«Մայր Հայաստանը» ցավակցում է Իրանի նախագահի և նրան ուղեկցող պատվիրակության ու անձնակազմի զոհվելու կապակցությամբ Բագրատ սրբազանը աջակիցների հետ Կիրանցում է. իրավիճակը լարված է (ուղիղ) Կիրանց գյուղի մեջ գաղտնի սահմանային հենսյուներ են դրվել (լուսանկարներ)
20
Մենք ո՛չ իրավական, ո՛չ մարդկային խոսելու բան չունենք. Բագրատ սրբազանը՝ ոստիկանապետին Երևանի Կապույտ մզկիթում տեղի կունենա հոգեհանգստյան արարողություն Բոլոր բերման ենթարկվածներն ազատ են արձակվել. Գառնիկ Դանիելյան Փաշինյանի ոստիկանների կողմից հարձակման է ենթարկվել ազատամարտիկ Մելքոն Թամրազյանը (տեսանյութ) ԱԺ պատգամավորները մեկնում են Ոստիկանության Նոյեմբերյանի բաժին Ոչ մի վայրկյան չընկրկեք, ժողովուրդ ջան, անելու ենք. Բագրատ սրբազանը՝ Կիրանցի բնակիչներին (տեսանյութ) Մահափորձ Սլովակիայի վարչապետի դեմ, երեկ ավիավթարից վախճանվեց Իրանի նախագահ Ռաիսին. ո՞վ է հաջորդը 2 տուն, 3 վագոն-տնակ մնում են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ. 6 տուն էլ կա, որ հնարավոր չէ ապրել. Կիրանցի գյուղապետ Բագրատ սրբազանին նվիրեցին հայկական գամփռի ձագ Կիրանցը՝ ոստիկանական պաշարման մեջ (լուսանկարներ) Պատերազմ Արցախում
Մենք ո՛չ իրավական, ո՛չ մարդկային խոսելու բան չունենք. Բագրատ սրբազանը՝ ոստիկանապետին Երևանի Կապույտ մզկիթում տեղի կունենա հոգեհանգստյան արարողություն Սա վտանգավոր ժամանակ է նաև մեզ համար. Ստեփան Դանիելյան Ձեզ ո՞վ է իրավունք վերապահել քաղաքական որոշումներով Կիրանցում իրականացնել գաղտնի «սահմանազատում». Արման Թաթոյան Բա ասում էիք՝ ով մեր տարածքից մի միլիմետր տա՝ դավաճան է. «Կարճ ասած» (տեսանյութ) Բոլոր բերման ենթարկվածներն ազատ են արձակվել. Գառնիկ Դանիելյան Փաշինյանի ոստիկանների կողմից հարձակման է ենթարկվել ազատամարտիկ Մելքոն Թամրազյանը (տեսանյութ) Մեր գյուղում առանց մեռել սուգ է. Կիրանցի բնակչուհի ԱԺ պատգամավորները մեկնում են Ոստիկանության Նոյեմբերյանի բաժին ԵՊՀ ռեկտորն ունի մեկ նպատակ՝ քաղաքացիական ակտիվ դիրքորոշում ունեցողներին աշխատանքից ազատել «Մայր Հայաստանը» ցավակցում է Իրանի նախագահի և նրան ուղեկցող պատվիրակության ու անձնակազմի զոհվելու կապակցությամբ Ամերիաբանկի առևտրի ֆինանսավորման մրցանակների ցանկը համալրվել է ՎԶԵԲ- ի և ՄՖԿ-ի չորս հեղինակավոր մրցանակով Այսօր ամփոփիչ հավաք չի լինելու՝ Կիրանցի «պաշարման» ու այնտեղ ծավալված դեպքերի հետ կապված՝ Ոչ մի վայրկյան չընկրկեք, ժողովուրդ ջան, անելու ենք. Բագրատ սրբազանը՝ Կիրանցի բնակիչներին (տեսանյութ) Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ցավակցագիր է հղել Իրանի հոգևոր առաջնորդին Կիրանցի ճանապարհից բերման է ենթարկվել 14 քաղաքացի Ոստիկանական օպերացիան սննդի խնդիր է առաջացրել Կիրանցում (տեսանյութ) Մահափորձ Սլովակիայի վարչապետի դեմ, երեկ ավիավթարից վախճանվեց Իրանի նախագահ Ռաիսին. ո՞վ է հաջորդը «Հայաստան» խմբակցությունը ցավակցել է Իրանում ողբերգական իրադարձության կապակցությամբ «Ցավակցում եմ բարեկամ Իրանի ժողովրդին»․ Վազգեն Մանուկյան Ուժայինները շրջափակել են ոչ միայն Կիրանցը, այլև հարևան գյուղերը. Կարեն Վրթանեսյան Բագրատ սրբազանը աջակիցների հետ Կիրանցում է. իրավիճակը լարված է (ուղիղ) Հայտնի է՝ երբ և որտեղ տեղի կունենա Ռաիսիի հուղարկավորությունը 2 տուն, 3 վագոն-տնակ մնում են Ադրբեջանի վերահսկողության տակ. 6 տուն էլ կա, որ հնարավոր չէ ապրել. Կիրանցի գյուղապետ Բագրատ սրբազանին նվիրեցին հայկական գամփռի ձագ Մխիթարյան․ Նոր աստղ, նոր փառահեղ էջ «Ինտերի» պատմության մեջ Կիրանց գյուղի մեջ գաղտնի սահմանային հենսյուներ են դրվել (լուսանկարներ) Իրանում համազգային սուգ է հայտարարվել Սա միայն Իրանի ցավը չէ, սա լավ հարևանի ողբերգություն է, սպառնալիքներն էլ միայն Իրանինը չեն. Տիգրան Աբրահամյան Կիրանցը՝ ոստիկանական պաշարման մեջ (լուսանկարներ)

Գյումրիում գործող թանգարանները չեն արտացոլում մեր հազարամյա պատմությունն ու մշակույթը

Անշուշտ, ուրախալի է, որ մեր քաղաքում գործում են բազմաթիվ թանգարաններ և կարծես այցելուների պակաս չունեն։ Սակայն եկեք մի անկեղծ հարցի պատասխանը փնտրենք։ Արդյո՞ք գործող թանգարաններից որևէ մեկը կամ բոլորը միասին ներկայացնում են Շիրակի կամ Կումայրի-Գյումրու պատմական, հազարամյա պատմությունն ու մշակույթը։ Անշուշտ, մենք այս ցավալի հարցի պատասխանը ունենք՝ ո՛չ, չեն ներկայացնում․․․ Այո՛, չեն ներկայացնում, քանի դեռ պատշաճ շենքային պայմաններում և միջավայրում չի գործում և իր հարուստ ցուցանմուշներով հյուրեր չի ընդունում մեր քաղաքի ամենահին պատմությունն ու ցուցանմուշները ունեցող թանգարանների թանգարանը, ամենագլխավորը՝ Շիրակի երկրագիտական թանգարանը։

Ի դեպ, 20-րդ դարասկզբի նախահեղափոխական հայ մամուլում մի ուշագրավ նյութ կա Ալեքսանդրապոլի առաջին պետական թանգարանի մասին։ Անշուշտ, այդ նյութում բերված տեղեկություններն իրապես կարելի է համարել ևս մեկ կարևոր մշակութային բացահայտում մեր քաղաքի հարուստ պատմությունից։

Փաստորեն 1900-ականների սկզբներին Ալեքսանդրապոլում գործել է պետական կարգավիճակ ունեցող Շիրակի պատմության թանգարան, որտեղ ցուցադրված են եղել հայկական պատմական ժառանգությունը ներկայացնող ցուցանմուշներ։

Ցավոք սրտի, հեղինակը այդ հոդվածում շատ հպանցիկ է ներկայացնում թանգարանի ցուցանմուշները՝ առավելապես ուշադրություն հրավիրելով անմխիթար վիճակի վրա։ Շենքի և վայրի նկարագրություններից կարելի է եզրակացնել, որ այն՝ Շիրակի թանգարանը, հավանաբար գործել է Առևտրական ուսումնարանի շենքում։

Այդ շրջանում ևս սուր է եղել մեր պատմական, քաղաքակրթական ժառանգությունը մեր հարևան-թշնամիների կողմից յուրացնելու խնդիրը։ Հետևաբար` կարևորվել է պատմական Շիրակի ընդերքից պեղված արժեքավոր հնամենի գտածոներով ցույց տալը, որ սա հայկական բնօրրան է, որտեղ հայերը՝ որպես բնիկներ ապրել, արարել, քաղաքակրթություն են ստեղծել հազարավոր տարիներ շարունակ։ Դժվար է ասել, թե դարասկզբին գործող թանգարանի նմուշներն ինչ ճակատագրի են արժանացել։ Դրանց մեծ մասը ենթադրաբար թալանվել ու ոչնչացվել են թուրքերի կողմից՝ 1918 թվականի և 1920 թվականի օկուպացիաների շրջանում։ Հայտնի փաստ է, որ հատկապես 1920 թվականի Ալեքսանդրապոլ ներխուժումից հետո թուրքերը հիմնահատակ թալանել են Առևտրական ուսումնարանի շենքը։

Հետաքրքիր զուգադիպությամբ մի քանի տասնամյակ հետո, հենց այդ շենքում է գործել է Շիրակի պատմության թանգարանը, որը ավելի ուշ վերանվանվել և կոչվել է Շիրակի երկրագիտական թանգարան։

Առանց վարանելու կարող ենք ասել, որ հենց Շիրակի երկրագիտական թանգարանն, որը իր ավելի քան հարուստ ցուցանմուշներով կարող է ներկայացնել մեր դարավոր պատմությունը՝ հազարավոր տարիների խորությամբ։

Արդեն 1977 թվականի վերջին թանգարանում եղել է 2000-ից ավելի հնագիտական ցուցանմուշ։ Սակայն 1988 թվականի երկրաշարժից հետո թանգարանը հայտնվել է ծայրահեղ ծանր վիճակում ու շենքային պայմանների բացակայության պատճառով զրկված է ցուցադրելու հազարամյակների պատմություն ներկայացնող հայկական քաղաքակրթության նմուշները։ Ի դեպ, թանգարանի որոշ արժեքավոր ցուցանմուշների առկայության ուղղությամբ մենք հետազոտության նման մի բան արեցինք, բարեբախտաբար հիմա էլ այդ նմուշները կան և գտնվում են պահոցներում։

Առհասարակ Երկրագիտական թանգարանին պատշաճ ներկայանալու հնարավորությունից և շենքային պայմաններից զրկելը լոկ թանգարանի նկատմամբ վատ վերաբերմունք կամ հանցավոր անփութություն չէ, այլ մեր տարածաշրջանի պատմության հանրահռչակման արգելափակում է նշանակում։

Կարծում ենք, գաղտնիք բացահայտած չենք լինի, եթե ասենք, որ Գյումրիում բարվոք շենքային պայմաններում գործող ներկայիս թանգարանները քաղաքի պատմությունը ներկայացնում են ընդամենը Ալեքսանդրապոլի հիմնադրումից սկսած, ինչը կարող է միայն զարմանք ու տարակուսանք առաջացնել։ Ի՞նչ է, դրանից առաջ բնակավայրը պատմություն չի՞ ունեցել։ Իսկ ինչի՞ մասին են վկայում քաղաքի հնավայրում պեղված 7-րդ դարի եկեղեցու ավերակները։ Ցավոք սրտի, նույնիսկ այդ ավերակները հավուր պատշաճի չեն խնամվում ու ներկայացվում լայն հանրությանը։ Ի դեպ, մեր քաղաքի շատ հյուրեր երբեմն մտահոգ զարմանքով են արտահայտվում մեր թանգարանների վերաբերյալ, թե մի՞թե մեր հազարամյա պատմությունն ու, ի վերջո, Անի ունեցող Շիրակն արժանի չեն, որ ներկայացված լինեն թանգարաններում․․․

Ուստի մեր պատմությունը լիարժեք ներկայացնելու համար կա մեկ հրատապ լուծում պահանջող ճանապարհ, այն է՝ անհապաղ լուծել Շիրակի երկրագիտական թանգարանի շենքային պայմանների հարցը, թեկուզև ժամանակավոր տրամադրել լավագույն պայմաններով վայրը, որպեսզի արժեքավոր նմուշները դուրս բերվեն խոնավ պահոցներից ու հավուր պատշաճի ներկայացվեն։

Վահան Թումասյան

Դերենիկ Մալխասյան

Լուսնկարում Կումայրի հնավայրի պեղումներն են, որտեղ հայտնաբերվել է 7-րդ դարի հայկական եկղեցի։

Լուսանկարը՝ Hayk Adamyan

Դերենիկ Մալխասյանի ֆեյսբուքյան էջից

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/ZhamLratvakan