1915 թվականի ցեղասպանությունը ոչ միայն բազմաթիվ հայ հոգևորականների կյանքեր խլեց, այլև կողոպտվեցին ու ավերվեցին Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող մոտ հազար հինգ հարյուր հայկական եկեղեցիներից
1915 թվականի ցեղասպանությունը ոչ միայն բազմաթիվ հայ հոգևորականների կյանքեր խլեց, այլև կողոպտվեցին ու ավերվեցին Օսմանյան կայսրության տարածքում գտնվող մոտ հազար հինգ հարյուր հայկական եկեղեցիներից ու վանքերից շատերը: Կորսվեցին անգին ձեռագրեր ու սուրբ մասունքներ: Կոտորվեց իր հավատքին, իր եկեղեցուն ու իր ազգին հավատարիմ մնացած հավատացյալ հոտը: Անասելի մեծ էր Մայր եկեղեցու ցավը, սակայն կանգուն էր Միածնաէջ Մայր Աթոռը և թևատարած մոր պես գիրկը բաց արած սպասում էր գաղթական իր զավակներին: Այն տարիներին Մայր եկեղեցին հոգ տարավ գաղթական ոչ միայն հայ, այլ նաև այլազգի այլ քրիստոնյա ընտանիքների մասին: Հայ եկեղեցու բոլոր թեմերում բացված որբատների ապահով հարկի տակ ապաստան գտան կոտորածից փրկված հազարավոր որբուկներ: Իսկ Հայ եկեղեցու բազմաթիվ սպասավորներ անմիջական մասնակցություն ունեցան կամավորական ջոկատների մղած ինքնապաշտպանական մարտերին: Անշուշտ, անգնահատելի է Եկեղեցու օգնությունը, որ այն սարսափելի օրերին մատուցվեց ժողովրդին, սակայն այսօր էլ՝ եղեռնագործությունից ավելի քան հարյուր տարի անց, Մայր եկեղեցին շարունակում է հոգ տանել ցեղասպանության բյուրավոր զոհերի հոգիների և հիշատակի մասին՝ նրանց սրբադասումով աղաչելով Ամենողորմ Աստծուն ընդունել հանուն հայրենիքի և հավատքի կրած նրանց չարչարանքները, որոնցով չարչարակից եղան Աստծո Միածին Որդուն: Այսօր Հայ Առաքելական բոլոր եկեղեցիների զանգերը ղողանջում են ի հիշատակ այդ անմեղ զոհերի: Այսօր վառված բոլոր մոմերը հիշեցնում են Քրիստոսի լույսով բոցավառ նրանց անմահ հոգիների մասին:

