Սա իմ երեխեքի հողն է, Արցախը չեմ լքելու. Աղավնոյում կյանքը բնականոն հունով է շարունակվում. Տեսանյութ Հայկ Պապիկյանին պարտված ադրբեջանցին Հայաստանի օրհներգի ժամանակ հեռացել է․ նա որակազրկվել է. Տեսանյութ Մանաթին մուննաթ
3
Նիկոլի իշխանության կողմից հալածվելը պատիվ է. Իշխան Սաղաթելյան Նիկոլ Փաշինյանը կորցրել է իր բոլոր լեգիտիմ հիմքերը սեփական իշխանության պահպանման համար երկարաժամկետ կտրվածքով Նիկոլի թովմասյանական բզիկները Քաղաքական ճգնաժամի նոր փուլ՝ խորհրդարանական ճգնաժամ Իշխանությունները կրկին ժողովրդի թիկունքում ձեռք են բերել պայմանվորվածություն՝ Բերձորը հանձնելու կապակցությամբ․ Իշխան Սաղաթելան «Դիմադրության շարժման » հանրահավաքը. Տեսանյութ «Վզին դրած» արդարադատություն Նիկոլ Փաշինյանը Հայկ Մարությանի վրա կոմպրոմատներ է նախապատրաստու՞մ Հայաստանի ԿԲ-ի օստապբենդերները մեր հանրությանը բառիս բուն իմաստով հիմարի տեղ են դրել Նիկոլի իրական կարգախոսը՝ «Ապագա չկա՛» Պատերազմ Արցախում
Էլինար Վարդանյանը ոչ լքում է խմբակցությունը, ոչ առավել ևս միանում է որևէ մեկին Սա իմ երեխեքի հողն է, Արցախը չեմ լքելու. Աղավնոյում կյանքը բնականոն հունով է շարունակվում. Տեսանյութ Նիկոլի իշխանության կողմից հալածվելը պատիվ է. Իշխան Սաղաթելյան Հայկ Պապիկյանին պարտված ադրբեջանցին Հայաստանի օրհներգի ժամանակ հեռացել է․ նա որակազրկվել է. Տեսանյութ Էշով ԱԺ-ի մոտ ակցիա իրականացրած Սևադա Ղուկասյանն ազատ է արձակվել Սամվել Ալեքսանյանն իր սուպերմարկետներում բարձր գներ է սահմանում, որ աղջկա հարսանիքին վճարի իր հայ լինելը ժխտող Կիրկորովին. Լուսանկար Մենք՝ որպես պետություն, այսօր Լիբիա ու Սիրիա դառնալու ճանապարհին ենք Մանաթին մուննաթ Հերթական մեծագույն խայտառակությունը առողջա(պահության) վայ-նախարարի կողմից․ Ռոբերտ Հայրապետյան Լարսը բաց է Ջհանգիրյանի վերաբերյալ Վարդազարյանի հրապարակած ձայնագրության հիման վրա քրեական վարույթ է սկսվել. Փաստինֆո «Քիմիա» առարկայից դրական միավորի շեմը չի հաղթահարել մասնակցածների 22,25 տոկոսը, «Ռուսաց լեզվից»՝ 17,2 տոկոսը Փաշինյանը «ՍԴ-ն դրեց իր գրպանը», իսկ Ալիևը՝ «Արցախը գրպանեց», բայց Նիկոլը շարունակում է հետապնդել Թովմասյանների ընտանիքին Նիկոլ Փաշինյանը կորցրել է իր բոլոր լեգիտիմ հիմքերը սեփական իշխանության պահպանման համար երկարաժամկետ կտրվածքով Նիկոլը քրեական գործ է ուզում հարուցել լրագրող Անժելա Թովմասյանի դեմ «Վանեցյանը կարող է մասնակցել քաղաքապետի ընտրություններին, եթե դրանք լինեն». Սոս Հակոբյան. Տեսանյութ Նիկոլի թովմասյանական բզիկները Իսկ դուք գիտեի՞ք, որ Նիկոլի անվտանգության պետ Սաքոն մեդալների քանակով Բրեժնևից առաջ է անցել Նիկոլի «կոմպրոմատը» Աննայի վրա «Ես կվերադառնամ»․ 50 Cent-ը Երեւանի կենտրոնից լուսանկար է հրապարակել Ալեն Սիմոնյանը, նրա կինն ու իշխանական պատգամավորներ ներկա են եղել 50 Cent-ի համերգին. Տեսանյութ Ռուսաստանի և Արևմուտքի առճակատումն Ուկրաինայում և դրա ազդեցությունը հետխորհրդային երկրների վրա. քննարկում․ Տեսանյութ «Նման որոշում կայացնողները պիտակավորվելու են դավաճան պիտակով». Բորիս Մուրազի ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհներն անցանելի են Երկնիշ «տնտեսական աճի» մութ կողմերը ԱԺ շենքի վրայից հանված է պետական զինանշանը. Տեսանյութ «Ռուսաստանը ԱՄՆ-ի նման իր դաշնակիցներին պատերազմի մեջ չի ներքաշում». Տիմոֆեյ Բորդաչով. Տեսանյութ Բոլորը հերթով զոհաբերվելու են՝ հանուն նիկոլի իշխանության. Տեսանյու ԼՂ-ում խաղաղապահների պատասխանատվության գոտում խախտումներ չեն արձանագրվել. ՌԴ ՊՆ Երևանի հաջորդ ընտրություններին մասնակցելու վերաբերյալ այս պահին որոշում չեմ կայացրել. Հայկ Մարության Երկրաշարժ Իրանում. կան զոհեր, վիրավորներ Որպես պատժիչ միջոց են դիտում նույնիսկ եռամսյա հավաքների զորակոչը ՔՊ-ն պաշտպանության հանձնաժողովի փոխնախագահ կընտրի Քաղաքական ճգնաժամի նոր փուլ՝ խորհրդարանական ճգնաժամ «Արմնյուզի» կապուղու համար մրցույթի հաղթողը կորոշվի մինչեւ հուլիսի 19-ը. 4 հայտ կա Սկանդալային ձայնագրությունն արվել է «Շիրակ» հյուրանոցի ռեստորանում ՔՊ-ական պատգամավորը տարեկան ստանում է 282 միլիոն դրամ եկամուտ Այո, ինձ հրավիրել էին ԱԱԾ, խորհուրդ կտամ՝ իրենց ձեռքերը հեռու պահեն. Անժելա Թովմասյան Արցախը չի փակել իր լինելիության էջը, պայքարը շարունակվում է․ Սեյրան Օհանյան «Նիկոլ դավաճան» պաստառը` Մաշտոց-Լուսավորիչ խաչմերուկի գետնանցումի վրա Թագուհի Թովմասյանը հանկարծ հիշել է, որ ինքն անկուսակցական է և որ շարունակելու է պաշտոնավարել․ Ռոբերտ Հայրապետյան Իշխանությունները կրկին ժողովրդի թիկունքում ձեռք են բերել պայմանվորվածություն՝ Բերձորը հանձնելու կապակցությամբ․ Իշխան Սաղաթելան Փաշինյանը խոստովանում է, որ իր խաղաղության քաղաքական կուրսը տապալվել է․ Տիգրան Աբրահամյան Ժողովրդի շնորհքն է, որ Ջհանգիրյանը հրաժարական տվեց. շարքը շարունակվում է. Արամ Վարդևանյան Նման որոշումներով իրենք ճանապարհ են հարթում իրենց սրտի օլիգարխների համար. Վահե Հակոբյան «Դիմադրության շարժման » հանրահավաքը. Տեսանյութ «Վզին դրած» արդարադատություն Գագիկ Ջհանգիրյանը հրաժարական է տվել Անժելա Թովմասյանի նկատմամբ քրեական հետապնդո՞ւմ կսկսվի Քաջարանի քաղաքապետ Մանվել Փարամազյանը կմասնակցի ՏԻՄ համամասնական ընտրություններին

Քոչարյանի և Փաշինյանի մոտեցումները Թուրքիայի հետ հարաբերությունների հարցում գրեթե 180 աստիճանով տարբեր են

Երեկ ՔՊ-ական պատգամավորներից մեկը ընթերցեց ՀՀ 2-րդ նախագահի նամակից հատված ուղղված Թուրքիայի վարչապետին 2005-ին, որտեղ նշված էր, որ Հայաստանը կողմ է, առանց նախապայմանների վերականգնել հարաբերությունները Անկարայի հետ:

Առաջին հայացքից, գրեթե նույն մոտեցումն ունի նաև Նիկոլ Փաշինյանը, ով վերջերս հայտարարեց, որ իր մոտեցումն չի տարբերվում նախորդ երեք նախագահների դիրքորոշումներից՝ Թուրքիայի հետ հարաբերություններ հաստատելու հարցում:

Սակայն, իրականում, նրա մոտեցումը էապես է տարբերվում իր նախորդներից և հատկապես Քոչարյանի մոտեցումից:

Փորձենք այս հարցը ավելի մանրամասն քննել:

Հայ-թուրքական հարաբերությունները հենց սկզբից ունեցել են լուրջ բարդությունները, կապված երկու հանգամանքով` հայ-ադրբեջանական սուր հակամարտության և հայկական փյուռքի գործունեության հակաթուրքական ուղղվածության հետ:

Եթե Հայոց ցեղասպանության հարցը թույլ չէր տալիս վերականգնել լիարժեք դիվանագիտական հարաբերությունները, ապա Ղարաբաղյան հակամարտության խորացումը «փակեց» հայ-թուրքական սահմանը:

Թուրքիան այս երկու հարցում էլ ունի նախապայման Հայաստանի հետ հարաբերությունները վերականգնելու հարցում:

Առաջին նախագահի՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի դիրքորոշումը կայանում էր նրանում, որ այս երկու հարցում էլ պետք է Հայաստանը զիջման գնա Անկարային, որպեսզի երկու երկրների հարաբերությունները հնարավոր լինի վերականգնել:

Տեր-Պետրոսյանը ցանկանում էր այս հարցը լուծել, սակայն ներքին հայաստանյան իրավիճակն թույլ չէր տալիս, որ նա կարողանար այս հարցերում գնար զիջման Անկարային: Փաստացի, Տեր-Պետրոսյանի և Թուրքիայի մոտեցումներն երկու երկրների հարաբերությունների վերականգման հարցում կամ շատ մոտ էին, կամ էլ համնկնում էին:

ՀՀ 2-րդ նախագահը՝ ճիշտ հակառակը, այն կարծիքին էր, որ այս երկու հարցում էլ մենք պիտի մերժենք Թուրքիային, քանզի մի մասում մենք չենք կարող զիջման գնալ ղարաբաղյան խնդրի հարցում, քանզի դա շաղկապված է Հայաստանի անվտանգության հետ, իսկ մյուս մասում մենք չենք կարող անտեսել Սփյուռքի գործոնը, քանզի դրա արդյունքում մենք կփլուզենք ողջ հայկական լոբիստական համակարգերը, որն նաև մեծ օգուտ է բերում Հայաստանին:

Ըստ Քոչարյանի, հայ-թուրքական հարաբերությունները, պետք էր բաժանել հայ-ադրբեջանական հարաբերություններից, իսկ Ցեղասպանության հարցն էլ չի կարելի քաղաքական հարթակից տեղափոխել պատմամշակույթային հարթակ, քանզի դրա արդյունքում իսկական և անկեղծ մերձեցում երկու ժողովուրդների մեջ չի հաջողվի հաստատել, ինչի հետ համաձայն են նաև թուրքական վերնախավի զգալի մասը նույնպես:

Պետք է նշել, որ Քոչարյանի դիրքորոշումը շատ նման էր Իսրաելի դիրքորոշմանը Եգիպտոսի նկատմամբ, որի արդյունքում 1978-ին հնարավոր եղավ Քեմփ Դեյվիդի համաձայնագրերի ստորագրումը: Իսրայելին հաջողվեց իսրայելա-եգիպտական հարաբերությունները տարանջատել Պաղեստինի խնդրից և դրա արդյունքում Թել-ավիվի և Կահիրեի հարաբերությունները վերականգվեցին և մինչ այսօր այդ երկրների մեջ այլևս ոչ մի սուր հակամարտություն գոյություն չունի:

Սակայն, որպեսզի Թուրքիան համաձայնվեր սեպարատ հարաբերություններ հաստատել Երևանի հետ, պետք է տեսներ Հայաստանի մեջ հաստատակամ դիրքորոշում: Պետք է համոզվեր, որ Հայաստանը նույնիսկ շրջափակման պարագայում կարողանում է զարգանալ, իսկ Ադրբեջանն էլ չի կարողանում ազդել Հայաստանի ոչ անվտանգության, ոչ էլ զարգացման վրա:

2005-ին Էրդողանի դիրքերը Թուրքիայում հեղհեղուկ էին, քանզի քեմալականները գրեթե բոլոր պետական ինստիտուտներում դիմադրում էին նրան և, ահա, թե ինչու նա այն ժամանակ հանդես էր գալիս «բարեփոխիչի» դիրքերից: Ընդորում, «բարեփոխիչ» ոչ միայն երկրի ներսում, այլև երկրից դուրս, ցանկանալով հաստատել բարիդրացիական հարաբերություններ իր բոլոր հարևանների հետ, հռչակելով, այսպես կոչված, «ունենալ զրո խնդիրներ բոլոր հարևանների հետ» կարգախոսը:

Այդ իսկ պատճառով էլ 2005-ին հնարավոր էր հաստատել Թուրքիայի հետ իսկապես բարիդրացիական հարաբերություններ, առանց նախապայմանների: Եվ զարմանալի չէր, որ այն ժամանակ Էրդողանի իշխանությունն մտածում էր դրա մասին:

Բայց թուրքագետները կհաստատեն, որ Թուրքիան բարդ երկիր է, և նույնիսկ նախապես ստորագրած համաձայնագրերից նրանք պահի տակ հեշտությամբ կարող են հրաժարվել:

Օրինակ, երբ Էրդողանն իր համաձայնությունը տվեց ամերիկացիներին Իրաքում Սադդամ Հուսեյնի ռեժիմը տապալելու հարցում օգտագործել նաև Թուրքիայի տարածքը, բայց վերջին պահին Անկարան մերժեց Վաշինգտոնին հենց Իրաք ներխուժումից օրեր առաջ: Եվ դա այն դեպքում, երբ այդ խնդիրը համաձայնեցված էր նույնիսկ Թուրքիայի օրենսդիր մարմնում:

Եթե Անկարան Վաշինգտոնի հետ կարող էր դրժել իր նախապես համաձայնեցված պայմանավորվածությունները, ինչու՞  նա չեր կարող դա անել փոքրիկ Հայաստանի հետ:

2008-2010 թվականների հայ-թուրքական գործընթացի ավարտը  դարձավ դրա դասական օրինակներից մեկը: Երբ վերջին պահին Անկարան արդեն Ցյուրիխում փորձեց բանավոր նախապայմանով հանդես գալ, կապված ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման հետ:

Հիշեցնենք, որ 12 տարի առաջ հենց Անկարան վիժեցրեց այդ գործընթացը:

Այսօր հայ-թուրքական գործնթացն ընթանում է Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո, որտեղ Հայաստանը ծանր պարտություն կրեց: Երբ հայկական բանակը գտնվում է փլված վիճակում, իսկ ադրբեջանական բանակը կանգնած է Գորիսի, Կապանի և Վարդենիսի մատույցներում:

Երբ տարածաշրջանում գրեթե 180 աստիճանով փոխվել է աշխարհաքաղաքական բալանսը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև:

Իսկ Հայաստանում փողոցի միջոցով իշխանության է եկել ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի համար դասակարգային խորթ ռեժիմ և Մոսկվայի ու Երևանի միջև առաջացել է վստահության խորը ճգնաժամ: Երբ այդ նույն ժամանակ, Էրդողանին հաջողվել է Պուտինի հետ հաստատել վստահելի հարաբերություններ, երբ և Էրդողանն, և Պուտինը Արևմուտքի կողմից համարվում են «չընդունվող» գործիչներ:

Հասկանալի է, որ այս պարագայում հայ-թուրքական «երկխոսության» գործնթացն ավելի շատ նման է դառնում պարտադրանքի, որտեղ հայկական կողմը գրեթե չունի ուժեղ «խաղաթուղթ», իսկ Արևմուտքն ու Ռուսաստանը գրեթե չեն թաքցնում, որ իրենց մեջ ներկա սուր հակամարտության պարագայում՝ Հայաստանի խնդիրը շատ քիչ է հետաքրքրում իրենց:

Հասկանալի է, որ ներկայիս հայ-թուրքական այս գործընթացը էապես է տարբերվում, թե 2005-ի կուլիսային, թե 2008-2010 գործընթացներից, վերը նշված հանգամանքների պատճառով:

Քանզի այսօրվա փաշինյանական «նոր» Հայաստանը, նախկինների «հին» Հայաստանը չէ, որ մենք հույս ունենանք այսօրվա գործնթացից, գոնե ինչ-որ դրական ակնկալիքներ ունենայինք առանց վտանգելու մեր ազգային անվտանգությունը:

Բացի այդ, չպետք է մոռանալ, որ Փաշինյանը Տեր-Պետրոսյանի գաղափարական տիրույթում ձևավորված անձ է և ուրեմն, նրա համար ևս թուրքական նախապայմանները բնական բնույթ ունեն: Պարզապես բովանդակ հայությունն այս փուլի գործընթացի արդյունքում, իր մաշկի  վրա կհասկանա, թե ինչ կնշանակի իրականում հայ-թուրքական գործնթացը, փաստացի թուրքական նախապայմաններն ընդունելով, որոնք  Փաշինյանն համարում է բնական և հասկանալի:

Կան բնական քաղաքագիտական օրենքներ, համաձայն որի, երկրները բալանսավորված հարաբերություններում են կարողանում հաստատել կայուն և երկարաժամկետ խաղաղություն: Եթե այդ բալանսը խախտվում է, ապա խախտվում է նաև այդ երկրների համակեցության բանաձևը, կամ էլ նոր պատերազմով հաստատվում է նոր բալանսավորված հարաբերություն:

Այս տարրական ճշմարտությունը հայ քաղաքական վերնախավը այդպես էլ այս 30 տարիների ընթացքում չհասկացավ: Զարմանալի է, բայց նույնիսկ սեփական պատմությունը ոչինչ չսովորեցրեց այդ վերնախավին, քանզի տգիտությունը մնում է տգիտություն, որն էլ, ինչպես նշում էր հայտնի փիլիսոփա Բերտրան Ռասսելը, մարդկության ողբերգությունների գլխավոր աղբյուրն է: Տվյալ պարագայում այդ տգիտությունն իր հետևանքն է թողնելու Հայաստանի ժողովրդի վրա: Ինչպիսի բնույթի և ձևի մեջ է լինելու դա ցույց կտա ոչ հեռու ապագան: Պարզ է մեկ բան, որ ամեն մի ժողովուրդ ինքն է կերտում իր ապագան իր պատկերացումներով, և դրա սխալների համար էլ ինքն է պատասխանատվություն կրելու:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան

Հետևեք մեզ Telegram-ում
Հետևեք մեզ YouTube-ում
Websiite by Sargssyan
Հետևեք մեզ Facebook-ում https://www.facebook.com/ZhamLratvakan