Ադրբեջանական քարոզչությունը Հայաստանում
Քաղաքագետ Բենիամին Մաթևոսյանը նկատում է. «Ադրբեջանական քարոզչությունը Հայաստանում: Եկեք կոնկրետ օրինակով քննարկենք ադրբեջանական քարոզչության նրբերանգները: Քանի դեռ գոյություն ուներ Արցախի Հանրապետությունը, ադրբեջանական կողմը պնդում էր, թե քանի որ Լաչինի միջանցքում բացակայում է անցակետը, նույն տրամաբանությամբ Հայաստանի տարածքով պետք է գործի այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքը»՝ առանց անցակետերի և խոչընդոտների։ Ըստ նրանց՝ ադրբեջանցիները պետք է հնարավորություն ունենային Հայաստանի տարածքով անխոչընդոտ կապ հաստատել Նախիջևանի հետ ։
Այս ամենին հաջորդեցին Ջերմուկի հարակից տարածքների դեպքերը, որից հետո Նիկոլ Փաշինյանը Պրահայում Արցախը ճանաչեց որպես Ադրբեջանի մաս։ Դրան հետևեց 2023 թվականի էթնիկ զտումն Արցախում։ Հիշո՞ւմ եք, թե ինչպես էին այն ժամանակ իշխանությունները ներկայացնում իրավիճակը։ Արայիկ Հարությունյանն ասում էր. «Մենք ստացել ենք այն ամենն, ինչ ցանկացել ենք՝ անկլավների թեման այլևս գոյություն չունի, իսկ միջանցքի հարցը փակված է»։
Սակայն եկավ 2025-ի օգոստոսի 8-ը, և Վաշինգտոնյան պայմանավորվածությունների մեջ սևով սպիտակի վրա ամրագրվեց, որ Ադրբեջանն անխոչընդոտ կապ է ստանում Հայաստանի Հանրապետության տարածքով։ Այսինքն՝ մենք հանձնեցինք Արցախը, հրաժարվեցինք ԼՂՀ-ից և Լաչինի միջանցքից, սակայն Ադրբեջանը չհրաժարվեց իր պահանջներից և ստացավ այն ամենը, ինչ ցանկանում էր՝ թե՛ Արցախը, թե՛ Լաչինի միջանցքը։
Իսկ ի՞նչ է կատարվում այսօր։ Այսպես կոչված քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներն ու փորձագետները Բաքվից գալիս են Հայաստան և ասում. ««Արևմտյան Ադրբեջան» նախագիծը բլեֆ է։ Եթե մենք չխոսենք արցախցիների վերադարձի իրավունքի մասին, այդ թեման ինքնին կմարի և կյանքի չի կոչվի»։
Նկատո՞ւմ եք՝ գործում է նույն տրամաբանությունը, նույն քայլերը։ Ասում են՝ հրաժարվեք ինչ-որ բանից, և Ադրբեջանն այլևս ոչինչ չի պահանջի կամ այլ նախագծերով չի զբաղվի։ Բայց մենք հստակ տեսանք, որ երբ մենք փակեցինք Արցախի էջը, նրանք չփակեցին այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցքի» էջը։ Ուստի տրամաբանական է, որ նույնիսկ եթե հրաժարվենք արցախցիների վերադարձի իրավունքից, Ադրբեջանը չի դադարեցնի իր նախագահի աշխատակազմի կողմից ֆինանսավորվող «Արևմտյան Ադրբեջան» նախագիծը։ Ընդհակառակը՝ նրանք ամեն ինչ անելու են այն իրագործելու համար։
Դիտարկենք այս հարցը նաև մեկ այլ տեսանկյունից՝ ապրիլի 18-ը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից սահմանված Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային օրն է։ Սակայն տեսեք, թե ինչպես են ադրբեջանցիները Արցախի բռնազավթումից հետո ոչնչացնում ամեն ինչ՝ եկեղեցիներից մինչև հուշարձաններ։ Եթե մենք իսկապես գնում ենք դեպի խաղաղություն և համակեցություն, ապա արդյո՞ք այդ համակեցությունը ենթադրում է հայկական հուշարձանների իսպառ բացակայություն տարածաշրջանում։ Գուցե ադրբեջանցիներն արդեն իսկ իրագործում են «Արևմտյան Ադրբեջան» նախագիծը, իսկ Հայաստանի իշխանությունները, քաջատեղյակ լինելով այդ ամենին, չեն ընդդիմանում հայկական պատմամշակութային հետքի վերացմանը։
Հետևեք մեզ Facebook-ում