Սիրիայում ինչ-որ նոր բան է պլանավորվում

Արդյո՞ք Թուրքիան մենակ է Սիրիայում...
Սիրիայում պատերազմի հենց սկզբից Թուրքիան և Ռուսաստանը հակառակ կողմերում էին: Ըստ այդմ, գործարքները, որոնք Թուրքիան փորձեց իրականացնել Ռուսաստանի հետ, Իրանի հետ միասին, բխում էին սիրիական հարցի լուծում գտնելու շահերից: Բայց երբ, ըստ էության, պատերազմի եզրափակիչ փուլերին են հասնում, ավելի ու ավելի դժվար է դառնում բախվող շահերով առաջ շարժվել:

Թուրքիան այժմ ուղղակիորեն մեղադրում է Ռուսաստանին Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադի ռազմական գործողությունները Իդլիբում սատարելու մեջ, և բարձրաձայնում, որ դա պատճառ է հանդիսացել հազարավոր փախստականների դեպի թուրքական սահման հասնելու համար: Թուրքիան բացի փախստականների հարցը օրակարգ բերելուց, ունի ավելի իրական վտանգ: Դրանք Սիրիայում իր դիտորդական կետերի մեծ մաս սիրիական կառավարական ուժերի կողմից շրջապատված լինելն է, որն էլ խոսում է նրա մասին, որ Թուրքիան այս փուլում դիտարկվում է որպես հակառակորդ նաև Ռուսաստանի համար:
Ակնհայտ է, որ Ռուսաստանն այսօր Սիրիայում ունի գլխավոր խաղացողի դեր և նպաստում է երկրում սիրիական բանակի հաջողություններ ունենալու մեջ: Հենց սա էլ Ռուսաստանին դարձնում է որոշումներ կայացնելու մեջ ավելի ինքնավստահ, ով այսօր արդեն Թուրքիային հասկացնում է, որ չկանգնի ճանապարհին և դուրս գա Սիրիայից, որպեսզի սիրիական կառավարական զորքերն ամբողջությամբ կարողանան վերահսկողություն սահմանեն Սիրիայում:
Չնայած Թուրքիան աննախադեպ քանակով ավելացնում է իր ռազմական ներկայությունը Սիրիայում , սակայն այն չի կարող հենվել միայն իր ռազմական հզորության վրա, քանի որ , Ասադին ուղղակիորեն իրենց աջակցությունն են բերում Ռուսաստանը և Իրանը:

Անցյալ տարվա օգոստոսից սկսած, երբ սիրիական ուժերը սկսեցին իրենց ռազմական գործողությունները, Էրդողանի խորհրդականները բարձրաձայնում էին, որ Ռուսաստանի հետ հարաբերություններում հնարավոր է ճգնաժամ լինի, սակայն այս ամենով հանդերձ Էրդողանը գնաց ուղիղ առճակատման Թրամփի հետ հենց Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների բարելավման պատճառով:
Այսպիսով, զարմանալի չէր, երբ ԱՄՆ-ն խիստ քննադատության ենթարկեց Սիրիայի հյուսիս-արևմուտքում Թուրքիայի ռազմական քաղաքականություն, Թուրքիային սպառնաց պատժամիջոցներով: Հենց դա էր նաև պատճառ, որ անցած տարվա հոկտեմբերին ԱՄՆ-ն Սիրիայի հյուսիս - արևելքում սկսեց ռազմական գործողություններ Սիրիայի քրդերի հետ:
ԱՄՆ-ն այդքան էլ հակված չէ Սիրիայի հյուսիս-արևելքում տեսնել թուրքական զորքեր, քանի որ այստեղ 2014թ.-ից արդյունավետ ու վստահելի համագործակցում է YPG ուժերի հետ, որոնց Թուրքիան համարում է «Քրդստանի աշխատավորական կուսակցության» (PKK) սիրիական թև:

Սակայն մյուս կողմից ԱՄՆ-ի համար լավ էր, որ Թուրքիան որոշակի պայմանավորվածությունների շնորհիվ կարողացել էր հասնել նրան, որ Ռուսաստանի հետ համագործակցության արդյունքում չեզոքացվել էր սիրիական կառավարական զորքերի մուտքը այս տարածաշրջան, ինչը որ հաջողվեց մինչև 2019թ.-ի վերջրը, իսկ հետո իրավիճակը կտրուկ փոխվեց, սակայն ԱՄՆ-ն չի պատրաստվում Թուրքիայի հետ համագործակցել, քանի որ ի դեմս քրդերի, ունի ավելի վստահելի դաշնակիցներ: Դրա մասին է խոսում նաև այն փաստը, որ օրեր առաջ քրդական հրամանատարության հետ հանդիպման էին եկել կոնգրեսականներ կոնկերտ առաքելությամբ:
Բացի ԱՄՆ, Ռուսաստան և Իրան, կարծես թե այստեղ նաև Եվրոպան որոշ անելիքներ ունի, սակայն Եվրոպան ևս Թուրքիային մենակ է թողել: Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելի հետ մեկ անգամ Ստամբուլում, իսկ տարվա սկզբից երկու անգամ հեռախոսով զրուցել է Էրդողանը և թեման եղել է Սիրիական հարցը:

Մերկելն իսկապես մտահոգված է Ռուսաստանի և Իրանի ազդեցության բարձրացմամբ տարածաշրջանում, բայց Էրդողանի թեզի հետ ևս, մեղմ ասած, համամիտ չէ: Էրդողանը փորձ է անում սիրիական հարցը տեղափոխել բացառապես մարդասիրական տիրույթ և փախստականների աճող թվաքանակի մասին է ահազանգ է հնչեցնում:

Ինչպես ԱՄՆ-ն, այնպես էլ Եվրամիությունը խիստ քննադատական ​​է վերաբերվում Սիրիայի հյուսիս-արևելքում Թուրքիայի ռազմական գործողություններին, քանի որ կասկածներ ունեն, որ Թուրքիան , կամ Թուրքիայի հետ համագործակցող խմբավորումները, այստեղ օգտագործում են արգելված զենք:
Երբ Թուրքիան խնդրեց ԵՄ-ից ֆինանսական օժանդակություն սիրիացի փախստականների համար, ԵՄ-ի նախնական պատասխանը բացասական էր:
Այս ֆոնի վրա Գերմանիան պատրաստվում է 25 միլիոն եվրո հատկացնել սիրիական հողի վրա փախստականների օգնության գործի համար:
Այսինքն, Եվրոպան որոշել է փախստականների հարցը լուծել հենց սիրիական հողի վրա, և Թուրքիային այստեղ ևս թույլ չտալ խոսել շանտաժի լեզվով, ինչպես անում էր նախկինում, թե կբացի իր սահմանները և փախստականներին թույլ կտա , որ լցվեն Եվրոպա:
Կարծում եմ, որ սիրիական պատերազմի գոնե այս փուլում Թուրքիան միայնակ է մնացել:

***

Կարծում եմ Սիրիայում ինչ որ նոր բան է պլանավորվում: Քամիշլոյում և մնացած բոլոր բնակավայրերում, որտեղ կան ԻՊ-ի զինյալների բանտեր և որոնք գտնվում են քրդերի վերահսկողության տակ, կայացվել է որոշում, որպեսզի այդ զինյալների համար սկսվի դատավարություն: Հատկապես խոսքը գնում է օտարերկրյա զինյալների մասին, որոնց իրենց պետությունները հրաժարվել են ընդունել: Ըստ որոշ աղբյուրների (ոչ պաշտոնական) , նպատակ է դրվել , որպեսզի հնարավորինս արագ օտարերկրացի ԻՊ զինյալների «հարցը լուծել» և ուղարկել իրենց երկրներ, պատիժն իրենց երկրների բանտերում կրելու համար:
Խոսվում է, որ սա նպատակ է հետապնդում բանտերը դատարկելու, որպեսզի չկրկնվի 2019թ.-ի աշնան այն սցենարը, երբ Թուրքիայի հարձակումների պատճառով ԻՊ-ի շատ զինյալներ բանտերից փախան, քանի որ դրանք մնացել էին առանց հսկողության:

Կարեն Հովհաննիսյանի ֆեյսբուքյան էջից