Իրենց ամենագետ ու ամենակարող երևակայող «բարեփոխողները» սկզբից ևեթ որդեգրել են «բարեփոխման» մի սկզբունք՝ որքան հնարավոր է՝ հեռու մնալ հայության հետ առնչվող թեմաներից

Պարզվում է Խորենացու «Ողբը» այսօր էլ մեծ հնչեղություն ունի, քանի որ հայոց թագավորության անկումից առավել վտանգավոր է հայության արմատներին ձեռք մեկնելը։ Աններելի է մատաղ սերնդի կրթության ու դաստիարակության հետ կապված պատասխանատու գործը վստահել այնպիսիներին, ովքեր ընդունակ են հանգիստ, առանց աչքը թարթելու, ուղեղն անջատած՝ ձեռքի մի շարժումով քամուն տալ դարերով ստեղծված մեր գրականությունը՝ փոխարինելով այն համաշխարհային գրականության՝ թեկուզև գոհարներով։ Մինչդեռ Մաշտոցը գրերն ստեղծեց մեր ինքնությունն ու հավատը պահպանելու համար՝ Սողոմոն Իմաստունի խոսքերով հորդորելով․ «Ճանաչել զիմաստություն և զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ»։ Իսկ ահա գրականության փորձագիտական խումբը հանճարներին ու իմաստությունը տեսել կամ որոնել է միայն համաշխարհային գրականության անդաստանում (երևի մտածէլ է՝ հայը՝ ու՜ր, հանճարն՝ ու՜ր․․․)՝ առանց իմանալու, որ ազգայինից պիտի գնալ համամարդկայինը։ Շիրազն ասում է․ «Իր ազգինը ով չսիրի, թշնամին է ողջ ազգերի»։ Բայց իրենց ամենագետ ու ամենակարող երևակայող «բարեփոխողները» սկզբից ևեթ որդեգրել են «բարեփոխման» մի սկզբունք՝ որքան հնարավոր է՝ հեռու մնալ հայության հետ առնչվող թեմաներից։ Նրանք հայ գրականությունից մի կողմ են նետել «հայը» ու, հավատարիմ իրենց սկզբունքին, «բարեխղճորեն» անցել են գործի՝ անխնա մկրատելով դասականներին։ Ժամանակակիցներից էլ ընտրել են անպիսի գործեր, որոնք բնավ կապ չունեն մեր ազգային նկարագրի, հայի հոգեկերտվածքի, բնավորության հետ և ոչնչով չեն կարող նպաստել բարոյական բարձր հատկանիշներով օժտված սերունդ դաստիարակելու գործին։ Զարմանալին այն է, որ դասագիրք կազմելու գործին չի մասնակցում մեր գիտնական բանասերներից, գրականագետներից ոչ մեկը։ Գրականության նպատակը սերունդների մեջ վեհի, գեղեցիկի, մարդկայինի դաստիարակությունն է, մինչդեռ հայ ժամանակակիցներից ընտրված գործերը բնավ աղերսներ չունեն բարոյականության հետ։ Օրինակներ չեմ բերում, քանի որ արդեն համացանցում բազմիցս ներկայացված են դրանք։ Ես չեմ ժխտում, իհարկե, համաշխարհային գրականության կարևորությունը, գիտեմ նաև, որ ժամանակակից գրողների մեջ էլ կան տաղանդավորներ և դպրոցական դասագրքերում ընդգրկելու արժանի գործեր, բայց դրանք չպիտի լինեն դասականների հաշվին։ Համաշխարհային գրականության համար բարձր դասարաններում կարելի էր շաբաթական մի ժամ հատկացնել (իմ դասավանդման տարիների այդպես էլ արվում էր), իսկ միջին դասարաններում օտար հեղինակների ստեղծագործությունները անցնել հայ հեղինակների գործերին զուգահեռ։ Արի ու տես, որ հայ ժամանակակից հեղինակներից ընտրած գործերում բացակայում են ազգային մտածելակերպն ու գաղափարախոսությունը։ Լսում ես Գրականություն առարկայի փորձագիտական խմբի ղեկավարի խոսքը և մեծ հիասթափություն ապրում։ Զարմանում ես․ եթե նրան են վստահել խմբի ղեկավարությունը, ապա խումբն ինչպիսի՞ որակ կարող է ունենալ։ Պարզվում է, որ վերջինս ոչ թե փորձագիտական խումբ է, այլ փորձանքագիտական։Լրագրողի այն հարցին, թե ինչու է «հայը» հանվել հայ գրականությունից, տիկինը պատասխանում է՝ հո պիտի Շեքսպիրին «չդնեն հայ գրականության տակ»։ Հայ հեղինակների գործերից էլ իբր ուսուցչին ազատ ընտրության հնարավորություն է տրվում, թեպետ ազատ ընտրություն կոչվածն աբսուրդի ժանրից է։ Զորօրինակ՝ առաջարկված են «Քաջ Նազար», «Հին աստվածներ», «Արա Գեղեցիկ» ստեղծագործությունները․ ընտրիր՝ որն ուզում ես։ Այստեղ են ասել․ «Կեցցե՛ կատուն, որ իր փորի համար մուկ է որսում»։

Թամար Ալեքսանյանը խոստովանում է, որ առանձին համաշխարհային գրականություն անցնելու հարց չի քննարկվել, քանի որ կունենային «ժամի խնդիր»։ Փաստորեն բոլոր դեպքերում տուժում է հայ գրականությունը․ հայ հեղինակների գործերի հաշվին համաշխարհային գրականությունն է առաջ մղվում։ Հետո էլ ասում է՝ հայ գրականությունը համաշխարհային գրականության «մի շատ կարևոր մասն է» (ինչպիսի՜ բարձր գնահատական)։ Մնում է շնորհակալություն հայտնել այդ մեծահոգության համար։

Ցավոք, ազգային գաղափարախոսություն և հայրենասիրություն հասկացություններին չես հանդիպի նաև հայ ժողովրդի պատմության դասագրքերում։ Փոխարենը բազմիցս կրկնվում են գլոբալիզացիա(համաշխարհայնություն), համակեցություն տերմինները։ Այնտեղից դուրս են մղված նաև հայ ժողովրդի ծագումնաբանությունը, ֆիդայական շարժումը, ոչ մի ակնարկ չկա այդ շարժման կարկառուն դեմքերի մասին, խախտված է թեմաների ժամանակագրությունը։ Սա դավաճանություն է ազգային արժեքների, հայ ժողովրդի հանդեպ։ Շիրազը կասեր՝ «Թե եթե բանն այսպես գնա, Էլ ձեր հայոցն ու՞ր կմնա»։ Մինչդեռ մեր հերոս զինվորները կենաց-մահու կռիվ են տալիս սահմանի վրա։

Հասմիկ Վարոսյանի ֆեյսբուքյան էջից