Հաղթական քոչարին հնչեցրած ակորդեոնն ու դհոլը՝ թանգարանում (տեսանյութ)

«Մենք այսօր հաղթում ենք մեր թշնամուն, որովհետև մեր հայրերից ու պապերից ենք ժառանգել մեր հաղթական ոգին: Պատմության դասերը մոռանալ և ուրանալ չի կարելի» , – ասում է a1plus.am-ին Արկադի Տեր-Թադևոսյանը, լեգենդար Կոմանդոսը ։

Հայրենական Մեծ պատերազմի 73-ամյակին ընդառաջ, «Երիտասարդ համալսարանականների միավորում»-ը Հայաստանի Պն-ի աջակցությամբ, «Մայր Հայաստան» թանգարանի մոտ կազմակերպել էր 89-րդ Թամանյան հայկական դիվիզիայի վարած մարտերից մեկի վերակերտումը։

Միայն հայերը կարողացան ունենալ այդպիսի հզոր ու միասնական զորամիավորում։ Թամանյան դիվիզիան, միակ ազգային դիվիզիան էր, որ Կովկասյան լեռներից հասավ մինչև Բեռլին ու պարեց հաղթանակի «քոչարին»։

Այսօր այն քոչարին հնչեցրած ակորդեոնն ու դհոլը իրենց պատվավոր տեղը գտան «Մայր Հայաստան» թանգարանում։ Ներկաները, ափսոսանքով փաստեցին, որ երիտասարդների կողմից կազմակերպած նման միջոցառումը սակավաթիվ էր և որ հայրենականի վետերանների արդեն ցավոք նոսր շարքերից ներկա չէր նրանցից և ոչ մեկը։

89-րդ Հայկական հրաձգային դիվիզիա

89-րդ հայկական հրաձգային դիվիզիա, լրիվ անվանումը՝ Հայկական 89-րդ Թամանյան կարմրադրոշ, Կուտուզովի II աստիճանի շքանշանակիր հրաձգային դիվիզիա, կազմավորվել է 1941 թվականի դեկտեմբերին, Երևանում՝ 45-րդ բանակի կազմում։

Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին հրամանատարներ են եղել գնդապետ Սիմոն Զաքյանը, փոխգնդապետ Ա. Սարգսյանը, գնդապետ Ա. Վասիլյանը և գեներալ–մայոր Նվեր Սաֆարյանը, հետպատերազմյան տարիներին՝ գեներալ-մայորներ Ա. Կարապետյանը, Հ. Մարտիրոսյանը, Ս. Միանսարովը։ Հրատարակել է «Կարմիր զինվոր» հայերեն թերթը։ Ռազմաճակատ է մեկնել 1942 թվականի օգոստոսին։

Առաջին անգամ մարտերի մեջ է մտել սեպտեմբերին, Գրոզնու մատույցներում՝ 9-րդ բանակի կազմում։ 1943 թվականին 58-րդ բանակի կազմում՝ մասնակցել է Հյուսիսային Կովկասի, 18-րդ բանակի կազմում՝ Թաման թերակղզու ազատագրմանը, արժանացել «Թամանյան» անվանմանը։ 1943 թվականի նոյեմբերից 1944 թվականի ապրիլին Առանձին մերձծովյան բանակի կազմում աչքի է ընկել Կերչի ազատագրման մարտերում և պարգևատրվել Կարմիր աստղի շքանշանով։ Այնուհետև մարտնչել է Ղրիմում և Սևաստոպոլի ազատագրման համար արժանացել Կարմիր դրոշի շքանշանի, 390-րդ և 400-րդ գնդերը՝ «Սևաստոպոլյան» անվանմանը։ 1945 թվականի հունվարի 1-ին բելառուսական ռազմաճակատի 33-րդ բանակի կազմում մարտնչել է Լեհաստանում։ Փետրվար–ապրիլին դիվիզիան պաշտպանել է Օդեր գետի ձախ ափին գրաված հենակետը, մասնակցել Բեռլինի ճակատամարտին և աչքի ընկել Օդերի Ֆրանկֆուրտի գրավման և Բեռլինի փողոցային մարտերում։ Վերջին մարտերին դիվիզիան մասնակցել է 3-րդ հարվածային բանակի կազմում։ Բեռլինի ճակատամարտում մարտական առաջադրանքը հաջողությամբ կատարելու համար պարգևատրվել է Կուտուզովի II աստիճանի շքանշանով։ Պատերազմի ընթացքում դիվիզիան անցել է 7250 կմ, որից 3640 կմ՝ համառ մարտերով։

Դիվիզիայի 9 ռազմիկ արժանացել է Խորհրդային Միության հերոսի կոչման, 8-ը՝ դարձել Փառքի շքանշանի լրիվ ասպետ։ Դիվիզիայի կազմում է հերոսացել Հունան Ավետիսյանը։ 1945-ի աշնանը դիվիզիան վերադարձել է Հայաստան։ Կազմացրվել է 1956 թվականին։

Zham.am