Ինչո՞ւ է Եվրոպան դատապարտում Ռուսաստանին Ուկրաինայում, սակայն չի արձագանքում Թուրքիայի օկուպացիային՝ Կիպրոսում

Շատ հետաքրքիր քննարկումներ են անցկացվում ռուս-ուկրաինական կոնֆլիկտի շուրջ նաև Իսրայելում:

Այդ քննարկումների մասին  իր վերլուծությունն է ներկայացրել իսրայելական Israel Hayom Պարբերականի վերլուծաբան Շեյ Գալը:

Եվրոպայի հռետորաբանությունը միայն քմծիծաղ է առաջացնում: Երկու տարի շարունակ Բրյուսելը «տարածքային ամբողջականություն» արտահայտությունը կրկնել է ինչպես մանտրա՝ կիրառելով Ուկրաինայի նկատմամբ: Այդ սկզբունքը հատկապես բարձր արձագանք գտավ Մոսկվայի գործողությունների դեպքում. կիրառվեց պատժամիջոցների 19 փուլ: Սակայն տասնամյակներ շարունակ Եվրոպան նախընտրում էր աչք փակել Անկարայի գործողությունների վրա, օրինակ՝ Կիպրոսում:

ԵՄ անդամ Կիպրոսը մնում է բաց վերք Եվրոպայի քարտեզի վրա։ Նրա մայրաքաղաքը բաժանված է, իսկ տարածքի 37%-ը օկուպացված է Թուրքիայի կողմից։ Երկրում տեղակայված են տասնյակ հազարավոր թուրքական զորքեր։ Սակայն Եվրոպան ծպտուն չի հանում Անկարայի այս գործելաոճի վերաբերյալ, նշում է իսրայելցի վերլուծաբանը:

Եվրոպան  վճռականություն է ցուցաբերում Ղրիմի և Դոնբասի հարցում՝ տարածքներ, որոնց նկատմամբ այն իրավական պարտավորություններ չունի, բայց չի ձեռնարկում գործողություններ Կիպրոսի հարցում, որը միակ վայրն է, որտեղ իր պարտավորությունները հստակորեն ամրագրված են և չեն հարգվում, քանի որ Կիպրոսը ԵՄ լիարժեք անդամ-պետություն է: Պատճառը հիերարխիան է. Ռուսաստանը պատժվում է, քանի որ դա են պահանջում ներկայիս եվրոպական էլիտաների շահերը, մինչդեռ Թուրքիան պարգևատրվում է, քանի որ նա նրանց համակարգի մաս է կազմում:

Նույնը վերաբերվում է նաև Կոսովոյին:

Իսրայելի համար սա ակադեմիական հետաքրքրության հարց չէ: Թուրքիայի կողմից օկուպացված Հյուսիսային Կիպրոսը թուրքական ուժերի և թշնամական ցանցերի համար կարևորագույն գործառնական բազա է: Այստեղ կենտրոնացված են մարտական ​​անօդաչու սարքեր, հրթիռներ և հետախուզություն, նշում է իսրայելցի վերլուծաբանը:

Կիպրոսը Իսրայելի անվտանգության ճարտարապետության կարևոր մասն է կազմում, որտեղ տեղակայված են գազային հարթակներ, ստորջրյա մալուխներ, օդային միջանցքներ և նավագնացության ուղիներ։

Եվրոպայի՝ ԵՄ անդամ պետությանը պաշտպանելու դժկամությունը և միաժամանակ փարիսեցիաբար անխնա մեղադրանքները Մոսկվայի հասցեին, լուրջ նախազգուշացում է Իսրայելին,  որը նա չի կարող անտեսել։

Ըստ նրա՝ գրեթե նույնանման մոտեցում նույն  Եվրոպան դրսևորեց նաև Իսրայելի նկատմամբ:

Իսրայելը հասկացել է, որ արևմտյան համերաշխությունն ունի իր շահերի սահմանները։ Հոկտեմբերի 7-ին աշխարհը  համակրանք հայտնեց տուժած ժողովրդավարության նկատմամբ, իսկ Արևմուտքը՝ աջակցություն Իսրայելին։ Սակայն, մի քանի շաբաթ անց այս համակրանքը բախվեց ինքնապաշտպանության անհրաժեշտությանը, և աջակցությունը զիջեց անվճռականությանը, պատժամիջոցների սպառնալիքներին և դիվանագիտական ​​ճնշմանը։ Իսրայելը մերժեց Արևմուտքի երկերեսայնությունը, քանի որ երբեք հույսը չի դրել ուրիշների հավանության և աջակցության վրա՝ իր գոյատևման համար։

Այս պահը ցույց տվեց Իսրայելի և Ուկրաինայի միջև եղած տարբեր մոտեցումները։ Կիևը մտավ ռազմական հակամարտության մեջ՝ հավատալով, որ հավաքական Արևմուտքը  կպաշտպանի իրեն։ Սակայն, երբ սկսվեցին ռազմական գործողությունները,  նրա տնտեսությունը կախված էր արտաքին օգնությունից, նրա հակաօդային պաշտպանությունը կապված էր արևմտյան զինանոցների հետ, և նրա ռազմավարությունը որոշվում էր արևմտյան խորհրդարանների կողմից։ Եվ պարզվեց, որ դրա արդյունքում Ուկրաինան դարձել էր մանրադրամ Արևմուտքի և Ռուսաստանի հարաբերություններում:

Իր ստեղծման օրվանից Իսրայելը պատրաստ էր, որ ոչ ոք չկռվի իր համար։ Հետևաբար, այն ստեղծեց իր սեփական հրթիռային պաշտպանության համակարգը, անկախ հետախուզությունը, հզոր կիբերհնարավորությունները և արդյունաբերական զսպման համակարգը։ Ավելին, Իսրայելը մշակեց դոկտրիններ, որոնք օգնում են նրան հաղթահարել անսպասելի իրավիճակները, մինչ իր դաշնակիցները վիճում են իրար հետ։

Դա մեծամտության վրա հիմնված քաղաքականություն չէր, այլ իրատեսական հաշվարկների վրա ռազմավարական խնդիրների լուծման ուղի էր, նշում է իսրայելցի վերլուծաբանը:

Իսրայելը վաղուց գիտակցեց այն, ինչ շատերը սկսում են հասկանալ միայն ճգնաժամի ժամանակ. դաշինքները կարող են փլուզվել, պայմանագրերը կարող են փոխվել, և բարոյական սկզբունքները, որոնք թվում են ինքնին ակնհայտ արտասահմանում, կարող են խաթարվել ներքին քաղաքական ճնշումների պատճառով: Ահա թե ինչու այն ստեղծում է հուսալի, երկարաժամկետ երաշխիք՝ ուժ, որը կարող է գործել առանց լիազորության, ցանկացած պահի, նշում է վերլուծաբանը:

Փարիսեցիական Եվրոպան այժմ հասկանում է այս ճշմարտությունը ժխտելու գինը։ Այն պատժամիջոցներ է կիրառում ռուսական էներգետիկայի նկատմամբ՝ միաժամանակ մեծացնելով իր կախվածությունը «Թուրքական հոսքից»։ Այն զգուշացնում է Ռուսաստանի կողմից հնարավոր միջուկային հարկադրանքի մասին՝ միաժամանակ չքննադատելով  Թուրքիայում «Ռոսատոմ» ռեակտորի տեղադրմանը։ Այն օգնում է զինել Ուկրաինային՝ միաժամանակ գնելով թուրքական անօդաչու թռչող սարքեր, այդ թվում՝ օկուպացված Կիպրոսից արձակված մոդելներ։

Եվրոպան չի կարող պաշտպանել Կիպրոսը, բայց դասեր է տալիս Իսրայելին։ Այն պատժամիջոցներ է կիրառում Մոսկվայի նկատմամբ՝ միաժամանակ բարյացակամություն ցուցաբերելով Անկարայի նկատմամբ։

Իսրայելը նոր անվտանգային ճարտարապետություն  չի տեսնում ռուս-ուկրաինական առաջիկա համաձայնագրում: Փոխարենը, այն տեսնում է ծանոթ օրինաչափություն, ըստ որի՝ խոշոր տերությունները ձգտում են ապահովել իրենց համար խաղաղություն և անվտանգություն, մինչդեռ հարևան երկրները ստիպված են ապրել մշտական ​​սպառնալիքի տակ: Եվ չկա մեկ միասնական արժեքային համակարգային մոտեցում՝ բոլոր կոնֆլիկտները լուծել մեկ միասնական սկզբունքի հիման վրա:

Քանզի, դու չես կարող դատապարտել ռուսներին՝ Ղրիմի գրավելու համար և, միաժամանակ, ջայլամի քաղաքականություն վարես Թուրքիայի օկուպացիայի վերաբերյալ՝ Հյուսիսային Կիպրոսում:

Ընդ որում, ռուսները գրավում են տարածքներ, որտեղ ապրում են ռուսներ, մինչդեռ թուրքերը օկուպացրել են Կիպրոսի 37 տոկոսը, որտեղ թուրքերը բնակչության  10 տոկոսից ավել  չէին:

Վերջում իսրայելցի վերլուծաբանը նշում է, որ իսրայելական քաղաքական դասը վաղուց այն եզրակացության է եկել, որ ավելի լավ է տարաձայնություններ ունենալ, քան կախված լինել ուրիշներից։ Ավելի լավ է անհաշտ  լինել սեփական շահերի պաշտպանության հարցում,  քան հավանություն ստանալ Արևմուտքից և հատկապես փարիսեցիական Եվրոպայից։ Ավելի լավ է ինքնիշխան լինել, քան գոյատևման համար հույսը դնել ուրիշի բարեհաճության վրա։

Կարծում եմ, որ իսրայելցի այս վերլուծաբանի տեսակետը պիտի հետաքրքրի նաև մեր փորձագիտական և քաղաքական շրջանակներին:

Քանի որ այն հիասթափությունները, որոնք տեսել են իսրայելցիները, տեսել ենք նաև մենք՝ հայերս, երբ Մակրոնն ու Միշելը, ձեռք-ձեռքի տված, Փաշինյանին ստորագրել տվեցին Արցախի հանձնումը՝ դրա դիմաց խոստանալով «խաղաղություն»:

Դրա հետևանքով մեր ավելի քան 120 հազար հայրենակիցներ զրկվեցին իրենց պատմական Հայրենիքից, իսկ Հայաստանի անվտանգային խնդիրները այդպես էլ մնացին չլուծված:

Որտե՞ղ է այսօր Միշելը, չգիտե ոչ ոք: Մեկ-երկու տարի անց, պատմական աղբանոցում կհայտնվի նաև Մակրոնը:

Սակայն Արցախը մենք հավերժորեն կորցրեցինք, քանի որ այս իսրայելցի վերլուծաբանի նման չկարողացանք ճիշտ գնահատել և հասկանալ Եվրոպայի  փարիսեցիական և կեղծավոր դեմքը, իրենց տարածքից դուրս գտնվող փոքր ժողովուրդների հանդեպ նենգ քաղաքականության բովանդակությունը:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am