«Պարզվում է, մեր զենքը վատն է. բոլորը մեղավոր են, բացի իրենից»․ Սոլովյով Դեպի նոր պատերա՞զմ «Նիկոլի՝ մնալու ամեն մի օրը մեզ մոտեցնում է պատերազմի». Վազգեն Մանուկյան
25
Նիկոլը՝ խմած, Գռզոն ահավոր վախեցած, «Իմ քայլը»՝ պանիկայի մեջ. Արամ Գաբրելյանովը Տիրան Խաչատրյանի ազատման մասին մանրամասներ է հայտնել Նիկոլ Փաշինանի առաջարկությամբ Տիրան Խաչատրյանն ազատվել է ԶՈՒ ԳՇ պետի առաջին տեղակալի պաշտոնից Նախագահը Մուրադովի հետ հանդիպմանը հրատապ է համարել գերիների վերադարձը Վազգեն Մանուկյանը՝ վաղվա պլանների մասին Մարդ պետք է կամ իդիոտ լինի, կամ թշնամի. Վազգեն Մանուկյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին. Տեսանյութ Փաշինյանը, համաձայնվելով Ալիեւի հետ, փորձում էր համոզել, որ ոչ թե իր բանակն է պարտվել պատերազմում, այլ Սարգսյանի ու Քոչարյանի բանակը Փաշինյանի ասածների մեծ մասը սուտ է, նա պետք է պատասխան տա ռազմավարական գործընկերոջից ձեռք բերված սպառազինության մասին իր արտահայտությունների համար. Սեյրան Օհանյան «Փաշինյանը պետք է հրապարակավ ներողություն խնդրի». ՌԴ Պետդումայի պաշտոնյա Փաշինյանն իր «Իսկանդերյան» պատասխանով հերթական անգամ վտանգեց հայկական պետականությունը Փաշինյանը կտրականապես արգելեց «Իսկանդեր» կիրառել. Արամ Գաբրիելյանովը բացառիկ մանրամասներ է հայտնում Օնիկ Գասպարյանի հետ զրույցից Մոսկվայում Պատերազմ Արցխում
Նիկոլը՝ խմած, Գռզոն ահավոր վախեցած, «Իմ քայլը»՝ պանիկայի մեջ. Արամ Գաբրելյանովը Տիրան Խաչատրյանի ազատման մասին մանրամասներ է հայտնել Նիկոլ Փաշինանի առաջարկությամբ Տիրան Խաչատրյանն ազատվել է ԶՈՒ ԳՇ պետի առաջին տեղակալի պաշտոնից Արմեն Սարգսյանը չի ստորագրել դատական օրենսգրքի փոփոխությունները «Պարզվում է, մեր զենքը վատն է. բոլորը մեղավոր են, բացի իրենից»․ Սոլովյով Թուրքիայում քրդամետ կուսակցության 5 պատգամավորների դեմ հետաքննություն է սկսվել Դեպի նոր պատերա՞զմ Փաշինյանի աջակիցը հայհոյանքներով հարձակվել է Yerkir.am-ի թղթակցի վրա (տեսանյութ) «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում կանխվել է դատապարտյալի փախուստի փորձը «Կապիտուլյանտ խզբզանքը պետք է պատասխանի նաև Սերժ Սարգսյանի հարցազրույցում հնչած ևս 10 չհերքված փաստի». Աշոտյան «Նիկոլի՝ մնալու ամեն մի օրը մեզ մոտեցնում է պատերազմի». Վազգեն Մանուկյան Նախագահը Մուրադովի հետ հանդիպմանը հրատապ է համարել գերիների վերադարձը Վազգեն Մանուկյանը՝ վաղվա պլանների մասին «Իսկանդերն» իրականում կրակել է, բայց ոչ թշնամու վրա ԱԱԾ-ն հայտնում է զինծառայողի հարազատից խարդախությամբ գումար հափշտակելու դեպք բացահայտելու մասին (տեսանյութ) Բացահայտվել են Արմավիրի մարզում կատարված գողության մի շարք դեպքեր Պուտինը նշել է` որն է ամենավտանգավոր սպառնալիքը Էս տավարն անում է ամեն ինչ, որպեսզի ռուսական կողմը հրաժարվի մեզ ապագայում զենք վաճառել Գլուխները պատով են տվել, պատը՝ գլխովը, Իշխան Սաղաթելյանն իմ ընկերն է. Արթուր Վանեցյան Մարդ պետք է կամ իդիոտ լինի, կամ թշնամի. Վազգեն Մանուկյանը՝ Փաշինյանի հայտարարության մասին. Տեսանյութ «Մնացինք կյանքի ու մահվան արանքում կիսավեր, կիսասեր ու կիսատված». Նազենի Հովհաննիսյան Այս նկարն արվել է Շուշին հանձնելուց ու կապիտուլյացիան ստորագրելուց մի քանի օր առաջ. ո՞վ են սրանք, եթե ոչ թուրք, եթե այդ օրերին այսպես հրճվում էին. Լուսանկար «Ոստիկաններ, եթե դուք այդպես վիզ դրած պաշտպանեիք Շուշին, ինչպես պաշտպանում եք դավաճան Նիկոլին, Շուշին մենք չէինք կորցնի». Լևոն Շարաֆյան ԳՇ պետի տեղակալը երկար ծիծաղեց «Իսկանդեր»-ի մասին վարչապետի հայտարարության վրա Աբու Դաբիում ներկայացված բուկլետներով կրակողները, տեղով լոգիստիկ խնդիր հանդիսացողները մի հատ էլ ռուսական զենքի որակ են որոշում Նախագահը հանդիպելու է Մուրադովի հետ. քննարկելու են գերիների հարցը ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ-ն եւս հերքել է Փաշինյանի հայտարարությունները. «Հայրենիք» զորախմբի անդամների կողմից դասալքության դեպքեր չեն եղել Նիկոլ Փաշինյանի նկատմամբ քրգործ հարուցելու պահանջով փաստաբանների բողոքը դատարանը մերժել է Փողոցը բարձրագոչ կարգախոսների ներքո օտար, թշնամական սցենարով իշխանության Է բերում մի մարդու, որը կործանում է իր երկիրը. ռուս խորհրդարանականը` «Իսկանդեր»-ի վերաբերյալ Փաշինյանի հայտարարության մասին Գլուխները պատով են տվել, պատը՝ գլխովը, Իշխան Սաղաթելյանն իմ ընկերն է. Արթուր Վանեցյան «Իրավական ուղի» ՀԿ-ն միջազգային կառույցներին է ներկայացրել ՀՀ-ում պատերազմից հետո սկիզբ առած քաղաքական հետապնդումների մանրամասները Ալրաղացի Լյովիկը հեգնեց դատավորին. «Իտալացի եմ». Տեսանյութ «ՕՍԱ-ներն ու ՍՈՒ-երը ինքն էր առել, դրանք թավիշով են պատված…». Արամ Գևորգյան Կարդալու է, հիստերիայի մեջ ընկնի, Օնիկ Գասպարյանն էլ թերթերից կիմանա իր հայտարարության մասին Չավուշօղլու. «Պատրաստ ենք անել ամեն հնարավորը՝ թուրքմենական գազը Թուրքիայի տարածքով Եվրոպա հասցնելու համար» Փաշինյանը, համաձայնվելով Ալիեւի հետ, փորձում էր համոզել, որ ոչ թե իր բանակն է պարտվել պատերազմում, այլ Սարգսյանի ու Քոչարյանի բանակը Փաշինյանի ասածների մեծ մասը սուտ է, նա պետք է պատասխան տա ռազմավարական գործընկերոջից ձեռք բերված սպառազինության մասին իր արտահայտությունների համար. Սեյրան Օհանյան Մխիթարյանն ու Խուան Մատան կրկին կարող է նույն ակումբում հանդես գան Վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել Վրաստանի նորանշանակ վարչապետին Twitter-ն արգելափակել է Հայաստանի կառավարության հետ փոխկապակցված էջերը. Լուսանկար Վրաստանը պարզեցրել է մուտքը Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ուկրաինայի քաղաքացիների համար Հակակոռուպցիոն, վերաքննիչ հակակոռուպցիոն դատարաններ ստեղծելու օրինագծի քննարկումը հետաձգվեց «Զրահաբաճկոնների և ռազմական նշանակության ապրանքների ներկրումն ու ձևակերպումը գաղտնի է». ՊԵԿ նախագահ Քաղպաշտպանության ուսումնավարժության փորձի և հիմնական վարժանքի ժամանակ գործարկվելու է ազդարարման շչակ. հորդորում ենք խուճապի չմատնվել. Երևանի քաղաքապետարան Զարմանալի չէ, որ Նիկոլը որոշեց հարցազրույց տալ թուրքամետ համբավ ունեցող լրատվամիջոցին «Փաշինյանը պետք է հրապարակավ ներողություն խնդրի». ՌԴ Պետդումայի պաշտոնյա Արցախի ԱԺ-ում ռուսերենը պաշտոնական լեզու դարձնելու նախաձեռնության շուրջ լսումներ կկազմակերպվեն Սիրուն Մինասի ջերմ լուսանկարը որդու հետ. Լուսանկար Ճակատագրական սխալ է վատաբանել այն զենքը, որը ձեռք ես բերում. սխալ 1,2,3 Փաշինյանն իր «Իսկանդերյան» պատասխանով հերթական անգամ վտանգեց հայկական պետականությունը Մենք ունենք ֆեյք վարչապետ, ֆեյք խորհրդարան և ֆեյքերով զբաղվող ֆեյք անվտանգության մարմիններ

Գեղարքունիքի մարզի մի շարք գյուղերում արոտավայրերի, խոտհարքների ու ջրային պաշարների օգտագործումն անհնարին է դարձել. ՄԻՊ-ը մանրամասնում է. Լուսանկար

ՀՀ Գեղարքունիքի մարզ իմ վերջին այցի ժամանակ սահմանային դարձած գյուղերի բնակիչները մտահոգություններ են հայտնել, որ սահմաննների որոշման գործընթացի արդյունքում կարևոր նշանակություն ունեցող արոտավայրերի, խոտհարքների ու ջրային պաշարների օգտագործումն իրենց համար անհնարին է դարձել: Այս մասին իր ֆեյսբուքյան էջում գրել է ՀՀ ՄԻՊ Արման Թաթոյանը:

«ՀՀ Գեղարքունիքի մարզ իմ վերջին այցի ժամանակ սահմանային դարձած գյուղերի բնակիչները մտահոգություններ են հայտնել, որ սահմաննների որոշման գործընթացի արդյունքում կարևոր նշանակություն ունեցող արոտավայրերի, խոտհարքների ու ջրային պաշարների օգտագործումն իրենց համար անհնարին է դարձել:

Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզի Գեղամասար համայնքի Սոթք, Նորաբակ, Կութ և այլ գյուղեր մեր այցերը, համայնքային մարմինների ու բնակիչների հետ քննարկումները հաստատում են, որ այս տարածաշրջանի գյուղերի բնակիչները տարիներ ի վեր զբաղվել են գյուղատնտեսությամբ ու մասնավորապես՝ հիմնականում անասնապահությամբ: Այդ կերպ հոգացել են ընտանիքի կարիքերը, իսկ հիմա վտանգված են բնակիչների սեփականության, տնտեսական գործունեության ու մի շարք այլ իրավունքներ:

Ըստ գյուղացիների՝ դժվարություններ են առաջ գալու հատկապես գարնանից սկսած: Վտանգները նրանում են, որ տարիների սովորության պատճառով մեծ է հնարավորությունը, որ եղջերավոր կենդանիները կանցնեն Ադրբեջանի վերահսկողության տակ գտնվող կողմ ու վերադարձնելու հնարավորություն չեն ունենա: Գյուղացիները տեղեկացրել են, որ արդեն իսկ արձանագրվել է դեպք, երբ 34 ձի անցել է ադրբեջանական տարածքներ, որոնք այլևս իրենց չեն վերադարձվել: Նրանք բարձրացրել են նաև կյանքի իրավունքի և անվտանգության ապահովման հարցեր:

Այս հատվածում պատմականորեն մշտապես մեծ է եղել Մեծ և Փոքր Ալ լճերի կամ Ալլագյոլերի (գտնվում են Վարդենիսի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին՝ Սյունիքի բարձրավանդակի հյուսիս-արևմուտքում), ինչպես նաև դեպի այդ լճեր ընկած արոտավայրերի նշանակությունը: Մասնավորապես, գարնանից սկսած խոշոր եղջերավոր կենդանիներին գյուղացիները տարիներ շարունակ արածացրել են այդ թվում Վարդենիսից ու այդ գյուղերից դեպի Ալ լճեր ընկած արոտավայրերում: Դրանից բացի, այդ տարածքների խոտհարքներն ապահովել են Վարդենիսի ու Մարտունու տարածաշրջանների գյուղերի անասնապահության համար նախատեսված խոտի զգալի մասը:

Ալ լճերի պատկանելիության, օգտագործման հարցերը Հայաստանի ու Ադրբեջանի միջև սահմանային վեճերը քննող հանձնաժողովի կողմից քննվել են Անդրկովկասյան դաշնության կազմավորումից հետո՝ 1923թ. սկսած, այդ թվում` 1925 ու 1927 թվականներին:

Արխիվային փաստաթղթերը վկայում են, որ այդ տարածքների, այդ թվում՝ արոտավայրերի հարցը Ադրբեջանական իր օգտին հիմնավորում էր Քրդստանի գավառի քոչվորների` այդ տարածքներից օգտվելու անհրաժեշտությամբ:

Անդրդաշնության ԿԳԿ-ի նախագահության 1929 թ. փետրվարի 18-ի նիստում, Դաշնության կազմի մեջ մտնող հանրապետությունների սահմանային խնդիրներին առնչվող հարցերի թվում քննարկվեց նաև արոտավայրի հարցը, ուր որոշվեց ամբողջ վիճելի տարածքը հանձնել Քրդստանի գավառին:

Հայաստանի մարդու իրավունքների պաշտպանի ձեռք բերած արխիվային փաստաթղթերից մեկը [որը հրապարակում եմ] վկայում է, որ դրանից հետո 1930 թ. նոյեմբերի 12-ին ՀՍԽՀ ԿԳԿ-ին ուղղված գրությունում հանրապետության Հողժողկոմատը բողոք է ուղարկում այն մասին, որ նշված տարածքը «յուր դիրքով, ջրային պայմաններով և այլն միանգամայն կտրված է Խ. Ադրբեջանի սահմանակից բոլոր շրջաններից (Քրդստան) և Բասարգեչարի շրջանի շարունակությունն ու անբաժան մասն է կազմում: Նրա ռացիոնալ օգտագործումը (խոտհարքներ ու ջրեր) կապված է Բասարգեչարի շրջանի գյուղերի հետ»: Ուստի, առաջարկվում էր Անդրկենգործկոմին միջնորդել հարցը լրացուցիչ քննել:

Ընդ որում, հետաքրքիր է, որ 1920-ական թվականների սկզբների քարտեզներում Ալ լճերը Խորհրդային Հայաստայի անբաժան մասն են կազմում (առանձնացնում եմ նշումով): Օրինակ՝ այս հաղորդմամբ հրապարակում եմ 1924 և 1926 թվականներ, որտեղ պարզ երևում է լճերի ՀՍԽՀ մաս կազմելը (1926թ. քարտեզը հրապարակվել է Մեծ խորհրդային հանրագիտարանում):

Այս տարածքների օգտագործման հարցերը մշտապես կապված են եղել Խորհրդային Հայաստանի այդ տարածաշրջանների բնակիչների իրավունքների ու առաջին հերթին տնտեսական, սեփականության, ընտանիքի ապրուստը հոգալու, ֆիզիկական անվտանգության ու կենսական կարևորության այլ իրավունքների հետ:

Գեղարքունիքի մարզի նշված գյուղեր Մարդու իրավունքների պաշտպանի գլխավորած պատվիրակության այցերի ընթացքում գյուղացիները նշել են, որ իրենց նույն իրավունքների հետ կախված խնդիրները առաջ են եկել նաև հիմա:

Այս ամենը ևս մեկ անգամ հաստատում է, որ Հայաստանի պետական սահմանների որոշման գործընթացն ուղղակիորեն կապված են բնակիչների իրավունքների հետ ու լուծումները պետք է հիմնված լինել մասնագիտական մոտեցումների, տեղում ուսումնասիրությունների, հանձնաժողովային աշխատանքների վրա: Միայն այդ կերպ հնարավոր կլինի նպաստել մարդկանց իրավունքների երաշխավորմանը»:

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan