Россия 1. Թուրքիան հրահրում է էսկալացիա Լեռնային Ղարաբաղում. Տեսանյութ ՊԲ-ը հաջող դիմակայում է, ոչնչացված է հակառակորդի 22 միավոր տանկ և 10 միավոր այլ զրահատեխնիկա ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը արտահերթ նիստ կգումարի փակ ձևաչափով՝ Լեռնային Ղարաբաղի իրադրությունը քննարկելու համար
29
Թշնամական օդուժի հերթական կորուստը. Արցախի ՊՆ-ն լուսանկարներ է հրապարակել Արցախի ՊՆ–ն հայտնում է ևս 26 զոհված զինծառայողի մասին․ հայտնի են նրանց անունները СоловьёвLIVE.Երրորդ ղարաբաղյան պատերազմ, մարտեր Լեռնային Ղարաբաղում. Տեսանյութ Հայ֊վրացական սահմանին իրավիճակը հարթված է։ Հումանիտար օգնության մի մասն ուղարկվել է Հայաստան,մյուս մասը` վաղը. Տեսանյութ Արցախի Մարտունու շրջանում հայկական ուժերն ադրբեջանական ռազմական ինքնաթիռ են խոցել. ԱՀ նախագահի մամուլի խոսնակ Նիկոլ Փաշինյանն Անգելա Մերկելին կոչ է արել գործադրել ամեն ջանք Թուրքիայի ապակառուցողական կեցվածքը սանձելու համար WarGonzo. Ղարաբաղը «կրակի մեջ». Իսրայելական կամիկաձե անօդաչու թռչող սարքեր եւ օտարերկրյա հրթիռային համակարգեր. Տեսանյութ Օմարից մինչև Արաքս շարունակվել են մարտական գործողությունները, սա կենաց-մահու կռիվ է. Արայիկ Հարությունյանը. Տեսանյութ Իրադարձություններ Լեռնային Ղարաբաղում. Ուղիղ միացում Սեմյոն Պեգովի հետ Ստեփանակերտից: «Время Покажет». Տեսանյութ Պաշտոնական. ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը մտահոգված է ԼՂ-ում զինված հակամարտության վերսկսմամբ Գլխավորը Կորոնավիրուսի մասին
Թշնամական օդուժի հերթական կորուստը. Արցախի ՊՆ-ն լուսանկարներ է հրապարակել Արցախի ՊՆ–ն հայտնում է ևս 26 զոհված զինծառայողի մասին․ հայտնի են նրանց անունները Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ կառավարությունում տեղի է ունեցել Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստ СоловьёвLIVE.Երրորդ ղարաբաղյան պատերազմ, մարտեր Լեռնային Ղարաբաղում. Տեսանյութ Հայ֊վրացական սահմանին իրավիճակը հարթված է։ Հումանիտար օգնության մի մասն ուղարկվել է Հայաստան,մյուս մասը` վաղը. Տեսանյութ Արցախի Մարտունու շրջանում հայկական ուժերն ադրբեջանական ռազմական ինքնաթիռ են խոցել. ԱՀ նախագահի մամուլի խոսնակ Նիկոլ Փաշինյանն Անգելա Մերկելին կոչ է արել գործադրել ամեն ջանք Թուրքիայի ապակառուցողական կեցվածքը սանձելու համար Россия 1. Թուրքիան հրահրում է էսկալացիա Լեռնային Ղարաբաղում. Տեսանյութ Շատ թանկ գնով ենք համոզվում, որ Անկախության տարիների մեր ազգի ու պետության լավագույն ստեղծագործությունը Հայկական բանակն է Արցախում թշնամու հարձակման ժամանակ վիրավորված կինը լույս աշխարհ է բերել Մոնթեին. Տեսանյութ Ջավախքից Արցախին օգնություն հասցնող տղեքին մինչև մաքսակետ հասնելը կանգնացրել են վրացի ոստիկանները ու խոչընդոտում են նրանց տեղաշարժը Ի դեպ, 2016-ին ասողները, թե. «Թողե՛ք, Լելեթեփեն հետ կբերենք», հիմա իսկը ժամանակն է ձեր ասածին տեր կանգնելու. Օրվա մեջբերումը WarGonzo. Ղարաբաղը «կրակի մեջ». Իսրայելական կամիկաձե անօդաչու թռչող սարքեր եւ օտարերկրյա հրթիռային համակարգեր. Տեսանյութ Մի քանի օրում հակառակորդին պետ է ծնկի բերենք. դա հաջողվելու է մեզ. Արայիկ Հարությունյանն՝ ազատամարտիկներին. Տեսանյութ Հաղթանակը չի´ վաճառվում. Վիտալի Բալասանյան Օմարից մինչև Արաքս շարունակվել են մարտական գործողությունները, սա կենաց-մահու կռիվ է. Արայիկ Հարությունյանը. Տեսանյութ Ադրբեջանական ժողովուրդը վաճառական է, իսկ հայերը ՝ ռազմիկ: Ադրբեջանցիները երբեք չեն հաղթի հայերին ռազմի դաշտում. Տեսանյութ ՊԲ-ը հաջող դիմակայում է, ոչնչացված է հակառակորդի 22 միավոր տանկ և 10 միավոր այլ զրահատեխնիկա ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհուրդը արտահերթ նիստ կգումարի փակ ձևաչափով՝ Լեռնային Ղարաբաղի իրադրությունը քննարկելու համար Մեր բանակը Ղարաբաղում անում է այն, ինչը շատերը չեն կարող անել՝ սաստում է ադրբեջանական բանակի անվան տակ գործող թուրքական բանակին 100 մահապարտ է ցուցակագրվել առաջնագիծ մեկնելու համար․ գեներալ-մայոր Աստվածատուր Պետրոսյան. Տեսանյութ Իրադարձություններ Լեռնային Ղարաբաղում. Ուղիղ միացում Սեմյոն Պեգովի հետ Ստեփանակերտից: «Время Покажет». Տեսանյութ Ադրբեջանի հատուկ ծառայությունները ձերբակալել են պատերազմին դեմ արտահայտված ակտիվիստին Եթե պատերազմը շարունակվի, ապա երկու հայկական հանրապետությունների խորհրդարանները պետք է քննարկեն Ղարաբաղի ճանաչման հարցը. Տեսանյութ ՀՖՖ-ն պատրաստվում է Ադրբեջանի ֆուտբոլի ֆեդերացիաների ասոցիացիայի դեմ բողոք ներկայացնել ՈՒԵՖԱ և ՖԻՖԱ Հակառակորդը կորցրել է 36 ԱԹՍ, 47 զրահատեխնիկա, տվել է 400-ից ավելի զոհ․ ԱՀ ՊԲ. Տեսանյութ Հազարավոր կամավորականներ արդեն համալրել են Պաշտպանության բանակի շարքերը. Արցախի նախագահ Ինչպես է ստացվում, որ «նվաճված» Մռավից հայերը կրակի տակ են պահում այդ լեռան լանջին գտնվող Նաֆթալան ադրբեջանական բնակավայրը. Ադրբեջանի բնակչության հարցերը շատանում են Վլադիմիր Սոլովյով. Ղարաբաղ մեկնել ցանկացող կամավորների հսկայական հերթեր Հայաստանում. Տեսանյութ Պաշտոնական. ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը մտահոգված է ԼՂ-ում զինված հակամարտության վերսկսմամբ ՄԻԵԴ-ն ընդունել է Հայաստանի կողմից Ադրբեջանի նկատմամբ միջանկյալ միջոց կիրառելու վերաբերյալ դիմումը «Բարձրաստիճան հայ զինվորականի մահվան մասին լուրը կեղծ է». Արծրուն Հովհաննիսյան Այս իրավիճակում Արցախի անկախության ճանաչման դեպքում Թուրքիային արհեստական խթան կնվիրենք հակամարտությանն ավելի բացահայտ միջամտելու համար․ «Այլընտրանքային նախագծեր խումբ» Հավաքագրվել է ավելի քան 1,400,000 ԱՄՆ դոլար Պետդուման կոչ է անում անհապաղ դադարեցնել կրակը Լեռնային Ղարաբաղում Ջավախքում կամավորագրվում են Արցախ մեկնելու համար ՀՀ ՄԻՊ-ը ՄԱԿ-ի Մարդու իրավունքների խորհրդին հատուկ հաղորդում է ուղարկել Մարտունի քաղաքի հրետակոծությունը «ՌԻԱ Նովոստի» - ի ֆոտոշարքում «Հաղթելու ենք». Victoria’s Secret-ի հայ մոդել Ռուբինա Խանզադյանի հրապարակումը «Հայերը մարտիկ ժողովուրդ են». Մարիամ Մերաբովան անհանգստացած է իրադարձություններով Հայաստանում եւ Արցախում Մարտունիում հակառակորդի ԱԹՍ-ն թիրախավորել է լրագրողական խմբին. Տեսանյութ Վիրավորներին Արցախից Հայաստան տեղափոխում են նաեւ սանիտարական ավիացիայի 2 ուղղաթիռով. ՀՀ ԱՆ «Եկել է ժամանակը վերջ տալու Ադրբեջանի հողերի զավթմանը». Էրդողան Ադրբեջանական ագրեսիայի հետևանքները Արցախում. ֆոտոշարք Արցախա-ադրբեջանական սահմանի ողջ եկայնքով շարունակվում են մարտական գործողությունները. Տեսանյութ Արցախում հակառակորդը ԱԹՍ-ով հետապնդում է լրագրողներին. Տեսանյութ Լուրջ հաջողություններ չարձանագրելու դեպքում կարելի է համարել, որ սկսվում է Ալիևի իշխանության վերջի սկիզբը Զինծառայող Հարութ Սաղաթելի Գևորգյանը չի զոհվել. ՊԲ «Անհրաժեշտության դեպքում Պուտինը կխոսի Ադրբեջանի ղեկավարության հետ»․ Պեսկով «Հայրենիք» զարգացման հիմնադրամը Հայաստանի և Արցախի Զինված ուժերին պատերազմական իրավիճակում աջակցելու նպատակով սկսում է սննդամթերքի, առաջին անհրաժեշտության և բժշկական պարագաների հավաքագրում

Սուրբ Սոֆիայի տաճարի խորհուրդը․ Էրդողանը փուլ առ փուլ ի չիք է դարձնում Աթաթուրքի ռեֆորմները

Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերածելու Էրդողանի որոշումն աշխարհում համար մեկ նորություններից մեկն էր դարձել: Կան բազմաթիվ եկեղեցիներ, որոնք Թուրքիայում, և ոչ միայն Թուրքիայում, մզկիթների են վերածվել, նաև կան մզկիթներ, որոնք, հակառակը, եկեղեցիների են վերածվել, մասնավորապես՝ Իսպանիայում։ Սակայն Սուրբ Սոֆիայի տաճարն այդ բոլոր դեպքերից տարբերվում է, որովհետև ժամանակին օսմանցիների համար այն իսլամական աշխարհում առաջնորդություն նվաճելու խորհուրդն ուներ, և հիմա այդ խորհուրդը վերականգնելու փորձն է արվում: Կրոնական գիտակցություն ունեցող մարդկանց համար նման խորհրդանիշներն առաջնային են և դրանք ընդունվում են առանց քննադատության։ Թուրքիան գնում է դեպի իսլամիզմ՝ վերականգնելով իր կորսված ավանդույթները, և այդ առումով կարևոր է հասկանալ շարքային թուրքերի մտածողությունը ու դրա հնարավոր քաղաքական հետևանքները։

Կոստանդնուպոլսի նվաճման խորհուրդը

Էրդողանի վարկանիշը Թուրքիայում անկում է ապրում, ընտրությունների ժամանակ նրա կուսակցությունն ամենախոշոր քաղաքներում պարտվել է և նման քայլով նա փորձում է իր վարկանիշը բարձրացնել: Դա էրդողանի խնդիրն է, մեզ այլ հարց է հետաքրքրում, թե ի՞նչ խորհուրդ այդ տաճարն ունի շարքային թուրքի համար և այդ իմաստով ինչո՞ւ է տաճարը մզկիթի վերածելը նրա վարկանիշը բարձրացնում: Դա ակնհայտորեն քաղաքական ակտ է, որը կարող է հեռու գնացող հետևանքներ ունենալ։ Այս հարցի պատասխանը գտնելու համար ստիպված ենք պատմական էքսկուրս կատարել:

Թուրքիայում ֆիլմերն ու սերիալները պրոպագանդայի հզոր միջոցներ են, որոնց շնորհիվ կոդավորում են հանրության գիտակցությունը՝ դրանք քաղաքական ու գաղափարախոսական նշանակություն ունեն: 2012-ին Թուրքիայում մեծ աղմուկ էր հանել Կոնստանդնուպոլսի գրավման մասին «Նվաճում 1453» ֆիլմը։ Այն սկսվում է Մուհամմադ մարգարեի տան դրվագով, որտեղ նա ասում է, որ «Կոնստանդնուպոլսն անպայման գրավվելու է, և այն գրավողը մեծագույն զորավարն է լինելու» (ֆիլմը տես այստեղ):

Այս խոսքերը նշված են հադիսներում` Մուհամմադի վարքի ու խոսքերի մասին ժողովածուներում, որտեղ բերվում են մարգարեի խոսքերը. «Կոստանդնուպոլսն անպայման նվաճվելու է, և որքան հրաշալի է այն էմիրը, որքան հրաշալի է այն զորքը, որոնք դա կանեն»:

Կոստանդնուպոլսի նվաճումը «Ալլահի կամքն» է, որը փոխանցվել է մարգարեի միջոցով: Մուսուլմանների համար դա սրբագործված առաքելություն է, և նա, ով այդ կամքը կկատարի, հատուկ կարգավիճակ է ստանում: Դա Օսմանյան խալիֆաթի սկիզբն է կարելի համարել, սակայն որի համար պետք էր նվաճել նաև մուսուլմանների համար սուրբ քաղաքները՝ Մեքքան ու Մեդինան, որը կատարեց Սելիմ Յավուզ սուլթանը 1517-ին․ Օսմանյան սուլթանատը պաշտոնապես հռչակվում է խալիֆաթ, իսկ սուլթանը՝ արդեն նաև խալիֆը, իսլամական աշխարհի առաջնորդ։ Խալիֆը Մուհամմադի «ժառանգորդն» է՝ տեղապահը, ճիշտ այնպես, ինչպես Հռոմի պապերը հանդիսանում են Պետրոս առաքյալի տեղապահները։

Սուրբ Սոֆիայի տաճարի նշանակությունը

Խորհրդանիշների դերը պետական կյանքում առաջնային և սակրալ նշանակություն ունեն։ Իսկ հավատքի խորհրդանիշներն ու խորհուրդները միավոր են մեծ քանակությամբ մարդկանց, նաև ապահովում են իշխանությունների լեգիտիմությունը։

Կոնստանդնուպոլսի գրավումը մուսուլմանների համար «Ալլահի կամքի» կատարում է նշանակում, այսինքն՝ կրոնական առաքելության ակտ է, իսկ Կոնստանդնուպոլսի կրոնական խորհրդանիշը Սուրբ Սոֆիայի տաճարն էր՝ հարյուրամյակներ ողջ աշխարհի ամենամեծ տաճարը, այն ժամանակվա ճարտարապետության գլուխգործոցն ու Բյուզանդական կայսրության խորհրդանիշը։ Պատահական չէր, որ Կոնստանդնուպոլսի գրավումից հետո անմիջապես տաճարը մզկիթի վերածվեց՝ դա իսլամի հաղթանակն էր ընդդեմ քրիստոնեության։

Աթաթուրքը փոխեց Թուրքիայի հարյուրամյակների քաղաքական բովանդակությունը՝ վերացրեց խալիֆայությունը, ստեղծեց աշխարհիկ պետություն, ամենադաժան եղանակներով պայքարում էր կրոնավորների դեմ (անգամ ցուցադրաբար մոլլաներին կախաղան բարձրացնելով և օրեր ի վեր նրանց այդ վիճակում թողնելով, որ բոլորը տեսնեն), վերացրեց սուլթանությունը՝ հայտարարելով հանրապետություն, լեզվի ռեֆորմներ արեց՝ մաքրելով լեզուն օսմանյան դարձվածքներից և Ղուրանի լեզվի` արաբերենի ազդեցությունից, հագուստի ռեֆորներ իրականացրեց՝ արգելելով կրոնական նշանակության հագուսները` տղամարդկանց ավանդական գլխարկներն և կանանց գլխաշորերը և այլն: Դրանք բնակչության մեծամասնության համար սրբապղծություններ էին: Ռեֆորմների շարքում էր Սուրբ Սոֆիայի տաճարը թանգարանի վերածելը: Դա նույնպես շատ մեծ խորհրդանշական քայլ էր, որով լուծարվում էր Կոնստանդնուպոլսի գրավման սակրալ նշանակությունը: Ավելին, մայրաքաղաքը տեղափոխվում է Անկարա՝ դրանով նսեմացնելով Կոնստանդնուպոլսի՝ որպես քրիստոնեական կայսրության գրավման իսլամական առաքելության խորդանիշը:

Վերադարձ ակունքներին. Էրդողանն՝ ընդդեմ Աթաթուրքի

Էրդողանը փուլ առ փուլ ի չիք է դարձնում Աթաթուրքի ռեֆորմները: Փաստացի բոլոր ռեֆորմները ետ են շրջվում, և պատահական չէ, որ այսօրվա Թուրքիան արդեն տարածքային ակնկալիքներ ունի հարևան երկրներից՝ իրեն հռչակելով Օսմանյան Թուրքիայի ժառանգորդ։ Պետական քարոզչության հիմքում այլևս իսլամն է՝ թույլատրում և խրախուսում են գլխաշորերի կրումը, կրոնական կրթության ծաղկում է սկսվել, ամենաբարձր ատյաններում խոսվում է նեոօսմանիզմի և խալիֆայության վերականգնման մասին: Անգամ սկսել է քննարկել մայրաքաղաքն Անկարայից Ստամբուլ տեղափոխելու հնարավորությունը: Փողոցներում Աթաթուրքի նկարները սկսում են փոխարինվել Էրդողանի պատկերներով:

Այս շարքում Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի վերածելը մեծ նշանակություն ունեցող խորհրդանշական քայլ էր:

Այս ամենը կատարվում է մեր հարևան երկրում` Թուրքիայում: Փաստացի մենք ձեռք ենք բերում «նոր հարևան»՝ սա այլևս այլ երկիր է, Աթաթուրքի Թուրքիան չէ, ինչը մենք պետք է գիտակցենք և հետևություններ անենք։

Ստեփան Դանիելյան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan