Եթե ՄԻԵԴ-ն արձանագրի ՍԴ դատավորների իրավունքների խախտում, ապա պետությունը պետք է խախտումը վերացնի, իսկ դատավորների կարգավիճակը՝ վերականգնվի. Ս. Սահակյան. Տեսանյութ

Ինչպես ներպետական ընթացակարգերում, այնպես էլ միջազգային ատյանների ընթացակարգերում ընդունված է միջանկյալ միջոց կիրառելու հնարավորություն, որը նույն հայցի ապահովման միջոցն է, իհարկե. ՄԻԵԴ պրակտիկան մի փոքր այլ կերպ է ընթացել և հայցի ապահովման միջոցները մեծապես կիրառվում են կյանքի իրավունքի և խոշտանգումների արգելքի համտեքստում, սակայն սա չի նշակում որ ՄԻԵԴ պրակտիկան քարացած է և այն զարգացնելու միտումներ տենդեցներ չկան: Այս մասին Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց «Իրավական ուղի» ՀԿ համահիմնադիր, իրավաբան Սիրանուշ Սահակյանը՝ անդրադառնալով ՍԴ նախագահի և երեք դատավորների ՄԻԵԴ ուղղված դիմումի պատասխանին:

Սահակյանը նշեց, որ միտումնավոր ապատեղեկատվություն է տարածվում: Նա հավելեց, որ 2020թ․ տեղի են ունեցել լայն քննարկումներ ՄԻԵԴ-ում, որտեղ քննդատության է արժանացել դատարանը, նեղ կոնտեքստում հայցի ապահովման միջոցներ կիրառելու առումով և առաջարկ է հնչեցվել, որ թիրախ են դառնում դատավորները և դատական իշխանության անկախությանը սպառնացող վտանգներ կան: «Այս համատեքստում քննարկվում էր, որ ՄԻԵԴ-ը պետք է դերակատար դառնա և հայցի ապահովման մջոցները սկսի կիրառել այս բացառիկ կոնտեքստում, որ ավելի վաղ փուլերում պաշտպանության ներքո վերցնի դատավորիներին: Այս հանգամանքը հաշվի առնելով՝ մենք դատարանին տվել ենք հնարավորություն՝ հստակեցնելու իր կանխարգելիչ դերը դատական իշխանության անկախությունը ապահովելու առումով»,- շեշտեց նա:

Սահակյանը նշեց, որ ՄԻԵԴ-ն ունի ընգծված դեր պետություներին պատժելու, պետությունների պատասխանատվությունը ճանաչելու, փոխհատուցումներ նախատեսելու և վերականգնելու տեսնակյունից, բայց մենք շատ կցանկանայինք ՄԻԵԴ-ին տեսնել կանխարգելող դերում, այս քայլը իրականցվեց այդ նպատակով: «Հայցի ապահովման միջոցի մերժումը գործի ավարտը չէ, դա կարող էր ներկայացվել, կարող էր չներկայացվել, դա որևէ կապ կամ ազդեցություն չունի և չի կարող ունենալ: Ավելին, կարող եմ նշել, որ կան բազմաթիվ դեպքեր, երբ ՄԻԵԴ-ը կիրառել է հայցի ապահովման միջոց, բայց մերժել է վերջնական գանգատը, իսկ ինչ վերաբերում է առանց հայցի ապահովման միջոցի խախտման արձանագրմանը, ապա այդ պրակտիկան մոտ 99 տոկոսից ավելին է, գործերի ճնշող մեծամասնության դեպքերում ՄԻԵԴ-ը մերժում է հայցի ապահովման միջոցի կիրառումը, բայց մեծ պատրաստակամությամբ արձանագրում է իրավուքնների խախտում և պետությանը կանչում է պատասխանատվության»,- շեշտեց նա:

Հարցին՝ ՄԻԵԴ որոշմամբ դադարեցվեն ՍԴ երեք դատավորների՝ Ալվինա Գյուլումյանի, Հրանտ Նազարյանի և Ֆելիքս Թոխյանի լիազորությունները, ի՞նչ է լինելու ի վերջո, նա շեշտեց, որ ՄԻԵԴ-ը նախ պետք է պատասխանի մեկ հարցի՝ արդյոք կան իրավունքի խախտումներ, թե՝ ոչ, և եթե այո, որ իրավունքների խախտումներն են արձնաագրվում:

«Եթե ՄԻԵԴ-ը արձանագրի իրավուքների խախտում, ուրեմն նախ ճանաչում և ֆիքսում է, որ ՀՀ-ն սահմանադրական փոփոխությունների միջոցով խախտել է ՍԴ նախագահի և դատավորների մի շարք իրավունքներ: Մենք մասնավորապես վկայակոչել ենք մասնավոր և մասնագիտական կյանքի անձեռնմխելիության իրավունքը, դատական պաշտպանության, խտրականության չենթարկվելու և մի շարք այլ իրավունքներ: Դրանից հետո պետությունը պետք է միջոցներ ձեռնարկի խախտումը վերացնող գործողություններ կատարելու ուղղությամբ, և եթե մենք հաշվի առնենք ՄԻԵԴ նախկին գործերը, ապա ենթադրում է՝ դատավորների կարգավիճակի վերականգնում: Պետությունը պետք է ապահովի, որ իրավաբանորեն և փաստացիորեն նշված անձինք իրականցնեն ՍԴ դատավորի իրենց գործառույթները և վերկաանգնվեն այդ պաշտոնում»,- ասաց նա:

Սիրանուշ Սահայանն ընդգծեց, որ նմանատիպ գործեր ՄԻԵԴ-ը քննել է և բերեց Ուկրաինայի օրինակը: «Ալեքսանդր Վոլկովն ընդդեմ Ուկրաինայի գործը, երբ կային քաղաքկան նախադրյալներ վճիռը չկատարելու առումով, Դատարանն իր վճռում բացառիկության կարգով ուղղակիորեն մատնանշել էր, որ Ուկրաինան պետք է Վոլկովին վերկանգնի իր նախկին պաշտոնում: Հաշվի էին առնվել նաև այն հանգամանքները, որոնք պետությունը կարող էր շահարկել, որ այդ պաշտոնը զբաղվեցվել է այլ անձի կողմից, եթե այլ անձի գործունեությունը դադարեցվի, մենք կխախտենք նաև այլ անձի իրավունքները և բազում այլ շահարկումներ, որոնք կարող էին ժամանակատար լինել. այս հնարավոր զարգացումները կանխատեսելով՝ ՄԻԵԴ-ն ուղղակիորեն մատնանշել է, որ չկա վճռի կատարումն ապահովող այլ միջոց, քան նախկին դրությունը վերականգնելը»,- նշեց նա:

Ընդ որում, ըստ Սահակյանի՝ նախկին դրույթների վերկայնգնումը չի բացառելու այս դատավորներին պատճառված նյութական և բարոյական վնասների հատուցում և ՀՀ-ն նաև ստիպված է լինելու հատուցել իրավուքնների խախտման համար կատարված դատական ծախսերը, որոնք անհրաժեշտ են եղել, որ վերջնականորեն վերահաստավի իրավունքի խախտումը: Նա հավելեց, որ Հրայր Թովմասյանի դեպքում էլ նա պետք է վերականգնվի ՍԴ նախագահի պատոնում:

Մանրամասները՝ տեսանյութում: