12
Ադրբեջանում հիստերիայի մեջ են ընկել Երևանում Լավրովի հայտարարություններից հետո Աղոթում եմ սպանված հայ հոգեւորականի համար. Հռոմի պապ Բանակցային սեղանին նոր փաստաթուղթ է, բայց... Տեսանյութ Աննա Դանիբեկյանի ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժվեց. Տեսանյութ Փաշինյանը ելույթ է ունենում Փարիզի խաղաղության համաժողովի վարպետաց դասին. Տեսանյութ Բրդբրդոց,գոռգոռոց. իշխանական պատգամավորները ԱԺ-ում հաշիվնե՞ր էին մաքրում. Տեսանյութ Դիվանագիտություն, միջազգային պոպուլիզմ և անպատասխանատվություն Արսեն Բաբայանն ազատ արձակվեց Փաստաթղթերն արդեն բանակցային սեղանին են. Մամեդյարովը՝ ԼՂ հակամարտության բանակցությունների մասին Ազգային ժողովում թեժ է. Արարատ Միրզոյանը պատրաստվում է ձայնից զրկել Գևորգ Պետրոսյանին. Տեսանյութ
Քրիստինե Պեպելյան նոր հումորային տեսահոլովակ է ներկայացրել Նաիրա Զոհրաբյանի մասին դրական հոդվածները շարունակում են գերակշռել Նիկոլ Փաշինյանը հարցազրույց է տալիս ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի մամուլի ծառայությանը. Տեսանյութ Ադրբեջանում հիստերիայի մեջ են ընկել Երևանում Լավրովի հայտարարություններից հետո Թե Նիկոլը և թե Արայիկը ընդամենը քաղցկեղի սիմպտոմներ են. սիմպտոմները չեղարկել փորձելիս մարդ իրավունք չունի մոռանալ բուն հիվանդության մասին Պոլսահայ պատգամավորն արձագանքել է հայկական գերեզմանոցի վրա կառուցված զբոսայգու թեմային Աղոթում եմ սպանված հայ հոգեւորականի համար. Հռոմի պապ Բոլոր «Իմքայլականները» պետք է տեղափոխվեն Նոր Կյանք գյուղ, քանի որ էս 1.5 տարի ա կոնկրետ նոր կյանք ա սկսվել իրենց մոտ, ի պահ հանձնված Rolex-ը վկա Նիկոլ Փաշինյանին կատարելապես հակացուցված է արտահայտվել կամ բանակցություններ վարել անգլերենով. Տեսանյութ Ուսանողնե՞րը ժողովուրդ չեն Սիսակ Գաբրիելյանն իր հայտարարությամբ, ըստ էությամբ, փչացրեց «երաշխավորագիր» կոչվող էս էժան բեմականացումը Սա թող լինի Ձեզ նվեր Ադրբեջանի կողմից. ադրբեջանցին՝ Փաշինյանին. Տեսանյութ Բանակցային սեղանին նոր փաստաթուղթ է, բայց... Տեսանյութ Էմանուել Մակրոնի հետ երկկողմ հանդիպում ենք անցկացնում. Փաշինյանը. տեսանյութ Եթե այդքան վստահ եք, ինչո՞ւ եք այդչափ վախենում Պատգամավորն ըստ հայտարարագրի մեքենա չունի, բայց իրավապահներին հայտնել է, որ իր մեքենայից գողություն են արել Աննա Դանիբեկյանի ինքնաբացարկի միջնորդությունը մերժվեց. Տեսանյութ Ահա և վերջ, երեկ հանձնեցի աշխատանքից ազատման դիմումը. Աբրահամ Գասպարյան 2019-ին ճանապարհաշինության ծրագրերի խախտումներին առնչվող 12 քրեական գործ է հարուցվել Սա իշխանության կողմից իր դեմքը փրկելու փորձ է, որը անցյալը չի կարող փոխել Փաշինյանը ելույթ է ունենում Փարիզի խաղաղության համաժողովի վարպետաց դասին. Տեսանյութ Ուրախ եմ, որ Արսեն Բաբայանը անձնական երաշխավորությամբ ազատ արձակվեց Ստեփանակերտի «Բարդակ» փաբում մերժել են Արարատ Միրզոյանին և իր կնոջը Արծվանիկի պոչամբարի շահագործումը հինգ տարուց կավարտվի. կլինի նոր պոչամբար. Տեսանյութ Բրդբրդոց,գոռգոռոց. իշխանական պատգամավորները ԱԺ-ում հաշիվնե՞ր էին մաքրում. Տեսանյութ Ռուս-թուրքական մերձեցում կամ Ադրբեջանի «one way ticket» դեպի ԵԱՏՄ և ՀԱՊԿ Պոպուլիստ նացիոնալ-սոցալիստները հրաշքներ էին խոստանում, բայց ավերակների վերածեցին թե՛ Գերմանիան, և թե՛ ողջ Եվրոպան Աբրահամ Գասպարյանը դուրս է եկել Հանրային հեռուստաընկերությունից Արցախում տղամարդը ձիով պայթել է հակահետևակային ականի վրա Ռոբերտ Քոչարյանին էլ է հետաքրքիր, քեզ ուր է 4 միլիարդը. Մենուա Հարությունյան. Տեսանյութ Երեւանում թալանել են ԱԺ «Իմ քայլի» պատգամավորին. նրա մեքենայից գողացել են մի քանի հազար դոլարանոց «Ռոլեքս» ժամացույցը «Ինչքան քիչ խոսեն, այնքան լավ». Հայկ Սարգսյանը՝ միասեռականների կողմից երեխա որդեգրելու նախագծի մասին Նաիրա Զոհրաբյանը «տղամարդկության» հարց բարձրացրեց ԱԺ-ում. Տեսանյութ Ինձ մի օր դրա համար դատելու են. Սասուն Միքայելյան. Տեսանյութ Դիվանագիտություն, միջազգային պոպուլիզմ և անպատասխանատվություն Արսեն Բաբայանն ազատ արձակվեց Բողոքի ակցիա դատարանի դիմաց՝ ի աջակցություն Ռոբերտ Քոչարյանի․Տեսանյութ Փաստաթղթերն արդեն բանակցային սեղանին են. Մամեդյարովը՝ ԼՂ հակամարտության բանակցությունների մասին Հենց Հաթերքից ձախ ես թեքվում, Կովկա՞սն է Ռոբերտ Քոչարյանի մասին «Ազատության» ռեպորտաժը միակողմանի է․ Մեդիա պաշտպան Հարցում եմ հղել Գերմանիայի հոգեբուժական մի շարք կլինիկաներ․ նշել եմ կոնկրետ կլինիկական ախտանիշներ, որոնք առկա են Նիկոլ Փաշինյանի մոտ ԱԺ-ում մենք ունենք ինքնակոչ պատգամավոր, որին չի ընտրել ժողովուրդը Թուրքիայում հայկական և ասորական գերեզմանոցների տեղում ազգային այգի և հարսանյաց սրահ է կառուցվել Ինչո՞ւ են «դրսի» դաշնակցականները հանդիպելու Փաշինյանին Լույս չի լինելու Մել Դալուզյանին զրկել է բոլոր մեդալներից, հուշամեդալներից, չեղյալ է համարել նրա բոլոր հաղթանակներն ու կոչումները Մեր երկրում չպետք է լինի խոսակցություն՝ պե՞տք է արդյոք ռուսական ռազմաբազան, թե ոչ․ Վիկտոր Սողոմոնյան. Տեսանյութ Ազգային ժողովում թեժ է. Արարատ Միրզոյանը պատրաստվում է ձայնից զրկել Գևորգ Պետրոսյանին. Տեսանյութ Արայիկ Հարությունյանի հրաժարականը պահանջող ԵՊՀ ուսանողները երթով շարժվում են այլ բուհեր. Ուղիղ Հայազգի մարզիկը դարձել է սամբոյի Աշխարհի չեմպիոններից ամենաերիտասարդը

Չկայացած կուսակցություններ, չինքնորոշված քաղաքացիական հասարակություն. մաս 1-ին

«Պառլամենտի նպատակն է փողոցային կռիվը

փոխարինել լեզվակռվով»։

Ուինսթոն Չերչիլ

Հայաստանում անբնական քաղաքական հարաբերություններ են ձևավորվել, երբ քաղաքական ու քաղաքացիական հասկացությունները միախառնվել են, միմյանց փոխարինել, ու արդյունքում ստացել ենք անհասկանալի մի խառնուրդ։ Առաջ շարժվելու համար այս երևույթի պատճառները պետք է փորձել վերլուծել և դա հաղթահարելու ուղիներ որոնել։

Հատկապես վերջին տասնամյակում քաղաքական կուսակցությունները վերջնականապես հեղինակազրկվեցին, իսկ կուսակցական լինելը սկսվեց ընկալվել որպես բացասական երևույթ։ Արդյունքում ընդվզման և քաղաքական կյանքի լոկոմոտիվի դերը ստանձնեցին քաղաքացիական (բնապահպանական, իրավունքների համար, տարբեր սոցիալական խնդիրների լուծմանը միտված) շարժումները։ Դրանցից էին «Մաշտոցի պուրակը», «100 դրամը», «Էլեկտրիկ Երևանը» և այլն, իսկ փորձագիտական հանրությունը սկսեց դրսևորվել ՀԿ-ների տանիքի ներքո։ Դրամաշնորհները մասնագիտական դրսևորման, լսելի դառնալու, ինչպես նաև իշխանությունից ֆինանսական, հետևաբար նաև ստեղծագործական անկախություն ունենալու համարյա միակ հնարավոր տարբերակն էին։

Մինչ 2018-ը քաղաքական կուսակցությունները տարբեր ֆորմատներով կա՛մ կոալիցիաներ էին ստեղծում իշխող կուսակցության հետ, կա՛մ կատարում էին ընդդիմադիրների դեր՝ դրանով տարբեր ծառայություններ մատուցելով իշխանություններին (մի առիթով Սերժ Սարգսյանը նրանց անվանեց հաճախորդներ)։ Արդյունքում հանրության համար որպես վստահելի ընդդիմադիրների դերը սկսեցին կատարել քաղաքացիական շարժումերը և հասարական կազմակերպությունները, իսկ 2018-ից հետո, ըստ հանրային ընկալման, իշխանության եկան քաղաքացիական ակտիվիստները՝ արդեն կուսակցական պատմուճանով, տարբեր ՀԿ-ների ու քաղաքացիական ակտիվիստների հենարանը ունենալով։ Իսկ կուսակցությունները, ըստ էության, սկսեցին կատարել արտախորհրդարանական ընդդիմության դերը։ Արդյունքում անբնական, ինչ-որ տեղ այլասերված քաղաքական համակարգի պատկեր ենք ստացել, ինչը ռեֆլոքսիայի ենթարկելու կարիքն ունի։

Հասարակության համար կարևոր շարժումներն ապակուսակցականացվել էին, իսկ կուսակցությունները, ըստ էության, ապահանրայնացվեցին, այսինքն հանրության և կուսակցությունների միջև ստեղծվել էր անջրպետ։ Արդյունքում առաջացան կուսակցություններ, որոնք սկսեցին իրենց ներկայացնել որպես «քաղաքացիական», զորօրինակ՝ «Քաղաքացիական պայմանագիրը»: Այսինքն, չնայած նրան, որ կուսակցությունները վարկաբեկվել էին, այնուամենայնիվ քաղաքական պայքարի համար, ըստ Սահմանադրության պահանջի, պետք է գրանցվել որպես կուսակցություն: Լուծումը մեկն էր, կուսակցությունը հայտարարել քաղաքացիական շարժման տարրատեսակ, այսինքն ձևով՝ կուսակցություն, բովանդակությամբ՝ քաղաքացիական:

Ինչ-որ առումով այդ գործընթացն ուներ հիմք։ 1995-1996 թվականներից սկսած հանրության վստահությունն ընտրական գործընթացների հանդեպ սկսեց մարել։ Կուսակցությունների հիմնական գործառույթն ընտրություններին մասնակցելն է։ Եթե չկա վստահություն ընտրությունների հանդեպ, ապա անհասկանալի է դառնում նրանց գոյության իմաստը։ Առաջ է գալիս փողոցային պայքարի ակտուալացումը, որն արդեն հանրային օրակարգում է կարող գտնվել ու իր բնույթով քաղաքացիական տիրույթում է։

Մյուս կողմից, 2018-ի իշխանափոխությունից հետո անհասկանալի է դարձել քաղաքացիական հասարակության դերակատարման իմաստը, որովհետև քաղաքացիական հասարակության հիմնական նպատակը քաղաքացիների տարաբնույթ շահերի պաշտպանությունն է։ Սակայն այսօր այդ հանրության հրապարակային հատվածը հիմնականում աֆիլացվել է գործող իշխանությունների հետ և հանդես է գալիս որպես իշխանական քարոզչամեքենայի կարևորագույն գործիք։

Ինչպես 2018-ից առաջ քաղաքական կուսակցությունների դերակատարությունն էր անբնական, այնպես էլ այսօր քաղաքացիական հասարակության դերակատարությունն է դարձել հակաբնական։

Կուսակցությունները 2018-ից առաջ,դադարել էին լինել քաղաքական օրակարգ ձևավորող մարմիններ, մյուս կողմից, 2018-ից հետո քաղաքացիական ակտիվիստները սկսեցին տրանսֆորմացվել քաղաքական գործիչների: Հատկապես հետաքրքրական է այն ֆենոմենը, որ քաղաքացիական ակտիվիստների ու իրավապաշտպանների մի ստվար զանգված վերածվել է իշխանության «պահապան հրեշտակների»՝ երբեմն դրա ամենաբացասական դրսևորումներով, իսկ նախկին իշխանության որոշ անդամներ վերածվել են բավականին արդյունավետ իրավապաշտպանների։

Այս պարագայում անհրաժեշտ է հասկանալ, թե ինչ է իրենից ներկայացնում «քաղաքացիական հասարակություն» հասկացությունը և որոնք են նրա գործառույթները, ինչպես նաև՝ որն է քաղաքական կուսակցությունների առաքելությունը և որոնք են նրանց հիմնական գործառույթները՝ հատկապես հանրային դաշտում։

Այս հարցերն ավելի հանգամանալից կդիտարկենք հոդվածի հաջորդ հատվածում։

Շարունակելի․․․

Ստեփան Դանիելյան

Աղբյուրը՝ politeconomy.org

Websiite by Sargssyan