Դոստոևսկու նախազգուշացումը հայ հեղափոխական հանրությանը. Տեսանյութ
Հեղափոխության պատճառների, նրա զարգացման փուլերի և արդյունքների մասին մենք դեռ անպայման կվերլուծենք՝ հաշվի առնելով նաև համաշխարհային փորձը:
Հեղափոխությունը միշտ էլ բերում է նոր միջավայր, նոր արժեքներ և զարգացման նոր ուղենիշեր: Սակայն միշտ չէ, որ այդ նորը կարող է ավելի լավը լինել, քան՝ հինը: Թեև պետք է անպայման նշել, որ հեղափոխությունը առաջ է գալիս այն երկրներում, որտեղ տիրում էր լճացումն ու արժեքների կատարյալ այլասերումը, որտեղ իշխանությունն անհաղորդ է լինում հասարակական պահանջներին և հանրությանը չի առաջարկում որևէ պոզիտիվ քայլ:
Հենց այդ միջավայրն է ծնում հեղափոխական տրամադրություններ: Հեղափոխությունը ծնվում է այն հասարակությունում, որտեղ աղքատների և հարուստների տարբերությունը հասնում է ճչացող մասշտաբմերի, իսկ միջին խավը, որը դեմոկրատիայի հիմքն է, սնանկանում է և լրացնում է լումպենացած զանգվածների շարքերը: Իսկ լումպենացած զանգվածը ցանկացած հեղափոխության հիմքն է հանդիսանում: Այնուամենայնիվ, պետք է նշել, որ հեղափոխության պահանջ է առաջանում հանրության մեծ մասի մոտ, որի կրող ուժերն անպայման չէ, որ պետք է ներկայացնեն հենց լումպենի շահերը: Վայ էն երկրներին, որտեղ հեղափոխության գլխավոր շարժիչը դառնում է լումպենը, քանզի այդ ժամանակ հեղափոխության գլխավոր նպատակն է դառնում՝ պատժել անարդար ձևով հարստացած մեծահարուստներին և գողացած բարիքները բաժանել աղքատներին: Համաշխարհային փորձը ցույց է տալիս, որ այդ հեղափոխության արդյունքում վերացվում է անհավասարությունը, և հաստատվում է աղքատների հասարակություն: Այդ մասին փայլուն նկարագրել է Դոստոևսկին՝ իր «Бесы» աշխատությունում:
Այս աշխատությունը Դոստոևսկին գրել է իրական փաստերը հաշվի առնելով: Խոսքը գնում է մի հերոսի մասին, ով Գերմանիայից գալիս է Մոսկվա՝ լիազորված ոմն համաշխարհային ռուսական հեղափոխական կոմիտեից: Սույն փաստաթղթով հերոսը հեղափոխականներ է փորձում հավաքել երկրում: Վերջում պարզվում է, որ հերոսը արկածախնդիր է և որևէ լիզորություն չի ունենում, սակայն սկսված տրամաբանական գործընթացը շարունակվում է: Կարծում ենք, որ հայ հասարակությունն առավել ակտիվ պետք է ուսումնասիրի հենց այս աշխատությունը հենց այս ժամանակահատվածում, քանզի հետո ուշ կլինի:
Արտակ Հակոբյան
Հետևեք մեզ Facebook-ում