2008-ի ճգնաժամը կանխատեսած տնտեսագետ Շիֆի կարծիքով՝ 2026-ին կարձանագրվի դոլարի քայքայումն ու ԱՄՆ-ի նոր տնտեսական ճգնաժամը

Ինչպես հայտնի է,  «Euro Pacific Capital Inc.»  բրոկերային  ընկերության նախագահ, հայտնի տնտեսագետ Պիտեր Շիֆը երեկ հայտարարել է, որ 2026-ին ԱՄՆ-ում բռնկվելու է նոր տնտեսական ճգնաժամ, որի արդյունքում դոլարի ներկայիս արժեքը կտրուկ անկում է ապրելու:

Նախ հիշեցնենք, թե ով է Շիֆը:

Պիտեր Շիֆը Ավստրիայի տնտեսագիտության դպրոցի և Լյուդվիգ ֆոն Միզեսի ինստիտուտի ներկայացուցիչ է։ Նա  հաճախակի հյուր է  CNBC, Fox News, CNN, CNN International և Bloomberg Television հեռուստաալիքներին, և նրա խոսքերը պարբերաբար մեջբերում  են խոշոր ֆինանսական հրատարակությունները։

Շիֆը  հայտնի է 2008 թվականի տնտեսական ճգնաժամի կանխատեսումով։

2006 թվականի օգոստոսին տված հարցազրույցում Շիֆը  հայտարարեց բառացի հետևյալը. «Միացյալ Նահանգների տնտեսությունը նման է «Տիտանիկին», և ես այստեղ եմ՝ փրկարար նավակի վրա, փորձում եմ օգնել մարդկանց՝ դուրս գալ նավից... Ես կարծում եմ, որ Միացյալ Նահանգները շուտով լուրջ ֆինանսական ճգնաժամ է ունենալու»։

 2006 թվականի մայիսի 16-ին Fox News-ի բանավեճի ժամանակ Շիֆը հստակ կանխատեսում արեց, որ ԱՄՆ բնակարանային շուկան փուչիկ է, որը շուտով կպայթի։ 2007 թվականի դեկտեմբերի 13-ին «Բաց բորսա» հեռուստաշոուին տված հարցազրույցում Շիֆն ասաց, որ իր կարծիքով ճգնաժամը կտարածվի վարկային քարտերի արդյունաբերության վրա։ Նրա խոսքերից կարճ ժամանակ անց՝ 2007 թվականի դեկտեմբերի 23-ին, Associated Press-ը հաղորդեց. «Հոկտեմբերին, նախորդ տարվա համեմատ, AP-ի կողմից ուսումնասիրված 17 խոշոր վարկային միությունների տրաստներում վարկային քարտերի հաշիվների մնացորդները, որոնք տևում են առնվազն 30 օր, աճել են 26 տոկոսով՝ հասնելով 17.3 միլիարդ դոլարի... մինչդեռ սնանկությունները, երբ պարտապանները հրաժարվում են վճարել հաշիվները, աճել են 18 տոկոսով՝ հասնելով գրեթե 961 միլիոն դոլարի հոկտեմբերին, ըստ ԱՄՆ արժեթղթերի և բորսաների հանձնաժողովին ներկայացված հաշվետվությունների»:

Ըստ Շիֆի՝ ամերիկացի սպառողները կարծում են, որ աշխարհին ծառայություն են մատուցում՝ սպառելով այն, ինչ արտադրում է մնացած աշխարհը։ Նա կարծում է, որ այս իրավիճակը մոտ է իր ավարտին:

Ըստ Շիֆի՝ առանց արտադրության, ԱՄՆ-ն չի կարող անվերջ սպառել։ Ըստ նրա՝  խնայողություններն ու արտադրությունն են տնտեսական աճի շարժիչ ուժը, այլ ոչ թե՝ սպառումը:

Եվ ահա, երեկ նա հանդես եկավ հայտարարությամբ, որտեղ նշեց, թե Միացյալ Նահանգները գտնվում է ֆինանսական ճգնաժամի շեմին, որն ավելի ծանր կլինի, քան 2008 թվականի անկումը։

                                    Ինչո՞ւ է բարձրանում  ոսկու գինը՝ ըստ Շիֆի

Ըստ տնտեսագետի՝ «Ոսկին և արծաթը նախազգուշացնում են ավելի մեծ ճգնաժամի մասին, որը կբռնկվի կա՛մ այս տարվա վերջին, կա՛մ, հնարավոր է, հաջորդ տարի։ Մենք գնում ենք դեպի ԱՄՆ դոլարի ճգնաժամ և պետական ​​պարտքի ճգնաժամ»:

«Կենտրոնական բանկերը ոսկի են գնում իրենց արժույթները պաշտպանելու համար։ Նրանք դոլարից են ազատվում։ Նրանք գանձապետական ​​պարտատոմսերից են ազատվում», - նշում է տնտեսագետը։

Ոսկու գների աճը սպեկուլյացիա չէ։ Սա ապացուցվում է դոլարի զուգահեռ անկմամբ։ Սա նշանակում է, որ դոլարով արտահայտված ակտիվներում ներդրումներ կատարած մարդիկ և ընկերությունները աղքատանում են և ռիսկի են դիմում, նշում է Շիֆը:

Վերջին տարիներին ոսկու խոշորագույն գնորդները եղել են Չինաստանի, Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Հնդկաստանի և Պարսից ծոցի մի քանի երկրների կարգավորող մարմինները: Ոսկու համաշխարհային խորհրդի տվյալներով՝ պաշտոնական գնումները մնում են պատմականորեն ամենաբարձր մակարդակին մոտ, նշում է տնտեսագետը:

Սա չի նշանակում դոլարից անհապաղ հրաժարում, բայց այն ազդարարում է Վաշինգտոնի համար շատ ավելի մտահոգիչ միտման մասին. երկրները այլևս պատրաստ չեն պահուստներ պահել բացառապես այնպիսի արժույթով, որի արժեքը ուղղակիորեն կախված է ԱՄՆ քաղաքական որոշումներից: Այս տրամաբանությամբ ոսկին դոլարին այլընտրանք չէ որպես վճարման միջոց, այլ՝ պատժամիջոցների, պարտքի և աշխարհաքաղաքական ռիսկերի դեմ պաշտպանվելու միջոց, որոնք վերջին տասնամյակում դադարել են բացառություն լինելուց և դարձել են քաղաքականության գործիք, նշում է Շիֆը:

              Ի՞նչ է կանխատեսում Շիֆը դոլարի ճակատագրի վերաբերյալ

Դոլարի վրա ճնշումը մեծացել է BRICS դաշինքի (Բրազիլիա, Ռուսաստան, Հնդկաստան, Չինաստան և Հարավային Աֆրիկա) կողմից դոլարիզացիայի դեմ պայքարի ջանքերի ֆոնին, ինչպես նաև նոր անդամների՝ Եգիպտոսի, Եթովպիայի, Իրանի, Սաուդյան Արաբիայի և Արաբական Միացյալ Էմիրությունների նման ջանքերի շնորհիվ։ Այս երկրների խումբը աշխատում է նվազեցնել կախվածությունը ԱՄՆ դոլարից՝ օգտագործելով տեղական արժույթներ և մշակելով ոսկով ապահովված թվային արժույթ՝ առևտրային հաշվարկների համար, նշում է տնտեսագետը:

Վերջին ամիսներին դոլարի ինդեքսը նվազում է, ընդ որում՝ ամերիկյան արժույթը զիջում է դիրքերը ոչ միայն յուանի, այլև մի շարք այլ արժույթների նկատմամբ։

Ըստ Շիֆի՝ ներկայիս տնտեսական ճգնաժամը կկրի, ոչ թե համաշխարհային, այլ՝ մաքուր ամերիկյան բնույթ, որը սակայն իր ազդեցությունը կթողնի նաև աշխարհի վրա:

ԱՄՆ-ում բարձր գնաճը, վարկերի աճող ծախսերը և սակագնային քաղաքականությունը իսկապես առաջին հերթին հարվածում են ամերիկացի սպառողներին և բիզնեսներին։

Սակայն, ըստ տնտեսագետի, դոլարի փոխարինումը (եթե դա ընդհանրապես հնարավոր է) չի կարող տեղի ունենալ մեկ գիշերվա ընթացքում։ Ո՛չ յուանը, ո՛չ եվրոն, ո՛չ էլ, առավել ևս, կրիպտոարժույթները չունեն այն բնութագրերի համադրությունը, որոնք դոլարը դարձրել են համաշխարհային չափանիշ՝ ֆինանսական շուկաների խորությունը, իրացվելիության մասշտաբը, համընդհանուր իրավական ենթակառուցվածքը և, ամենակարևորը՝ թողարկող պետության հզորության ռազմաքաղաքական պրոյեկցիան։ Նույնիսկ առանձին երկրների միջև փոխադարձ հաշվարկների ապադոլարացումը դեռևս չի ոչնչացրել դոլարային համակարգի միջուկը, այլ դրա շուրջ ձևավորում է մասնակի այլընտրանքների ցանց, և ոչ ավելին:

                   Ի՞նչ է  կանխատեսում Շիֆը Bitcoin-ի  ապագայի  մասին

Շիֆը քննադատում է Թրամփի վարչակազմին, որը ցանկանում է խրախուսել Bitcoin-ի  օգտագործումը: Ըստ նրա՝ պետական ​​կրիպտո պահուստը Bitcoin-ի «փրկարարական ֆոնդ» է, որը ֆինանսավորվում է հարկատուների կողմից։

Ըստ Շիֆի, Bitcoin-ում ներդրումներ կատարելը տարբերվում է ոսկի կամ բաժնետոմսեր գնելուց:

BTC-ն օգտագործվում է բացառապես շուկայական սպեկուլյացիաների համար: Միակ պատճառը, որ մարդիկ ցանկանում են գնել Bitcoin, նրանց անսասան համոզմունքն է, որ կրիպտոարժույթը կթանկանա, վստահեցնում է  Euro Pacific Capital-ի նախագահը:

Սակայն, ըստ նրա, Bitcoin-ի և ոսկու միջև մեծ տարբերություն կա. Bitcoin-ը,  երբեք գումար չի ստեղծի ապագայում, մինչդեռ ոսկին օգտագործվում է զարդերի, ավիատիեզերական արդյունաբերության, սպառողական էլեկտրոնիկայի և բժշկության մեջ, նշում է տնտեսագետը:

Նա նաև հատուկ նախազգուշացում է տվել Bitcoin ներդրողների համար. «Սա շատ հիասթափեցնող կլինի, և, ցավոք, նրանց համար, ովքեր Bitcoin են պահում (HODLers) և գնել են այն նույն պատճառներով, որոնցով ես ոսկի և արծաթ եմ գնում, նրանք ի վերջո ավելի շատ գումար կկորցնեն, քան նրանք, ովքեր բացարձակապես ոչինչ չեն արել նախապատրաստվելու համար», - վերջում ամփոփեց տնտեսագետը։

Ամփոփելով, կարող ենք արձանագրել հետևյալը. Փիթեր Շիֆի հայտարարություններն արտացոլում են ոչ այնքան դոլարի փլուզման անխուսափելիությունը, որքան աճող անվստահությունը ԱՄՆ-ի՝ առանց կառուցվածքային ճշգրտումների անորոշ ժամանակով սեփական ֆինանսական մոդելը պահպանելու ունակության նկատմամբ: Աշխարհն իսկապես փնտրում է ռիսկերը վերաբաշխելու ուղիներ, և դոլարը աստիճանաբար կորցնում է բացարձակ մենաշնորհի իր կարգավիճակը: Այնուամենայնիվ, նրա գերիշխանության քայքայումը և արժույթի հիմնարարների փոփոխությունը կտևեն տարիներ, գուցե նույնիսկ՝ տասնամյակներ:

Հետևաբար, այսօր մենք խոսում ենք ոչ թե «դոլարի վերջի» մասին, այլ համաշխարհային տնտեսության նկատմամբ վստահության դանդաղ և հակասական քայքայման մասին, որտեղ դոլարը մնում է համակարգի կենտրոնական, բայց այլևս ոչ անվիճելի տարր:

Իր հերթին, մենք էլ մեր կողմից պիտի հետևություն անենք, փորձելով նվջազեցնել կախվածությունը դոլարից և այն փոխարինելով ոսկով և այլ արժույթներով:

Բացի այդ, արժե մտածել նաև, թե ինչ կարելի է անել, որպեսզի դոլարի արժեզրկման գործընթացը բացասական չազդի նաև Հայաստանի տնտեսության և մարդկանց սոցիալական վիճակի վրա:

Եվ այդ առումով, «Մայր Հայաստան» կուսակցության ղեկավար, տնտեսագետության թեկնածու՝ Անդրանիկ Թևանյանի  վերջերս ներկայացրած առաջարկությունները պատկան մարմիններին, կարծում ենք, որ արժանի են լուրջ քննարկման:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am