Ի՞նչ ակնկալիք կարող է ունենալ Հայաստանը Պուտին-Թրամփ-Սի հանդիպումից
Ըստ ֆրանսիական Le Figaro պարբերականի՝ Եվրոպան կարող է փաստի առաջ կանգնել, նոր «Յալթա-2»-ի ձևավորման փուլում:
Ֆրանսիական պարբերականի կարծիքով սակայն, դրա հիմնական մեղավորը հենց եվրոպացիները կլինեն, որոնք ինքնամոռաց կերպով փչացրեցին իրենց հարաբերությունները ռուսների հետ և ստացան արհամարհական վերաբերմունք Թրամփի կողմից:
Բացի այդ, ըստ պարբերականի, այս հարցում իր բացասական դերը կատարեց նաև Ֆրանսիայի նախագահ Մակրոնը, ով փորձում էր Եվրոպային տալ ինքնուրույն դերակատարում, որտեղ Ֆրանսիան կլիներ գլխավոր խաղացողը:
Հավանաբար Մակրոնին հիշեցրել էին Նապոլեոնի դափնիները, մոռանալով, թե վերջում ինչպես ավարտեց նա իր ճակատագիրը:
Ավելի իրատեսական է գնահատում Թրամփի, Պուտինի և Սի Ծինփինի հանդիպումը թուրքական Cumhuriyet պարբերականը:
Ըստ այդ պարբերականի՝ սխալ է այդ սպասվելիք հանդիպումը համեմատել 1945-ի Յալթայի կոնֆերանսի հետ:
ԱՄՆ-ի, Չինաստանի և Ռուսաստանի միջև Շենժենում կայացվելիք եռակողմ գագաթնաժողովը չի կարելի անվանել «նոր Յալթա», գրում է թուրքական պարբերականը, այլ՝ ԱՄՆ-ի կողմից այն գիտակցման գագաթնակետն է, որ չի կարող դիմադրել «բազմաբևեռությանը» և պետք է հույսը դնի Չինաստանի և Ռուսաստանի տեսակետների վրա։
Ըստ պարբերականի՝ արևմտյան լրատվամիջոցները եռակողմ գագաթնաժողովն ավելի ու ավելի հաճախ են անվանում «նոր Յալթա»։ Չնայած այս համեմատությունն առաջին անգամ հնչեցվել է մի քանի ռուս խորհրդարանականների կողմից, այն աստիճանաբար տարածվել է նաև Արևմուտքում։ Սակայն այս համեմատությունը սխալ է և անարդար է այսօրվա իրականության նկատմամբ մի քանի պատճառներով։ Կան երեք հիմնական տարբերություններ Յալթայում ձեռք բերվածի և Շենժենում ձեռք բերվելիքի միջև։
Առաջին
ԱՄՆ-ն, ԽՍՀՄ-ն և Մեծ Բրիտանիան ներկա էին Յալթայում։ Նրանք նույն կողմում էին և նստած էին բանակցությունների սեղանի շուրջ որպես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հաղթողներ։ Շենժենում ԱՄՆ-ն, Չինաստանը և Ռուսաստանը կնստեն սեղանի շուրջ ոչ թե որպես համաշխարհային պատերազմի հաղթողներ։ Նրանք նույնիսկ նույն կողմում չեն։ Ընդհակառակը, ԱՄՆ-ն և Ռուսաստանը փաստացի պատերազմի մեջ էին միմյանց դեմ Ուկրաինայում, և ԱՄՆ-ի և Չինաստանի միջև առևտրային պատերազմ է ընթանում։
Երկրորդ
1945 թվականին, Յալթայում Եվրոպայի «վերաբաժանում» էր ընթանում և «նոր աշխարհակարգի» նախապատրաստությունն էր նշմարվում։
Շենժենում իրավիճակը այլ է։ Չինաստանը պաշտպանում է գործող գլոբալիստական կարգը և պարզապես փորձում է շտկել նրա թերությունները, համակարգի ձախողումը պայմանավորված էր հենց Միացյալ Նահանգներով, որն այլևս չի հետևում իր կողմից հաստատված կարգին։
Իսկ Ռուսաստանը փորձում էր եղած համակարգում իր պատվավոր տեղն զբաղեցնել և չարհամարհվել:
Գլոբալիզմի հաղթող կողմը Չինաաստանն է, պարտվող կողմը՝ Եվրոպան և ԱՄՆ-ն:
Վերջինս փորձում է իր պարտությունը գցել Եվրոպայի վրա և կասեցնել Չինաստանի առաջխաղացումը: Իսկ որպեսզի դա կյանքի կոչվի, պիտի թույլ չտրվի, որ Պեկինի և Մոսկվայի միջև հաստատվի ստրատեգիական դաշնակցություն:
Երրորդ
Արդեն որոշ ժամանակ է, ինչ Արևմուտքում շրջանառվում է «դավադրության տեսություն», որ ԱՄՆ-ն, Չինաստանը և Ռուսաստանը համաձայնության կգան. «ԱՄՆ-ն կստանա Իրանը, Ռուսաստանը՝ Ուկրաինան, իսկ Չինաստանը՝ Թայվանը»։ Պնդվում է, որ սա նույնպես կքննարկվի Շենժենում։
Մինչդեռ, դա էլ չի համապատասխանում իրականությանը, քանի որ Մոսկվան արդեն հարցն այնպես է ձևակերպել, որ Ուկրաինան, Մոլդովան, Կենտրոնական Ասիան և Հարավային Կովկասը պիտի լինեն իր ազդեցության գոտում, քանի որ դրանով է պայմանավորված իր անվտանգությունը:
Ռուսաստանն, թերևս կարող է «մոռանալ» իր շահերը Լատինական Ամերիկայում, սակայն ոչ Հարավային Կովկասում և Ուկրաինայում, նշում է թուրքական պարբերականը:
Իսկ ինչ վերաբերվում է Իրանին, ապա այն հասարակ տարածք չէ, որ ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանն ու Չինաստանը կարողանան ինչ-որ համաձայնության գալ:
Ինչ վերաբերվում է Թայվանի հարցին, ապա, ըստ թուրքական պարբերականի, այն այսօր էլ է ճանաչված որպես Չինաստանի անբաժանելի մաս, և Ռուսաստանի, և ԱՄՆ-ի կողմից, այնպես որ, նշել, թե այդ հարցը կարող է լուրջ քննարկման առարկա դառնալ, նույնպես «դավադրության տեսության» ժանրից է:
Վերջում թուրքական պարբերականն ևս մեկ անգամ եզրահանգում է, որ նոյեմբերի 19-ին երեք խոշոր երկրների ղեկավարների հանդիպումը չի կարելի գնահատել, որպես «Յալթա-2», այլ նոր փորձ՝ համաձայնութհյան գալ, չխանգարել իրար աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում:
Առանձին քննարկման թեմա կարող են դառնալ նաև միջուկային սպառազինության հարցերը, որոնցում, ըստ փորձագետների, չինական կողմը զիջումների չի գնա, քանի որ իր հնարավորությունները ավելի համեստ են, համեմատ Ռուսաստանի և ԱՄՆ-ի:
Սակայն չինական միջուկային սպառազինության տեմպը, խիստ մտահոգում է ԱՄՆ-ին, քանի որ, եթե տնտեսական հզորությանը Չինաստանը ավելացնի նաև ռազմական հզորացման պոտենցիալը, ապա այն կարող է գերազանցել ԱՄՆ-ն և դառնալ աշխարհի թիվ մեկ գերտերությունը:
Ինչ վերաբերվում է Հայաստանի խնդրին, ապա չինական Շենժենում քննարկվելու է ոչ թե առանձին վերցրած Հայաստանի, այլ Հարավային Կովկասի ճակատագիրը, որտեղ, ըստ ամերիկյան և եվրոպական վերլուծաբանների, Մոսկվայի դիրքորոշումը անչափ կոշտ է լինելու, որը փաստացի աջակցվելու է նաև Պեկինի կողմից:
Այդ համատեքստում, ըստ վերլուծաբանների, եթե այլ տարածաշրջանի հարցերում ԱՄՆ-ն իրեն բավարար զգա, ապա Հարավայի Կովկասի, Մոլդովայի և Ուկրաինայի հարցերում նա կզիջի Մոսկվային:
Սա է իրականությունը:
Արտակ Հակոբյան
Zham.am

