Արցախում արտակարգ իրավիճակի ժամկետը երկարաձգվել է Հուլիսի 5-ից 11-ը արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում, հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 150 անգամ Մայիսյան հուլիս 2020. Գագիկ Սուրենյանի
11
Եթե Մամեդյարովը պաշտոնանկ արվի, ապա կնշանակի, որ պատերազմական գործողությունները կդառնան անխուսափելի Երեք կուսակցությունների աշխատանքային խմբի գնահատականը կորոնավիրուսի համավարակին հակազդելու` իշխանության գործողությունների վերաբերյալ Ոստիկանը մե՞րն է. կա՛մ Փաշինյանն է լեգիտիմ, կա՛մ Հայաստանը Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 489, մահվան՝ 16 նոր դեպք․ վարակվածների ընդհանուր թիվը 31 392 է Տնտեսության իրական հատվածը․ հետաքրքիր ու հակասական տվյալներ ԵԽ-ում Հայաստանի ներկայացուցչի հանդիպումը ՄԻԵԴ նախագահի հետ պարզաբանման կարիք ունի. Սիրանուշ Սահակյան. Տեսանյութ Քաղաքապետարանը 1 ամիս ժամանակ տվեց հնամաշ իրերի շուկայի առևտրականներին՝ քննարկելու աշխատելու այլ վայրեր. տեսանյութ Հեռավար հանդիպմանը Ռոբերտ Քոչարյան հուսադրել է համակիրներին, նշելով, որ մեր երկիրն ու ժողովուրդն ավելի բարդ ու ճակատագրական իրավիճակներ են հաղթահարել. Տեսանյութ Մոսկվայում հայտարարել են ԱՄՆ-ի կողմից Հայաստանը «արտաքին վերահսկողության տակ վերցնելու» մասին. ВЗГЛЯД Արտաշես արքայի ժամանակների մեր հայրենակիցը նույն բանը նկատի չի ունեցել, ինչ մենք ենք այսօր նկատի ունենում հայ ասելով. Նիկոլ Փաշինյան Գլխավորը Կորոնավիրուսի մասին
Ինչո՞ւ քրիստոնեական աշխարհը կռիվ չտվեց Սուրբ Սոֆիայի տաճարի համար. Նաիրա Զոհրաբյան Հայի տականքը հենց այպսին է լինում Նիկոլը փորձում է ժողովրդին դարձնել հնազանդ զանգված, որպեսզի հեշտ իշխի Արցախում արտակարգ իրավիճակի ժամկետը երկարաձգվել է ՀՔԾ-ն գնացել է գործարքի և չի կարող իր գործարքին հակառակ բացահայտումներ անել. Վահագն Հարությունյան Ձեզ նախարար են նշանակել, ոչ թե ուսուցչապետ կամ ազգի դաստիարակ 30-ամյա Նարեկ Սարդարյանը որոնվում է որպես անհետ կորած Ալիևի վերջին հայտարարությունն ի՞նչ առնչություն կարող է ունենալ Հայաստանի ներքաղաքական վերջին զարգացումների հետ. Տեսանյութ Վիրուսն ի՞նչ անի, ախր, մարդը մարդ չի, զզվում եմ…Սոնա Շահգելդյանը սարսափելի տեսանյութ է տարածել. Տեսանյութ «Մենք պետք է հասկանանք, որ եթե որևէ որակով բան ենք ուզում, ապա դրա արժեքը բարձր է». «Իմ քայլի» պատգամավոր Սուրեն Գրիգորյանը` պետական պաշտոնյաների բարձր աշխատավարձ ստանալու մասին Արտագաղթելու եք, որ ի՞նչ, էն Գլենդելից լայվ մտնողների պես լայվ մտնեք ու մեզ պաշտպանե՞ք կամ էլ հայհոյեք Եթե Մամեդյարովը պաշտոնանկ արվի, ապա կնշանակի, որ պատերազմական գործողությունները կդառնան անխուսափելի Ո՞ւր է Երեւանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը. ՀՅԴ Երեւանի քաղաքային կոմիտե Հուլիսի 5-ից 11-ը արցախա-ադրբեջանական հակամարտ զորքերի շփման գոտում, հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 150 անգամ Երեք կուսակցությունների աշխատանքային խմբի գնահատականը կորոնավիրուսի համավարակին հակազդելու` իշխանության գործողությունների վերաբերյալ Մոմավառություն Կասկադում՝ ի հիշատակ Կարեն Վարդանյանի Մենք պետք է հասկանանք, որ եթե որևէ որակով բան ենք ուզում, ապա դրա արժեքը բարձր է. «Իմ քայլի» պատգամավորը` պետական պաշտոնյաների բարձր աշխատավարձ ստանալու մասին Վաղն էլ կասեն՝ Հայոց պատմությունը պետք չի առանձին դասավանդել Շառլ Ազնավուրի հրապարակում բացվելու է Աղասի Այվազյանի անվանական աստղը ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն մեկնաբանել է Սուրբ Սոֆիան մզկիթի վերածելու որոշումը Երևանում ավտոմեքենաներ են բախվել. կան վիրավորներ Ադրբեջանական լրատվամիջոցները կեղծ լուրեր են հրապարակում Արցախում զինծառայողների մահվան մասին. ԱՀ ՊՆ արձագանքը Արմեն Սարգսյանն իր անձնական միջոցներով կօժանդակի Ստեփանակերտի ծննդատան վերազինմանը Գյումրու ինֆեկցիոն հիվանդանոցում կորոնավիրուսով 84 հիվանդ է բուժվում Երբ տեղի կունենա Ակտաու-Երևան չարտերային չվերթը Մայիսյան հուլիս 2020. Գագիկ Սուրենյանի Պարգևավճարի համար գումար կա,իսկ ժողովրդի օգնության համար`չկա Քիմ Քարդաշյանը նկարահանվել է իր բրենդի գովազդում. Լուսանկարներ Ոստիկանը մե՞րն է. կա՛մ Փաշինյանն է լեգիտիմ, կա՛մ Հայաստանը Մենք մեզ չպետք է հիմարի պես պահենք միջազգային հարթակում․ Պուտին Վրաստանում կորոնավիրուսի դեպքերի թիվն ավելացել է 8-ով Մխիթարյանը շնորհավորել է Շախտյորին. Տեսանյութ Սուրբ Սոֆիայի տաճարին մզկիթի կարգավիճակ վերադարձնելու որոշմամբ թուրքական իշխանությունները վերահաստատեցին քաղաքակրթությունների հանդեպ իրենց այլատյաց կեցվածքը․ ԱՀ նախագահ Պարզվում է պատգամավորները մարտին «մարդասիրական քայլ» չեն կատարել ու այդ ամսին կրկնակի պարգևատրումներ են ստացել Որոշ բարձրագույն պաշտոնյաների ներգործությամբ՝ ընտանիքիս հանդեպ կատարված հարձակման քրեական գործը կարճվելու է Արցախում կորոնավիրուսի հաստատված դեպքերի թիվը Մանրամասներ՝ կորոնավիրուսից մահացած քաղաքացիների վերաբերյալ Թուրքիան իր նախագահի ներկա նախաձեռնությամբ շարունակում է հոգևոր և մշակութային արժեքներ ոտնահարելու, պատմությունը նենգափոխելու իր վարքագիծը. Արամ Ա Կաթողիկոս Պարոն Սերժ Թանկյան, Դուք պետք է ուտեք այն բորշը, որ ինքներդ եք եփել Արցախ մուտք գործելու պայմանները խստացվել են. Տեսանյութ Մեր եկեղեցին տեսել է, թե ինչպես է պատմության գետը տանում բոլշևիզմի դին, կտեսնի նաև նիկոլականության դին նույն գետի ալիքներում Խաբա՞ր եք ավետարանական սատանիստների կենտրոնը որտեղ է գտնվում. Բա, որ իմանաք Մարտի 1-ում ինչ առանցքային դեր են խաղացել դրանք Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 489, մահվան՝ 16 նոր դեպք․ վարակվածների ընդհանուր թիվը 31 392 է Եթե համացանցում հայհոյելը համարվեր օլիմպիկական մարզաձև՝ կունենայինք սպորտային Ուշունցի օլիմպիական հավաքական․ Մկրտիչ Արզումանյան Հանրային հեռուստաընկերության եթերում ծաղրում ու պիտակավորում են անձանց «Հեռավար կրթությունը սարսափելի է. դպրոցներն աշնանը պետք է վերաբացվեն». Թրամփ WITSA-ն հպարտ է, որ Կարենին է շնորհել իր բարձրագույն մրցանակը. ցավակցական ուղերձ «Քեզ 48 ժամ․ սպասում եմ պատասխանիդ»․ Գևորգ Պետրոսյան 36-ամյա զինծառայողը Կոտայքի մարզում Mercedes-ով բախվել է բետոնե էլեկտրասյանը Էրիկ Գրիգորյանին փոխարինող չեն գտնում. ինչ ճակատագիր է սպասվում նախարարությանը. Տեսանյութ

Վրաստանը կանգնած է նոր հեղափոխության շեմի՞ն. ինչպե՞ս այն կարող է ազդել Հայաստանի վրա

Վրաստանում նոյեմբերի 14-ից սկսվեց քաղաքական ճգնաժամի հերթական ցիկլը, որի ավարտը խիստ անկանխատեսելի կարող է լինել: Թբիլիսիի կենտրոնում ընթացող ցույցերը կարող են պերմանենտ բնույթ կրել, և չի բացառվում նույնիսկ, որ հերթը հասնի արտահերթ ընտրությունների:

Ի՞նչ է պահանջում ընդդիմությունը և ինչո՞ւ կրկին Վրաստանը ալեկոծվեց

Բանն այն է, որ սույն թվականի ամռանը, երբ ընդդիմությունը կրկին պահանջում էր իշխանությունների հրաժարականը՝ կապված այսպես կոչված ռուս պատգամավոր Գավրիլովի խնդրի հետ, իշխանության հետ եկան այն փոխզիջման, որ աշնանը իշխանությունը կփոխի Ընտրական օրենսգիրքը, մեծամասնական ընտրական համակարգը ամբողջովին կվերացվի, իսկ կուսակցությունների անցողիկ շեմը կդառնա զրոյական: Հիշեցնենք, որ այդ երկրում հերթական խորհրդարանական ընտրությունները պետք է անցկացվեն հաջորդ տարի՝ 2020 թվականին:

Իշխանությունների հենց այդ խոստման դիմաց ընդդիմությունն ամռանը դադարեցրեց ցույցերը:

Եվ ահա մի քանի օր առաջ՝ նոյեմբերի 14-ին, խորհրդարանում Ընտրական օրենսգրքի շուրջ փոփոխությունները իշխանությունը փաստացի տապալեց: Իր կողմից խոստացված պահանջը իշխանությունը փարիսեցիաբար դրժեց:

Հասկանալու համար, թե ինչպես դա եղավ, ներկայացնենք այսօրվա Վրաստանի խորհրդարանի քաղաքական ներկապնակը:

Ի՞նչ է իրենից ներկայացնում այսօր Վրաստանի քաղաքական դաշտը

Այսօրվա Վրաստանի հիմնական քաղաքական դերակատարները խորհրդարանում են: Վրաստանի խորհրդարանը կազմված է 150 պատգամավորից, որոնցից 77-ը ընտրվում են կուսակցական համամասնական ցուցակներով, իսկ 73-ը՝ մեծամասնական ընտրակարգով: Պարզ է, որ մեծամասնականով ընտրված պատգամավորների ճնշող մեծամասնությունը դառնում է իշխանամետ: Արդյունքում, այսօրվա խորհրդարանի 150-ից 116-ը ներկայացնում են իշխող «Վրացական երազանք»-ը: Մնացած ընդդիմադիր պատգամավորներից 21-ը ներկայացնում են «Եվրոպական Վրաստան»-ը, որի ղեկավարը Դավիթ Բաքրաձեն է, 6-ը Սահակաշվիլիի «Ազգային շարժումն» է և վերջապես մյուս 6-ը ռուսամետ համբավ ունեցող «Վրաստանի հայրենասերների ալյանսն» է, որը ղեկավարում են Իրմա Ինաշվիլին և Դավիթ Մոուրավին:

Ինչպես Վրաստանում կատակում են, վերջիններս ավելի շատ լինում են Մոսկվայում, քան Թբիլիսիում:

Իր հերթին մյուս երկու ընդդիմադիր միավորները չեն էլ թաքցնում, որ իրենց կողմնորոշումը դեպի Արևմուտքն է և իշխանությունները քննադատվում են իրենց կողմից՝ որպես «ոչ հետևողական արևմտյան ուղու կողմնակիցներ»:

Վերջիններիս կապերը այդ երկրում գործող արևմտյան դեսպանատների հետ բացահայտ բնույթ են կրում: Իսկ ամերիկյան դեսպանի դերակատարումը Վրաստանում հիշեցնում է խորհրդային ժամանակների ազգային հանրապետությունների 2-րդ քարտուղարների դերին, որոնք սովորաբար ազգությամբ ռուս էին և նշանակվում էին Կրեմլից՝ առանց հաշվի առնելու տեղի սպեցիֆիկաները:

Ինչ վերաբերում է իշխող ուժին, ապա վերջինս գտնվում է փաստացի օլիգարխ Բիձինա Իվանիշվիլիի վերահսկողության տակ և կառավարվում է անմիջականորեն իր կողմից: Իսկ երկրում գործող պետական ինստիտուտները, փաստացի, այս օլիգարխին կից կառույցներ են: Իհարկե դա չի նշանակում, որ Իվանիշվիլին այդ երկրի տեր ու տիրակալն է: Սակայն ակնհայտ է, որ կառավարման այս մոդելը եկել է իր տրամաբանական ավարտին: Քանզի այս կառավարման մոդելում չափից դուրս շատ քավության նոխազների դերակատարներ կան, սակայն պատասխանատվության ինստիտուտը խիստ լղոզված բնույթ ունի:

Հանրային կարծիքի ուսումնասիրման բոլոր չափագրումները ցույց են տալիս, որ իշխանությունների վարկանիշը գտնվում է խիստ ցածր վիճակում: Մասնավորապես Իվանիշվիլիի դրական վարկանիշը տատանվում է 32-ից 35 տոկոսի տիրույթում, մինչդեռ նրա բացասականը կայուն 55-ից 60 տոկոսի է հասնում:

Այդ երկրի նախագահ Սալոմե Զուրաբիշվիլիի բացասական վարկանիշը 70-ից չի իջնում: Իսկ վարչապետները այնքան արագ են փոփոխվում, որ շարքային քաղաքացիները մինչև վերջ չեն էլ հասցնում լիարժեքորեն ճանաչել նրանց: Իսկ ճանաչելուց հետո էլ դեռ ոչ մի վարչապետի հանդեպ դրականը չի գերազանցել բացասական վերաբերմունքին: Օրինակ, ներկայիս վարչապետ Գախարիային, այս կամ այն չափով, վստահում են հարցվածների մոտ 40 տոկոսը, իսկ չվստահողների քանակը տատանվում է 60 տոկոսի սահմաններում:

Սակայն իշխանության հանդեպ անվստահությունը դեռ չի նշանակում, որ մարդիկ վստահում են ընդդիմությանը: Օրինակ, Սահակաշվիլիի բացասական վարկանիշը երբեք 60 տոկոսից ավելի պակաս չի եղել: Հետևաբար, նրա կուսակցության հանդեպ նույնպես մեծ վստահություն չկա:

Ռուսամետներ Բուրջանաձեն և «Հայրենասերների» առաջնորդ Ինաշվիլին նույնպես մեծ վարկանիշ չունեն:

Միակ քիչ թե շատ վարկանիշ ունեցողը «Եվրոպական Վրաստանի» առաջնորդ Բաքրաձեն է, սակայն նա էլ ազդեցիկ և խարիզմատիկ առաջնորդի համբավ չունի: Հերիք է նշել, որ անցած նախագահական ընտրություններում նա հավաքել էր ձայների ընդամենը 10 տոկոսը՝ զիջելով ոչ միայն իշխանության ներկայացուցիչ Սալոմե Զուրաբիշվիլիին, այլև Սահակաշվիլիի հետնորդ Գրիգոլ Վաշաձեին:

Այսինքն, եթե ամփոփենք վերը նշվածը, ապա կարող ենք արձանագրել, որ այսօրվա Վրաստանում առկա է վստահության լուրջ ճգնաժամ ոչ միայն իշխանությունների, այլև երկրի ողջ քաղաքական դաշտի հանդեպ:

Այսօր Վրաստանում հանրությունը քաղաքական դաշտում չի վստահում ոչ մեկի: Սակայն մյուս կողմից, դա չի նշանակում, որ այս պայմաններում իշխանությունը ունի ազատ գործելու ինդուլգենցիա:

Անցած նոյեմբերի 14-ին քվեարկության արդյունքները կարող են ճակատագրական լինել Իվանիշվիլիի համար:

Ի՞նչ կատարվեց այդ օրը

Իշխանությունը, ինչպես նշեցինք, խոսք էր տվել փոփոխել ընտրական օրենսգիրքը, սակայն այդ օրը իշխանամետ պատգամավորներից փոփոխության օգտին քվեարկեցին միայն 105-ը, որի արդյունքում էլ այդ փոփոխությունը չանցավ: Ֆորմալ տեսանկյունից իշխանությունները հայտարարում են, որ իրենք ուզում էին ընդունել այդ փոփոխությունները, սակայն, իբր իշխանության մեջ կային գործիչներ, որոնք համառորեն մերժեցին այդ փոփոխությունները: Իշխանության այս փաստարկները համոզիչ չեն ընդդիմության համար, մանավանդ, որ Թբիլիսիի քաղաքապետ Կախա Կալաձեն գրեթե բացահայտ խոստովանեց, որ «եթե ընդդիմությունը վստահ է իրեն զգում, ապա այս համակարգով էլ կարող է գնալ ընտրության»:

Իշխանությունների մյուս հակափաստարկն այն է, որ ընդդիմության երկու խոշոր միավորները՝ «Եվրոպական Վրաստանն» ու Սահակաշվիլիի «Ազգային շարժումը», որոնք Սահակաշվիլիի ժամանակ եղել են իշխանության մեջ, այն ժամանակ կտրականապես դեմ էին, որ Ընտրական օրենսգրքից մեծամասնական կարգը վերանար: Եվ այն ժամանակվա Իվանիշվիլիի թիմը ստիպված մասնակցեց ընտրություններին՝ Սահակաշվիլիի կողմից ընդունված ներկայիս Ընտրական համակարգով: Այսպիսով առաջացել է պարադոքսալ իրավիճակ: Այսօր Իվանիշվիլիի թիմակիցները իշխանության մեջ են, և ուրեմն դեմ են, որ Ընտրական օրենսգրքից մեծամասնական ընտրակարգը վերանա: Եվ ճիշտ հակառակը, Սահակաշվիլիի նախկին կողմնակիցները, երբ իշխանության մեջ էին, ատամներով պաշտպանում էին մեծամասնական համակարգը, իսկ երբ այսօր ընդդիմության մեջ են, նույնպես հետևողականորեն ցանկանում են ազատվել այդ համակարգից:

Քաղաքական ուժերի այսպիսի երկերեսանի պահվածքն էլ, իր հերթին, առաջացրել է վրաց հասարակության մեջ խոր անվստահություն բոլոր քաղաքական ուժերի հանդեպ:

Իվանիշվիլին և իր քաղաքական թիմը փորձում են օգտվել այս ապատիկ իրավիճակից և առանց ընտրական համակարգի փոփոխությունների անցկացնել ընտրությունները:

Սակայն նրանք հաշվի չեն առել այն հանգամանքը, որ ընտրական համակարգի փոփոխությունը, որը ենթադրում էր ոչ միայն մեծամասնական համակարգի վերացում, այլև զրոյական անցողիկ շեմ կուսակցությունների համար, սպասված էր երկրի բոլոր՝ փոքր ու մեծ ուժերի համար: Հակառակ պարագայում այդ քաղաքական ուժերի ճնշող մեծամասնությունը դուրս է մնալու խորհրդարան մտնելուց:

Մինչդեռ, եթե անցողիկ շեմը վերացվեր, ապա դրանից առաջինը կարող էր օգտվել նույն իշխանությունը: Դրա մասին դեռ այս տարվա ամռանը զգուշացնում էր Սահակաշվիլին՝ նշելով, որ այդ շեմի վերացմամբ շահագրգված է անձամբ Իվանիշվիլին: Քանզի վերջինս հեշտությամբ կարող է «գնել» փոքր կուսակցություններին՝ թույլ չտալով, որ ընդդիմությունը միավորվի: Սահակաշվիլին իրավացի էր, սակայն Իվանիշվիլին հավանաբար որոշեց «քիչ ծախսերով դուրս գալ» և դրժեց իր ամառվա խոստումը:

Սակայն կա այսպիսի ռուսական ասացվածք՝ «жадность фраера сгубила», ինչը նշանակում է, որ ագահության պատճառով կարելի է և տուժել, ինչը Իվանիշվիլիի մասով կարող է իրականություն դառնալ:

Փաստացի այսօր նա պատերազմ է հայտարարել երկրի ողջ քաղաքական դաշտին՝ հույս ունենալով, որ Վրաստանում տիրող ապատիան թույլ չի տա մեծ ցնցումներ: Սակայն նա մոռանում է, որ մերժելով բոլորին՝ նա սիներգիայի օրենքի համաձայն իր դեմ է տրամադրել բոլորին: Իսկ այդ դեպքում առաջանում է տոտալ մերժման գաղափար, որտեղ պոզիտիվը չկա, սակայն կա կոնկրետ մերժման սուբյեկտը:

Զարմանալի է, որ ինչ-որ պահից սկսած երկրի ղեկավարները կորցնում են ադեկվատությունը՝ համարելով, որ տվյալ պահին «իրենց դեմ խաղ չկա», և այդ իսկ պատճառով էլ կորցնում են իշխանությունը:

Ի՞նչ զարգացում սպասել Վրաստանում

Ակնհայտ է, որ իշխանությունն այս հին օրենսգրքով չի կարող համոզել քաղաքական ուժերին մասնակցել ընտրություններին: Կամ ինչ-որ պահի իշխանությունը ստիպված կվերադառնա օրենսգրքի փոփոխման խնդրին, կամ էլ ընդդիմությանը կհաջողվի տապալել իշխանությանը և ձևավորել ժամանակավոր կառավարություն ընտրություններ անցկացնելու համար:

Առաջին տարբերակում իշխանությունը կգնա ընտրության արդեն բարոյապես պարտված, իսկ երկրորդի դեպքում ականատես կլինենք փաստացի նոր հեղափոխության:

Ինչպիսի՞ ազդեցություն կարող է թողնել այս ամենը Հայաստանի վրա

Ամենավատն այն է, որ այսօր Վրաստանում չկա քիչ, թե շատ կայուն և կանխատեսելի քաղաքական ուժ, ով կարող է ձևավորել նոր կայուն իշխանություն: Իսկ դա նշանակում է, որ գալիք տարվանից մենք կունենանք հարևան, որտեղ կլինի թույլ իշխանություն: Սովորաբար թույլ կենտրոնական իշխանության դեպքում այդ երկրի վրա մեծանում է դրսի ազդեցությունը, քանզի քաղաքականությունը բաց չի սիրում:

Իսկ աշխարհաքաղաքական այսպիսի պայքարի պարագայում Վրաստանում այն կարող է արտահայտվել ամենաբիրտ ձևերով՝ դրանից բխող հետևանքներով նաև մեզ համար:

Երվանդ Բոզոյան

Քաղաքական մեկնաբան

Politeconomy.org

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan