Ի՞նչ  «ընդդիմություն» է ուզում ձևավորել Փաշինյանը և ո՞ւմ  հաշվին

Օրերս, տեղական ընտրություններում բրեժնևյան տիպի համակարգ հաստատելուց հետո, Նիկոլ Փաշինյանն, արդարանալով, թե ինչու այդպես ստացվեց, հայտարարեց, թե իբր դա ցույց տվեց, որ իրական ընդդիմություն  չկար և պարտվեց դրսից ֆինանսավորվող ընդդիմությունը:

Փորձենք հասկանալ, թե ընդդիմադիր ուժերը որտեղից կարող են ստանալ ռեսուրսներ իրենց գործնեության համար:

Սովորաբար, դեմոկրատական երկրներում, որտեղ գործում է ընտրության ինստիտուտը, բոլոր քաղաքական ուժերը աջակցության ռեսուրս են ստանում երկրի գործարար շրջանակներից, հանրային կառույցներից:

Հայաստանում դա գրեթե չի գործել, քանի որ իշխանությունը  հենց տեղում սկսել է ճնշել այն գործարարներին, ովքեր հանդգնում  էին աջակցել ընդդիմադիր ուժերին:

Այդ պատճառով, հենց գործարարներն էին, իրենց դեմքով սկսում զբաղվել քաղաքականությամբ:

Մինչև 2018 թվականը, դա կիսով չափ թույլատրված էր:

2018-ից հետո, Փաշինյանը  որոշեց այդ պատուհանն էլ  փակել, որպեսզի ընդդիմությանը վերջնականապես զրկի ֆինանսական ռեսուրսներից:

Արդյունքում, քաղաքական դաշտում սկսեցին թափ հավաքել այն գործիչները, ովքեր սեփական ռեսուրսներ ունեին:

Այդ դեպքում էլ Փաշինյանի քարոզչական մեքենան սկսեց նրանց  պիտակավորել   «թալանչիներ»  բնութագրմամբ, որը  մասամբ սկսեց աշխատել:

Փաշինյանը  կարողացավ վերացնել ընդդիմության ռեսուրսային ներքին բազան, փորձելով դառնալ Հայաստանի միակ բռնապետը, Կիմ Չեն Ինի օրինակով:

 Իսկ ի՞նչ  տարբերակներ կան դրսից ֆինանսավորման համար

Եթե Հայաստանում  Փաշինյանին հաջողվել է արմատախիլ անել ընդդիմության համար ներքին ռեսուրսներն, ապա դրսի մասով նրան դեռ դա չի ստացվել:

Այստեղ ընդդիմությունն ունի ռեսուրսներ ստանալ երկու կենտրոն՝

-Մոսկվայից և

-Արևմտյան կենտրոններից:

                                                       Մոսկվայի տարբերակը

Մոսկվան, սովորաբար,  նման ավանդույթ չունի՝  աջակցել այլ երկրի քաղաքական ուժերին և գերադասում է դա դնել իր մոտ գործող օլիգարխների վրա:

Հայաստանում այդ դերը դրվել է Սամվել Կարապետյանի վրա, որի համար էլ Փաշինյանը  նյարդայնացած է:

Լավ է դա, թե վատ այս տարբերակը, հարցը հարաբերական պատասխան ունի:

Իհարկե,  վատ է, եթե դա դիտարկում ենք Հայաստանի շահերից:

Սակայն այլընտրանքի բացակայության դեպքում, դա դառնում է չարյաց փոքրագույն տարբերակը, քանի որ Փաշինյանը  ներքին բոլոր ռեսուրսներն իր վերահսկողության տակ է վերցրել և թույլ չի տալիս, որ երկրում ընդդիմությունն ունենա ռեսուրսային բազա:

                                        Արևմտյան կենտրոնների տարբերակ

Արևմուտքն, ի տարբերություն Ռուսաստանի, ունի ավանդույթ՝ աջակցելու այլ երկրներում քաղաքական ուժերին:

Իհարկե, դա կատարվում է քողարկված ձևով, սակայն նպատակը  մնում է նույնը:

Օրինակ, ԱՄՆ Կոնգրեսի կողմից ֆինանսավորվող Ժողովրդավարության ազգային հիմնադրամը (NED) շարունակում է աջակցել Հարավային Կովկասում քաղաքական կյանքին, լրատվամիջոցներին և քաղաքացիական հասարակությանը վերաբերող նախագծերին: Հիմնադրամի հրապարակված ընթացիկ դրամաշնորհների ցանկը թույլ է տալիս գնահատել ոչ միայն այս գործունեության մասշտաբները, այլև այն թեմաները, որոնք Կոնգրեսը համարում է առաջնահերթ տարածաշրջանի համար:

Ըստ տրամադրված տվյալների՝ Հայաստանին վերաբերող նախագծերը կազմում են մոտավորապես 2.8 միլիոն դոլար, մինչդեռ վրացական նախագծերը՝ ավելի քան 2.5 միլիոն դոլար, Ադրբեջանի փայաբաժինը  կազմում է ընդամենը  1 մլն դոլար:

Այդ զեկույցից երևում է որ ամենաշատ ռեսուրսներն ուղղվում են հենց Հայաստան:

Հայկական դրամաշնորհների բովանդակությունը արժանի է հատուկ ուշադրության: NED ցանկը ներառում է նախագծեր, որոնք նվիրված են Հայաստանի արտաքին քաղաքականությանը և անվտանգությանը, Ռուսաստանի հետ հարաբերություններին, երկրի հետպատերազմյան շրջանին և Ղարաբաղից փախած հայերի քաղաքական ինտեգրմանը: Առանձին ֆինանսավորում է տրամադրվում Ղարաբաղի վերաբերյալ նյութերի հրապարակման և տարածաշրջանային անվտանգության վերաբերյալ քննարկումների առաջխաղացման համար: Այսպիսով, դրամաշնորհային գործունեությունը չի սահմանափակվում ժողովրդավարական ընթացակարգերի վերացական խթանմամբ, այլ անդրադառնում է ազգային ինքնության, արտաքին քաղաքականության և տարածաշրջանային հակամարտությունների գնահատման հարցերին:

Այս ամենի վերաբերյալ Փաշինյանի վերաբերմունքը դրական է, քանի որ ներկա պահին, այդ միջավայրից նրա իշխանությանը սպառնացող վտանգներ չկան:

Դրա համար էլ  նրա քննադատական թիրախն ուղղված է բացառապես Մոսկվային, նույնիսկ այն դեպաքում, երբ ռուսական աջակցությունը քողարկված բնույթ ունի և կիրառվում է  օլիգարխիկ համակարգի միջոցով, իսկ ամեևրիկյան տարբերակում այն կրում է  բաց հրապարակային բնույթ:

Սա ևս մեկ անգամ ցույց է տալիս, որ Փաշինյանին չի հետաքրքրում, թե որտեղից  են գալիս այդ ռեսուրսները:

Նրան հետաքրքրում է բացառապես իր իշխանության պահպահման խնդիրը:

Այսօր  իր իշխանությանը վտանգում է ռուսական ուղղությունը, այդ իսկ պատճառով էլ նա դա համարում է լրտեսական:  Վաղը, եթե նրա իշխանությաբնը վտանգի ամերիկյան հատվածը, նա բոցաշունչ մեղադրանքներ կհնչեցնի ամերիկացիների հասցեին:

Սա է իրականությունը:

Արտակ Հակոբյան
Zham.am