ՄԻԵԴ-ը hօգուտ Մայրապետյանի որոշում է կայացրել Իրանի ռազմական կցորդը պարզաբանումներ է տվել ԳՇ պետի՝ ԼՂ խնդրով հայտարարության վերաբերյալ Բաքվում Բացահայտ ապատեղեկատվություն և սադրանք եմ համարում. Սեյրան Օհանյանը հայտարարություն է տարածել Արցախի հարցում պարտադրված որոշում չպետք է լինի. Դավիթ Բաբայան Մանվել Գրիգորյանի գործով դատական նիստը. Ուղիղ ԱԺ փոխնախագահների ունեցվածքը. Տեսանյութեր Ինչո՞ւ են անընդհատ գժտվում «կլասիկ լուսավորներն» ու «բարգավաճները» Մոսկվայում զայրացա՞ծ են Փաշինյանի վրա ԱԺ-ի ղեկավար մարմինների ձևավորման պատճառով (Տեսանյութ) Նախարարները քննարկել են հակամարտության կարգավորման հետ կապված հարցերի լայն շրջանակ. ՄԽ համանախագահների հայտարարությունը Կառավարության նիստ (LIVE)
ԼՐԱՀՈՍ
Երեխաները բուժօգնություն են ստացել փրկարարների օգնությամբ А король-то голый... Բացահայտվել է Ռաֆայել Քոթանջյանի նկատմամբ կատարված կողոպուտը «Գազպրոմ Արմենիա»-ն բաժանորդներին հորդորում է չանջատել գազասպառման անվտանգության համակարգերը Փայլանի հարցը թուրք նախարարին. «Ի՞նչ հիմքով է իմ նկատմամբ 301-րդ հոդվածով հետաքննություն սկսվել» Բանկի հաճախորդի անձնական տվյալները խմբագրելով՝ փորձել է խոշոր չափերով գումար հափշտակել Վրաստանում կարմրուկի համաճարակի վտանգ կա ՄԻԵԴ-ը hօգուտ Մայրապետյանի որոշում է կայացրել Իրանի ռազմական կցորդը պարզաբանումներ է տվել ԳՇ պետի՝ ԼՂ խնդրով հայտարարության վերաբերյալ Բաքվում Եվրոպական խորհրդարանում Ալիևի նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու կոչեր են հնչել ՀՀԿ-ն գործադիր մարմնի նիստ կանցկացնի Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ ԱԺ ներկայիս կազմն ընտրված է հասարակությանը մտածված կերպով շեղելու համա՞ր ՀՔԾ-ն հրապարակել է իր որոշումը Արամ Հարությունյանի վերաբերյալ. հայտարարվել է նաև հետախուզում Փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ հանրապետության ողջ տարածքում. Լարսում՝ կուտակումներ Վարչապետի խորհրդականը դատի կտա ԶԼՄ-ին ԱՄՆ-ը հերթական անգամ զգուշացրել է Թուրքիա մեկնող իր քաղաքացիներին հնարավոր վտանգների մասին Աշխարհի տարբեր վայրերում կհիշատակեն Հրանտ Դինքի սպանության 12-րդ տարելիցը Շիրակի մարզում կաթվածահար վիճակ է. մեքենաներ են արգելափակվել ձյան մեջ (լուսանկար) Այս տարի Մյունխենի խորհրդաժողովի թեմաները կդառնան ԵՄ-ի շահերը և ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները Բեռլուսկոնին իր թեկնածությունը կառաջադրի Եվրախորհրդարանում. ANSA Զինծառայողին մեղադրանք է առաջադրվել` զենքի հետ վարվելու կանոնները խախտելու համար Նախագահը հանդիպել է Շարժայի կառավարիչ Շեյխ, դոկտոր Սուլթան բին Մոհամմեդ Ալ Քասիմիի հետ Բացառվում է, որ լուրջ առողջական խնդիրներ ունեցողները զորակոչվեն. ԶՈւ ռազմաբժշկական վարչության պետ Ավելի ուժեղ հեղափոխություն կանենք. Տեսանյութ Բացահայտ ապատեղեկատվություն և սադրանք եմ համարում. Սեյրան Օհանյանը հայտարարություն է տարածել ՃՏՊ Մարալիկ-Երևան ավտոճանապարհին. վարորդն ու ուղևորն արգելափակվել են մեքենայի մեջ. կան տուժածներ Բաքվում փոթորիկ է Հանրապետության տարածքում ձյուն և բուք է Արցախի հարցում պարտադրված որոշում չպետք է լինի. Դավիթ Բաբայան ԱԺ աշխատակազմի ղեկավար կնշանակվի Տիգրան Գալստյանը Լյուքսեմբուրգի վարչապետը շնորհավորական ուղերձ է հղել Նիկոլ Փաշինյանին Վստրեչի Ապերի վերաբերյալ քրեական գործը կքննվի դռնփակ Մանվել Գրիգորյանի գործով դատական նիստը. Ուղիղ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ. Նարեկ Մալյանի նկատմամբ ապօրինի քրեական հետապնդում իրականացնելու փորձի մասին. Տիգրան Աթանեսյան «Ես ճնշում գործադրող մարդ կարա՞մ լինեմ». Արմեն Գևորգյան (տեսանյութ) ԱԺ փոխնախագահների ունեցվածքը. Տեսանյութեր Առաջիկայում կնշանակվի կառավարության միայն 2/3-րդը. Նիկոլ Փաշինյան Սասունը՝ ԵԿՄ նախագահ, Ծառուկյանի Էդոն «գրավել» է Մանվելի սենյակը, անպաշտոն Գևորգ Կոստանյանը. մամուլն այսօր (Տեսանյութ) Արտագաղթի կանխման` «Lydian Armenia»- բանաձևը Գոնե Աղաջանովներին տեղեկացրեք վարչապետի որոշման մասին. Ռուբեն Մելիքյան Հունվարի 1-ից նպաստները կբարձրանան. ընտանիքները չեն զրկվի 18 հազար դրամ սոցիալական նպաստից (տեսանյութ) Վանեցյանը՝ ԱԱԾ-ի՝ Կառավարությանը կամ ԱԺ-ին ենթարկվելու մասին (Տեսանյութ) Պատգամավորի հայտարարությունն իրականում վրիպակ չէր. Արթուր Ղազինյան Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Վրաստանի վարչապետ Մամուկա Բախտաձեին Հեղափոխությունը կանգ չի առնի․ հեղափոխությունը խժռում է իր զավակներին (Լուսանկարներ) Կիմ Չեն Ունն իր պատվիրակի միջոցով նամակ է փոխանցել Թրամփին. Yonhap Ուսուցիչներին «դաստիարակելու» հրապարակային այս գործընթացը հանրակրթությունը բարելավվելու՞ համար է Օդի ջերմաստիճանը կնվազի 8-10 աստիճանով Ինչո՞ւ են անընդհատ գժտվում «կլասիկ լուսավորներն» ու «բարգավաճները» Ավտոներկրողները բողոքի ակցիա են անում կառավարության դիմաց` ուղիղ Բացահայտվել և կանխվել է կոռուպցիոն բնույթի հանցագործություն. ներգրավված է եղել նաև ոստիկան. ԱԱԾ Իրանն ավտորիտար համարող Հայկ Կոնջորյանի ունեցվածքը Թբիլիսիի բնակելի շենքերից մեկում պայթյունի հետևանքով զոհերի և տուժածների թվում ՀՀ քաղաքացիներ և հայեր չկան Մոսկվայում զայրացա՞ծ են Փաշինյանի վրա ԱԺ-ի ղեկավար մարմինների ձևավորման պատճառով (Տեսանյութ) Անվտանգության հատուկ համակարգերով կահավորված զինամթերքի նոր պահեստներ են կառուցվել սահմանամերձ գոտիներում (տեսանյութ) Տեղավորվել եմ քաղաքի կենտրոնում գտնվող շքեղ բնակարանում Արայիկ Հարությունյանն այսօր այցելել է Լոս Անջելեսի հայկական դպրոցներ Նախարարները քննարկել են հակամարտության կարգավորման հետ կապված հարցերի լայն շրջանակ. ՄԽ համանախագահների հայտարարությունը «Թողենք աշխատեն» լոզունգը ամենուրեք կրկնողները սովորական հիմարներ են կամ էլ իշխանություններին ծառայող խաբեբաներ Նաիրա Զոհրաբյանը՝ Ադրբեջանում գտնվող հայ պատանդների մասին (տեսանյութ) Նախարարությունների թիվը կրճատվելու է, ուղղակի պետք է դա մաքսիմալ անցնցում անել. Նիկոլ Փաշինյան (տեսանյութ) Կառավարության նիստ (LIVE) ԱԺ֊ն անգամ դեռ ծանոթ չէ այդ «Հարսանիք նախարարություններում» օպերացիայի պլանին Պատգամավոր՝ շնորհիվ արտասվելու «Պատգամավոր կոչվածը պետք է պատասխան տա». Անդրանիկ Մանուկյանը դատի է տվել Արման Բաբաջանյանին Զարմանալի չի լինի, եթե Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած իշխանությունը ինդուլգենցիա շնորհած լինի Արամ Հարությունյանին Ինչո՞ւ է իշխանությունը ցայտնոտի մեջ ՀՅԴ կարևոր թևերը կբռնեն Արմեն Ռուստամյանի կողմը Իշխանությունները չեն պատրաստվում պաշտոն վստահել Գևորգ Կոստանյանին Միքայել Մելքումյանը չի համակերպվում. Ինչո՞ւ Ծառուկյանը ԱԺ նախագահություն գործուղեց Վահե Էնֆիաջյանին ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության կազմը հայտնի է Պատգամավորները մնացել են «անտուն» 10 մլն դրամ, 48 000 դոլար և 33 000 եվրո. դատավորի հայտարարագրումը Սասուն Միքայելյանը` ԵԿՄ նախագահ Ծառուկյանի Էդոին հասել է Մանվել Գրիգորյանի երկսենյականոց աշխատասենյակը Ձյուն է գալիս. Ջաջուռի և Քեթիի լեռնանցքներում բուք է «Նոր ԱԺ-ն ընդամենը 3 օր է սկսել աշխատել, բայց արդեն հասցրել է կրկնել նախորդների անփառունակ դրսևորումները» Ինչո՞ւ է իշխանությունը ցայտնոտի մեջ. Հակահեղափոխությունն այլևս պետք է փնտրել իշխանության ներսում Պարզ չէ՝ ԵՄ հատկացրած 13 մլրդ եվրոյից որքանն է Հայաստանի բաժինը ՊԵԿ նախագահ Դավիթ Անանյանին փոխարինո՞ղ են գտել
Հարցում

Հեղափոխությունից հետո և արտահերթից առաջ

Պետություն ունեցող ազգերը տարբերվում են չունեցողներից:

Պետությունը մարդկանց խումբը դարձնում է ժողովուրդ, հետո՝ ազգ:

Պետությունը խալխից հասարակություն կերտելու միակ գործիքն է:

Պետությունը ազգի կամ ազգերի համախմբման ու ինքնակազմակերպման ամենաբարձր ձևն է: Այլ բան դեռ չի մտածվել:

Ամբոխի բանաձևը. հեղափոխություն հանուն ինքնաստրկացման

Սոկրատից, Պլատոնից ու Արիստոտելից այս կողմ փլիսոփայական միտքը պետության տեսակի, պետություն-հասարակություն, հասարակություն-մարդ, պետություն-մարդ հարաբերությունների մասին վեճից բացի այլ՝ ավելի բարձր մակարդակի վեճ չի ծնել:

Տարբեր ազգեր տարբեր որակի պետություններ են ստեղծել: Եթե որակական ցուցանիշների առումով գնահատենք, թե որ պետությունը ինչ մակարդակի վրա է, ապա կարելի է ասել, որ շատերն այդ առումով դեռ դպրոցահասակ էլ չեն:

Ֆրանսիացի պատմաբան ու սոցիոլոգ Գյուստավ Լը Բոնը ամենաբարձր կարգի էր համարում անգլո-սաքսոնական ժողովուրդների ստեղծած պետությունները: Նրանց հետևում էին կոնտինենտալ Եվրոպայի ու լատինական ժողովուրդների ստեղծածները:

Ըստ Լը Բոնի՝ որքան մեծ է ամբոխի դերակատարումը պետության ստեղծման ու պետական կառավարման գործում, այնքան ցածր է տվյալ պետության որակը և այնքան քաղաքակրթական ցածր աստիճանի վրա է գտնվում տվյալ ժողովուրդը:

Ամբոխը ռացիոնալ մտքի ու փաստարկների փոխարեն գերադասում է մոլորության մեջ ընկնել ու տրվել պատրանքներին, ինչը հուշում է, որ ամբոխի իշխանությունը չի կարող առաջընթաց ապահովել:

Լը Բոնը պնդում էր, որ ամբոխի դոմինանտությունը հետ է շպրտում տվյալ պետությունն ու գցում ժողովրդի որակը: Նա խնդիրը տեսնում էր կրթության ու պատմական անցյալի մեջ: Որքան ցածր է ժողովրդի քաղաքական գիտակցությունը ու որքան արատավոր են անցյալից եկող ավանդույթները, այնքան տառապում է ժողովուրդն ու ծանր գին վճարում: Չեն փրկում անգամ հեղափոխությունները: Ավելին՝ հեղափոխությունները խորացնում են խնդիրները, քանզի ցածր գիտակցությունը և անցյալից եկող ավանդույթներն իրենց մշտապես զգացնել են տալիս:

Լը բոնը համոզված էր, որ ամեն մի ազգի անցյալը կառավարում է ներկան ու կանխորոշում ապագան և ահագին ժամանակ է պետք, որպեսզի տեղի ունենա մոդերնիզացիա: Հեղափոխություններն, ըստ Լը Բոնի, կարճաժամկետում կարող են բերել կտրուկ փոփոխության, բայց հետագայում ամեն ինչ վերադարձնում են ի շրջանս յուր և չեն նպաստում մոդերնիզացիային առնվազն տեսանելի ապագայում:

Ֆրանսիացի գիտնականը պատմահամեմատական մեթոդով ապացուցում էր, որ ամբոխներն իրականում պահպանողական են և դուրս գալով բռնապետության դեմ կերտում են մի նոր՝ շատ ավելի մեծ բռնապետություն և ինքնաստրկացվում:

Մերիտոկրատիա՞, թե՞ օխլոկրատիա

Ամբոխի վրա հիմնված կառավարումը դեռևս հին ժամանակների մտածողներն էին ցածր գնահատում ու մերժում: Օխլոկրատիան՝ ամբոխի կառավարումը, համարվում է ամենացածրակարգ կառավարման համակարգը, որը շատ արագ վերածվում է տիրանիայի՝ բռնապետության:

Օխլոկրատիան կարող է հանգեցնել քաոսի, որը սկզբում կարող է կառավարելի լինել ամբոխի դիրիժորի կողմից, սակայն հետագայում սեփականաշնորհվել այլ դեմագոգների ու պոպուլիստների կողմից և շարժվել ճիշտ հակառակ ուղղությամբ: Ամբոխի համակրանքն ու հակակրանքը կայուն չեն և կարող են ցանկացած պահի ալիքի տակ առնել դրա դիրիժորին ու գտնել նոր կուռքեր:

Առաջադեմ պետություններ ստեղծած ազգերը գնացին ռացիոնալ բյուրոկրատիաներ ստեղծելու ճանապարհով՝ մինչև այդ սովորելով ուրիշների ու սեփական սխալների վրա:

Մաքս Վեբերի փիլիսոփայությունը ժամանակակից Արևմուտքի հիմքն է, իսկ այդ հիմքում հենց ռացիոնալ բյուրոկրատիան է՝ մերիտոկրատիայի, այսինքն՝ արժանավորների սկզբունքով:

Տեղի ունեցած հեղափոխությունները, ռեֆորմացիաները, ռեստավրացիաները, լուսավորչական գործընթացները, պատերազմները, ընտրությունները, տնտեսական հարաբերությունները և այլ գործընթացները կրթել են առաջադեմ ազգերին ու նրանք կարողացել են ժամանակակից պետություններ ստեղծել: Ժամանակակից պետությունները ստեղծվել են փիլիսոփաների ստեղծած աշխարհի ու կուտակած փորձի համադրությամբ:

Հայ ժողովուրդը պետության բացակայության պայմաններում, ցավոք, անմասն է մնացել այդպիսի գործընթացներից և բացակայել է պետությանը վերաբերող շատ կարևոր դասերից: Ու հիմա մենք ստիպված ենք ուրիշների վաղուց անցածը նոր-նոր անցնել, այն էլ՝ ինտերնետային 21-րդ դարում, այն էլ՝ այլոց սխալները կրկնելով: Մինչդեռ հեծանիվ պետք չէ հորինել: Անհրաժեշտ է վերցնել համաշխարհային փորձն ու տեղայնացնել:

Մյուս ազգերից շատերն իրենց կռիվը տվել պրծել են, իսկ մենք նոր-նոր ենք մեր կռիվը տալիս ու դեռ տալու ենք: Ու որպեսզի այդ ընթացքում հարվածներ չստանանք, պետք է ուրիշների սխալների վրա սովորենք և ուրիշների սխալներից հետևություններ անենք:

Որպես ազգ ունենք շատ ազգերի ունեցածից էլ հին անձնագիր, բայց որպես պետական ազգ՝ դեռևս նախադպրոցական տարիքում ենք: Սա ոչ թե պետք է մեզ կոմպլեքսավորի, այլ ստիպի լրջանալ ու մտածելով շարժվել: Խնդիրն այն է, որ մենք շատ հաճախ ոչ միայն չենք ուզում ուրիշների փորձն օգտագործել, այլ նաև տեղյակ չենք այդ փորձին:

Որտե՞ղ ենք մենք

Հայ ժողովուրդը հարյուրամյակներով պետություն չի ունեցել, ինչն իր կնիքն է թողել մեր այսօրվա պետության վրա: Լը Բոնի մոդելով՝ անցյալը տնօրինում է մեր ներկան ու կանխորոշում ապագան:

Եթե կայացած պետություններին համարենք բարձր դասարանցիներ կամ բուհական տարիքի հասածներ, ապա պետք է արձանագրենք, որ ՀՀ-ն դեռևս մանկապարտեզում է: Դրանից վատ զգալ պետք չէ: Պետք է այդ փաստն ընդունել ի գիտություն ու քայլեր անել հասուն տարիքի պետական ազգերին հասնելու համար:

88-ի շարժման արդյունքում մենք վերականգնեցինք մեր երկրի անկախությունը և հայտ ներկայացրեցինք ազգերի բարձրագույն խմբում հայտնվելու համար:

Շարժման էներգետիկան այնքան բարձր էր, որ կարողացանք առաջին անգամ տարածքային պլյուսով պատերազմի արդյունք գրանցել:

Ղարաբաղյան պատերազմը հաղթեցինք, բայց տանուլ տվեցինք պետականաստեղծ աշխատանքում, պարտվեցինք ինքներս մեզ ու ներքին կյանքում դարձանք ամուլ, որովհետև մեր ժողովրդին քաղաքական ու պետական ազգ դարձնելու ֆունկցիան քաղաքական էլիտան (իշխանական ու ընդդիմադիր հատվածները) չիրականացրեց:

#ԽԵԼՔՈՎ

Հայաստանում տեղի ունեցած իշխանափոխությունը կամ ինչպես ընդունված է ասել՝ «թավշյա հեղափոխությունը», շատերի մոտ հույս է արթնացրել, որ նորմալ պետություն կդառնանք:

Ժամանակն, իհարկե, ամեն ինչ ցույց կտա և ամեն ինչ իր տեղը կդնի, ինչպես միշտ, բայց մինչև այդ արժե նկատել, որ մենք այս տարվա ապրիլին այնքան «դուխ» ունեցանք, որպեսզի մերժենք նախկինը, բայց այնքան խելք չունեցանք, որպեսզի նախկինի կրկնությունը կամ դրա տարատեսակը թույլ չտայինք կրկնվելու:

Ամեն մեկն իր «ես»-ը հանձնեց մեկ մարդու ու հիմա հրաշքի է սպասում: Մի՞թե կարելի է այդքան անպատասխանատու լինել: Բայց դե ոչինչ, կմեծանանք, դպրոց կգնանք ու կսովորենք, որ հրաշքները միայն հեքիաթներում են լինում, որ կախարդական փայտիկը միայն բարի փերիի ձեռքում է լինում, որ ստրկության ձևի փոփոխությունից ստրկությունը չի փոխվում, որ մինչև ռացիոնալ-էգոիստական «ես»-ով չառաջնորդվես, հանրային «մենքն» առաջընթաց չի ապրի, որ մինչև պետական ազգ չդառնաս, նորմալ պետություն չես ունենալու և դեռ մի բան էլ կանգնելու ես այն կորցնելու վտանգի առաջ, որ ...

Ոչինչ, ժամանակն իր տեղը կդնի ամեն ինչ ու մենք կսովորենք, որ հեղափոխությունը միգուցե կարելի է անել «դուխով», բայց պետությունը պետք է կառուցել ու զարգացնել ԽԵԼՔՈՎ:

Անդրանիկ Թևանյան

«Պոլիտէկոնոիմիա» հետազոտական ինստիտուտի տնօրեն

7or.am

Հետևե՛ք մեզ Telegram-ում
website by Sargssyan