապոլում գործել է պետական կարգավիճակ ունեցող Շիրակի պատմության թանգարան, որտեղ ցուցադրված են եղել հայկական պատմական ժառանգությունը ներկայացնող ցուցանմուշներ։

Ցավոք սրտի, հեղինակը այդ հոդվածում շատ հպանցիկ է ներկայացնում թանգարանի ցուցանմուշները՝ առավելապես ուշադրություն հրավիրելով անմխիթար վիճակի վրա։ Շենքի և վայրի նկարագրություններից կարելի է եզրակացնել, որ այն՝ Շիրակի թանգարանը, հավանաբար գործել է Առևտրական ուսումնարանի շենքում։

Այդ շրջանում ևս սուր է եղել մեր պատմական, քաղաքակրթական ժառանգությունը մեր հարևան-թշնամիների կողմից յուրացնելու խնդիրը։ Հետևաբար` կարևորվել է պատմական Շիրակի ընդերքից պեղված արժեքավոր հնամենի գտածոներով ցույց տալը, որ սա հայկական բնօրրան է, որտեղ հայերը՝ որպես բնիկներ ապրել, արարել, քաղաքակրթություն են ստեղծել հազարավոր տարիներ շարունակ։ Դժվար է ասել, թե դարասկզբին գործող թանգարանի նմուշներն ինչ ճակատագրի են արժանացել։ Դրանց մեծ մասը ենթադրաբար թալանվել ու ոչնչացվել են թուրքերի կողմից՝ 1918 թվականի և 1920 թվականի օկուպացիաների շրջանում։ Հայտնի փաստ է, որ հատկապես 1920 թվականի Ալեքսանդրապոլ ներխուժումից հետո թուրքերը հիմնահատակ թալանել են Առևտրական ուսումնարանի շենքը։

Հետաքրքիր զուգադիպությամբ մի քանի տասնամյակ հետո, հենց այդ շենքում է գործել է Շիրակի պատմության թանգարանը, որը ավելի ուշ վերանվանվել և կոչվել է Շիրակի երկրագիտական թանգարան։

Առանց վարանելու կարող ենք ասել, որ հենց Շիրակի երկրագիտական թանգարանն, որը իր ավելի քան հարուստ ցուցանմուշներով կարող է ներկայացնել մեր դարավոր պատմությունը՝ հազարավոր տարիների խորությամբ։

Արդեն 1977 թվականի վերջին թանգարանում եղել է 2000-ից ավելի հնագիտական ցուցանմուշ։ Սակայն 1988 թվականի երկրաշարժից հետո թանգարանը հայտնվել է ծայրահեղ ծանր վիճակում ու շենքային պայմանների բացակայության պատճառով զրկված է ցուցադրելու հազարամյակների պատմություն ներկայացնող հայկական քաղաքակրթության նմուշները։ Ի դեպ, թանգարանի որոշ արժեքավոր ցուցանմուշների առկայության ուղղությամբ մենք հետազոտության նման մի բան արեցինք, բարեբախտաբար հիմա էլ այդ նմուշները կան և գտնվում են պահոցներում։

Առհասարակ Երկրագիտական թանգարանին պատշաճ ներկայանալու հնարավորությունից և շենքային պայմաններից զրկելը լոկ թանգարանի նկատմամբ վատ վերաբերմունք կամ հանցավոր անփութություն չէ, այլ մեր տարածաշրջանի պատմության հանրահռչակման արգելափակում է նշանակում։

Կարծում ենք, գաղտնիք բացահայտած չենք լինի, եթե ասենք, որ Գյումրիում բարվոք շենքային պայմաններում գործող ներկայիս թանգարանները քաղաքի պատմությունը ներկայացնում են ընդամենը Ալեքսանդրապոլի հիմնադրումից սկսած, ինչը կարող է միայն զարմանք ու տարակուսանք առաջացնել։ Ի՞նչ է, դրանից առաջ բնակավայրը պատմություն չի՞ ունեցել։ Իսկ ինչի՞ մասին են վկայում քաղաքի հնավայրում պեղված 7-րդ դարի եկեղեցու ավերակները։ Ցավոք սրտի, նույնիսկ այդ ավերակները հավուր պատշաճի չեն խնամվում ու ներկայացվում լայն հանրությանը։ Ի դեպ, մեր քաղաքի շատ հյուրեր երբեմն մտահոգ զարմանքով են արտահայտվում մեր թանգարանների վերաբերյալ, թե մի՞թե մեր հազարամյա պատմությունն ու, ի վերջո, Անի ունեցող Շիրակն արժանի չեն, որ ներկայացված լինեն թանգարաններում․․․

Ուստի մեր պատմությունը լիարժեք ներկայացնելու համար կա մեկ հրատապ լուծում պահանջող ճանապարհ, այն է՝ անհապաղ լուծել Շիրակի երկրագիտական թանգարանի շենքային պայմանների հարցը, թեկուզև ժամանակավոր տրամադրել լավագույն պայմաններով վայրը, որպեսզի արժեքավոր նմուշները դուրս բերվեն խոնավ պահոցներից ու հավուր պատշաճի ներկայացվեն։

Վահան Թումասյան

Դերենիկ Մալխասյան

Լուսնկարում Կումայրի հնավայրի պեղումներն են, որտեղ հայտնաբերվել է 7-րդ դարի հայկական եկղեցի։

Լուսանկարը՝ Hayk Adamyan

Դերենիկ Մալխասյանի ֆեյսբուքյան էջից

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/ZhamLratvakan