Աննա Հակոբյանը մեծահարուստներին նորից հավաքել է «Դվինում». Տեսանյութ «Այս մարդիկ ունեն իրենց անցյալը, և անցյալն ու այսօրվա իրենց խոսքերը չեն համապատասխանում իրար»․ Անդրանիկ Միհրանյան. Տեսանյութ Պետության գլխին կանգնած մարդն ասում է՝ կջարդի պետական համակարգը
16
Արամ Զավենիչը վախեցա՞ծ է Փաշինյանի՝ 1991-ից սկսված գործերը քննելու մտադրությունից Փաշինյանի մոտեցումը, փաստացիորեն, սպասարկում է Ադրբեջանի ազգային և պետական շահերը. Վիտալի Բալասանյան Wizz Air բյուջետային ավիաընկերության ներկայացուցչի մասնակցությամբ ասուլիսը․ ուղիղ «Դառնում ենք Բաղդադ». Սուրենյանը խոստացել է` օդի ջերմաստիճանն էլի կբարձրանա Նիկոլ Փաշինյանն՝ ընդդեմ պետական կառավարման համակարգի Ազատ Արշակյանը Հովիկ Աղազարյանին համարում է իշխանության մեջ ներդրված «հակահեղափոխակա՞ն» Հակառակորդը խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը շուրջ 140 անգամ «Ադեկվադ դիսկուրս»՝ նվիրված Արցախյան հարցին. Ուղիղ Արա Գալոյան. Շինարարությունն այս տարի «Անդրանիկ Քոչարյանը փոխանցել է, որ լքեմ երկիրը, որովհետև Նիկոլը հրաման է տվել, որ ինձ բռնեն». Ռուբեն Հայրապետյան. Տեսանյութ
Երևանի ավագանու արտահերթ նիստը շատ բուռն է ընթանում` ուղիղ Արամ Զավենիչը վախեցա՞ծ է Փաշինյանի՝ 1991-ից սկսված գործերը քննելու մտադրությունից Փաշինյանի մոտեցումը, փաստացիորեն, սպասարկում է Ադրբեջանի ազգային և պետական շահերը. Վիտալի Բալասանյան Երևանում 26-ամյա երիտասարդը կրակել է ոստիկանության մեքենայի վրա Մարիամ Փաշինյանը մեքենաից չի իջնում, քանի թիկնապահները դուռը չեն բացում Գանձաքար գյուղում հայտնաբերվել են ամուսինների դիեր Wizz Air բյուջետային ավիաընկերության ներկայացուցչի մասնակցությամբ ասուլիսը․ ուղիղ ՍԴ դատավորների «պարապության նպաստ»-ը և Արմեն Սարգսյանը Հայտնում եմ, որ որպես քաղաքացի ունեմ իմ քաղաքացիական դիրքորոշումը «Հայփոստ»-ի աշխատակիցը յուրացրել է քաղաքացու կենսաթոշակը Ոստիկանները տաք հետքերով հայտնաբերել են Կարմիր գրքում գրանցված Բեզոարյան այծին սպանողին. լուսանկար Ահազանգ. Ոստիկանը՝ ապօրինի եւ դաժան շնամարտերի մասնակից «Նախահարսանեկան» հետազոտություն Ադրբեջանում․ 135 մարդու մոտ ՁԻԱՀ է հայտնաբերվել «Դառնում ենք Բաղդադ». Սուրենյանը խոստացել է` օդի ջերմաստիճանն էլի կբարձրանա Ղարաբաղյան հակամարտության հարցով խոսացողների 90%-ը նստած ա մանիպուլյացիաների վրա. Արմեն Վարդանյան Ավտոմեքենան դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից և ընկել ձորակը Խորհրդի նիստ՝ ԱԱԾ-ում. ԱԱԾ պետը ցուցումներ և հանձնարարականներ է տվել Ըստ Դանիել Իոաննիսյանի՝ Նիկոլ Փաշինյանը սուտասան է Էրիկ Անթառանյանին խնդրել են ազատման դիմում գրել․ պատճառն Արսեն Բաբայանի հետ արված լուսանկարն է «Էսօր ու՞մ տուն շնորհքով ներխուժենք…»․ Մկրտիչ Արզումանյան Լույս չի լինելու Էրդողանը ԱՄՆ-ին սպառնացել է ճանաչել հնդկացիների ցեղասպանությունը՝ ի պատասխան Հայոց ցեղասպանության ընդունմանը Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը վերահսկվում է «Բաց հասարակության հիմնադրամներ»-ի կողմից Չեն ասում, թե ինչ որակի ասֆալտապատումներ են անում Ես ամոթից կմեռնեի. Արսեն Բաբայան Նիկոլ Փաշինյանն՝ ընդդեմ պետական կառավարման համակարգի Կա՛մ դու մուծվում ես «Իմ քայլը» և «Ժպիտների քաղաք» հիմնադրամներին, կա՛մ 6-րդ վարչության աշխատակիցները հայտնվում են քեզ պատկանող «տարածքներում» Թալին, Ապարան, Աշտարակ քաղաքներում, Լանջիկ գյուղում առկա է մառախուղ Երևանում կոտրել են միանգամից մի քանի արագաչափ Պատմական զուգահեռներ կամ ճակատագրի հեգնանքը «Աջակողմյան ղեկը Հայաստանում փոխելը թակարդ է». քաղաքացին ահազանգում է Կադրեր Միհրան Ծառուկյան և Արփի Գաբրիելյանի հարսանիքից Լրիվ դառնում ենք Բաղդադ Աննա Հակոբյանը մեծահարուստներին նորից հավաքել է «Դվինում». Տեսանյութ Ռուբեն Հայրապետյանն էլ խղճի խայթից դրդված էս անշնորհակալ ուրացողին վերցնում ու տանում է Գերմանիա՝ բուժելու. մի չհրապարակված պատմություն «Այս մարդիկ ունեն իրենց անցյալը, և անցյալն ու այսօրվա իրենց խոսքերը չեն համապատասխանում իրար»․ Անդրանիկ Միհրանյան. Տեսանյութ Կրակոց` Աբովյանում. վարկային կազմակերպության մասնաճյուղը թալանելիս բռնվել է գողերից մեկը Ավտոմեքենան ընկել է Երևանյան լիճը. 15-ամյա վարորդի վիճակը կայուն ծանր է Այո տոնածառը բնական է ու փոքր, բայց մարդիկ երջանիկ են և հոգով հարուստ. Լուսանկար Մխիթարյանը «Ռոմա»-ի ընդհանուր հայտացուցակում է 11-ամյա վազորդուհին եռակի ոսկե մեդալակիր է դարձել՝ վազելով ինքնաշեն կոշիկով Էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Երևանում և մի շարք մարզերում Ազատ Արշակյանը Հովիկ Աղազարյանին համարում է իշխանության մեջ ներդրված «հակահեղափոխակա՞ն» «Մենք թքում ենք ԱՄՆ-ի Սենատի ընդունած բանաձևի վրա». թուրք պատգամավոր Ես վստահ եմ, որ արցախյան հարցի բանակցային սեղանին կա փաստաթուղթ, ավելին՝ այն խոստումների դիմաց տարածքային զիջումներ անելու մասին է․ Դ․ Շահնազարյան Հակառակորդը խախտել է հրադադարի պահպանման ռեժիմը շուրջ 140 անգամ Բաքվի բռնապետական վարչակարգի արտգործնախարարը մեզ, ըստ էության, սպառնում է, ասպես կոչված, «ռազմավարական համբերությամբ» Քըրք Քըրքորյանը չի ցանկացել, դեմ է եղել նման ուշադրության դրսևորումներին Ճիշտ կանի առաջինը հրաժարականի դիմում գրի Մնացականյանը Իշխանությունն ունի փաստեր, որ Քոչարյանը բացարձակ անմեղ է

Ինչո՞ւ չեն կայանում կուսակցությունները․ չկայացած կուսակցություններ, չինքնորոշված քաղաքացիական հասարակություն. մաս 3-րդ

«Նույնիսկ լավագույն կուսակցությունն իրենից

ներկայացնում է դավադրություն՝ ազգի մնացած հատվածի դեմ»։

Ջորջ Գալիֆաքս

Հայաստանի գործող իշխանությունները, կարծես թե, փորձում են միահեծան իշխանության բուրգ կառուցել։ Կառավարության, նախարարությունների և տեղական ինքնակառավարման մարմինների մի զգալի մասում մարդկանց ազատում են աշխատանքից և նշանակում իրենց լոյալ կադրերին։ Մի կողմ դնենք այդ գործընթացի օրինականության հարցը և փորձենք հասկանալ, թե ինչո՞ւ է դա տեղի ունենում կամ ի՞նչ է դա նշանակում։

Ռուսաստանի կուսակցությունների մասին Ռուսաստանի նահանգապետերից մեկի խոսքը դարձել է թևավոր․ «Ուզում էինք նոր կուսակցություն ստեղծել, բայց վերջում, ինչպես միշտ, ստացվեց ՍՄԿԿ (կոմունիստական կուսակցություն)»։ Ակնհայտորեն նա նկատի ուներ ՍՄԿԿ-ի կենտրոնացված, աստիճանակարգված կառուցվածքը, անհատական նախաձեռնություններից զուրկ կուսակցականներին, բոլորի միաձայն քվեարկությունները, այսինքն՝ ունիտար կառույց՝ կազմված կամազուրկ, կամակատար կարիերիստներից։

Մինչ իշխանափոխությունը Հայաստանի կուսակցությունները, մեծի մասամբ, ոչ թե երկրի զարգացմանը միտված կառուցներ էին, այլ իշխանությունը գրավելու և այն պահելու գործիքներ, որտեղ որոշումներն ընդունվում էին ոչ թափանցիկ եղանակով, իսկ ընտրությունները՝ «ձայն բերելու» մրցավազքի էին վերածվել: Ինչ նպատակի համար ստեղծվում են կուսակցություններ, այդ նպատակին էլ ծառայում են։ Այս ամենը վերաբերում էր թե՛ իշխանական, թե՛ ընդդիմադիր կուսակցությունների մեծ մասին։

Հայաստանում զանգվածների ճնշմամբ կատարվել է իշխանափոխություն, սակայն չկան այն հուսադրող համակարգային և հոգեբանական փոփոխությունները, որոնք հույս կներշնչեն, որ ապագայում ևս նույնը չի շարունակվի։

Ժողովրդավարական ավանդույթներ ունեցող երկրներում պետական ապարատը և ընտրությունների միջոցով իշխանության եկած կուսակցությունն՝ իշխող կուսակցությունը, միմյանցից հստակորեն տարանջատված են։ Իշխող կուսակցության կադրերը զբաղեցնում են կառավարության քաղաքական պաշտոնները և ուղղորդում են պետության զարգացման ուղին, վարում արտաքին ու ներքին քաղաքականությունը, սակայն չեն միջամտում հաստատությունների բնականոն աշխատանքներին և չեն ազդում նրանց կադրային քաղաքականության վրա, իսկ պետծառայողների իրավունքները պաշտպանված են իշխող կուսակցությունների հնարավոր կամայականություններից։

Նման երկրներում տարանջատված են ոչ միայն իշխանության ճյուղերը, այլ պետական ապարատը՝ իշխող կուսակցությունների ամենաթողությունից։ Այս առումով պետք է տարանջատել «իշխող կուսակցություն» հասկացությունը, որը հատում է պառլամենտական կառավարման մոդելի երկրներին, «իշխանության կուսակցություն» հասկացությունից, որը բնորոշ է ավտորիտար երկրներին, երբ կուսակցությունը իրենով է անում կառավարման ողջ համակարգը։

«Իշխանության կուսակցությունը»՝ նախկին ՍՄԿԿ-ի ոճով, հակառակը՝ ձևավորվում է հենց իշխանության ներսում, ինչը բնորոշ է մասնավորապես նախկին խորհրդային երկրներին և ունի պատմական պատճառներ։ Մենք մի դեպքում գործ ունենք պառլամենտական տիպի կուսակցությունների հետ, իսկ մյուս դեպքում՝ ավտորիտար։

Կայացած պառլամենտական կառավարման մոդելի երաշխիքներն են իշխանության ճյուղերի տարանջատումը, անկախ դատական համակարգը, սակայն ամենակարևոր երաշխիքը, որն անիմաստ է դարձնում իշխող կուսակցության ներթափանցումը պետական հաստատություններ, դա սեփականության իրավունքի անսասան պաշտպանվածությունն է։

Իշխանության կուսակցության հիմնական առանձնահատկությունը հենց անվանման մեջ է արտահայտվում։ Իշխանությունը ձևավորում է կառավարման բուրգը, որը տարածվում է մինչև ամենահեռավոր գյուղը, վերահսկում է անգամ հավաքարարների կադրային բազան։

Նման երկրներում կառավարման համակարգը պարբերաբար հայտնվում է գաղափարական ու քաղաքական վակուումում, ինչը ճգնաժամի է հանգեցնում։ Դրանք արտակարգ իրավիճակներ են, որոնց հետևանքով տեղի են ունենում քաղաքական ցնցումներ։ Օրինակ՝ 1998-ին, երբ խորհրդարանում տեղի ունեցավ հայտնի «առնետավազքը», և փոխվեց իշխող պառլամենտական ֆրակցիան, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ստիպված էր հրաժարական տալ։ Նման ցնցումների դեպքում, երբ իշխանության կուսակցությունը կորցնում է գործադիր իշխանության նկատմամբ իր վերահսկողությունը, այն միանգամից փլուզվում է։

Կարճ ասած, «իշխանության կուսակցությունը» ձևավորում է իշխանական էլիտան իշխանությունը պահելու և վերարտադրելու համար, իսկ մյուս կուսակցությունները կատարում են հաճախորդների դերակատարությունը՝ հանրության մոտ քաղաքական կյանքի տպավորություն ստեղծելու ու վերահսկողության տակ պահելու համար, իսկ պետության ողջ լծակները ներդրվում են կուսակցության նպատակների համար։ Այսպիսի մոդելում կարևոր է ուժեղ և անփոփոխ առաջնորդի գոյությունը, որը տարբեր կլանների տրոհված համակարգի երաշխավորի և դատավորի դերը կատարի։

Պատահական չէ, որ այն երկրներում, որոնց համակարգի հիմքը իշխանության կուսակցությունն է, կարևորվում է ավտորիտար առաջնորդի դերը։ Այսպիսի համակարգերը հիմնված են ստվերային պայմանավորվածությունների վրա, որը ոչ հրապարակային եղանակներով է ձեռքբերվում։ Նման պայմանավորվածությունների ժամանակ կարևոր է դառնում այն կենտրոնական սուբյեկտը, որը այդ պայմանավորվածությունների երաշխավորն է։ Առանց երաշխավորի՝ պայմանավորվածությունները դադարում են դեր կատարել և համակարգը փլուզվում է։ «Մերժիր Սերժին» նշանակում էր մերժիր այդ բոլոր պայմանավորվածությունները։

Նախկին համակարգի սուբյեկտները անտեր էին մնացել, և նրանք ստիպված էին որոնել նոր տեր, ում հետ պետք է պայմանավորվածությունների մեջ մտնել։ Այլ կերպ նրանք սովոր չեն ապրել։ Համակարգում յուրաքանչյուր ոք գիտի իր տեղը և յուրաքանչյուր քայլ, յուրաքանչյուր ներդրում, յուրաքանչյուր խոսք պետք է սանկցիավորվի, պետք է բարձր թույլատրություն։

Ժողորդավարական երկրներում մարդիկ սովոր են ապրել օրենքով, սակայն իրենց գործողությունների համար ոչ ոքից թույլտվություն չեն հարցնում։

Դատարանների նկատմամբ շարունակվող հարձակումները, ՍԴ-ին հայտարարված պատերազմը, ԱԺ-ում իշխող կուսակցության միաձայն քվեարկությունները, իշխանության կողմից սիրելի և անընդունելի խոշոր գործարարների խմբերի տարանջատումը ցույց են տալիս, որ Հայաստանում սկսված է նախկին ավտորիտար համակարգի վերականգնման գործընթացը։

Հոդվածի 1-ին մասն՝ այստեղ

Հոդվածի 2-րդ մասն՝ այստեղ

Ստեփան Դանիելյան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

Subscribe to our Telegram Channel
Websiite by Sargssyan